Deneysel omurilik yaralanması modelinde agmatin'in nöroprotektif etkisinin araştırılması

Medulla spinalis yaralanması insidansı yüksek olmakla birlikte özellikle genç nüfusta görülmesi toplum üzerinde olumsuz etki bırakmaktadır. Toplumu fiziksel, psikososyal ve ekonomik açıdan derinden etkileyen ciddi bir nörolojik problemdir. Omurilik yaralanmasından sonra omuriliği hasara uğratan primer ve sekonder yaralanma olarak iki mekanizma vardır . Primer yaralanma travma anında olan hasardır. Sekonder yaralanma ise, oluşan primer yaralanmanın başlattığı ve bunun sonucunda saatler içinde, metabolik ve biyokimyasal nedenlerle oluşan hasardır. Omurilik yaralanmasında ikincil hasarın önlenmesi için hedefler: glutamaterjik, kolinerjik ve katokolinerjik nörotransmisyon sistemleri, serbest radikal üretimi, lipid peroksidasyon, kalsiyum ve diğer iyon kanalları, büyüme faktörleri, nörotrofik faktörler, inflamasyon prosesi, endojen opioid reseptörleri, enzimler, apopitotik hücre ölümü ve rejenerasyon mekanizmalarıdır. Hasardan hemen sonra lipid peroksidasyon ürünlerinin arttığı bilinmektedir. Malondialdehid (MDA) santral sinir sisteminde lipid peroksidasyonunun temel yıkım ürünüdür. Poliansatüre serbest yağ asitlerinin yıkılmasından oluşur ve lipid peroksidasyonunun boyutunu belirlemek için elverişli bir gösterge olarak kullanılmaktadır. SSS'de SOD, katalaz ve glutatyon peroksidaz aktivitelerinin az olması nedeni ile serbest radikal hasarına yatkındır. Aerobik canlılarda süperoksitler SOD tarafından katalizlenir .SOD enziminin yüksek katalitik etkisi nedeniyle hücrelerde süperoksit birikimine izin verilmez. Travmatik spinal kord hasarında NMDA reseptor aktivitesindeki artışın, intrasellüler Ca+ 2 artışı ve daha birçok mekanizma ile gecikmiş sekonder hasarda rol oynadığı bulunmuştur. Sitozolik Ca+ 2 konsantrasyonundaki artış birçok doku tipinde hücre ölümünün son ortak yolu olarak belirtilmektedir. Yapılan çalışmalarda NMDA reseptör blokajının travmatik ve iskemik modellerde sekonder hasara karşı koruyucu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, deneysel omurilik yaralanması sonrası gelişen ikincil hasardan korumak amacıyla kullanılan selektif NMDA reseptör antagonisti olan Agmatinin biyokimyasal, histopatolojik ve motor fonksiyonlardaki iyileşme üzerine olan etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla 40 adet Wistar Albino cinsi erkek sıçan; sadece laminektomi uygulanıp herhangi bir cerrahi işlem uygulanmayan grup, laminektomi sonrası spinal korda anevrizma klibi uygulanan tedavisiz grup, laminektomi sonrası spinal korda anevrizma klibi uygulandıktan sonra 50mg/kg dozunda Agmatin tedavisi uygulanan grup ve laminektomi sonrası spinal korda anevrizma klibi uygulandıktan sonra 100mg/kg dozunda Agmatin tedavisi uygulanan grup olarak, her grupta 10 sıçan olmak üzere toplam 4 grup oluşturuldu. Denekler 14 gün izlendi. Elektron mikroskobi incelemesi ve biyokimyasal değerlendirme için 14. gün spinal kord örnekleri alındı. Deneklerin fonksiyonel iyileşmeleri 1, 7 ve 14. günlerde değerlendirildi. Değerlendirmeler sonucunda tedavisiz travma grubundaki MDA değerlerinin kontrol grubuna göre anlamlı artış gösterdiği, tedavi verilen grupların MDA değerlerinin tedavisiz travma grubuna göre anlamlı azalma gösterdiği izlenmiştir. Tedavisiz travma grubuna ait SOD seviyesi, diğer gruplar ile karşılaştırıldığında , SOD seviyesinin bu grupta anlamlı azalma gösterdiği saptandı. 100mg/kg Agmatin tedavisi uygulanan grup, tedavisiz travma grubu ve 50mg/kg Agmatin tedavisi uygulanan grup ile karşılaştırıldığında SOD seviyesinin anlamlı olarak arttığı dikkat çekti. İzlem süresince 1. ve 2. haftada tedavi grubundaki inclined plane dereceleri tedavisiz travma grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Travma uygulanıp tedavi verilen sıçanların eğik düzlem test sonuçlarında birinci haftadan itibaren artış görülmeye başlandı. 100mg/kg Agmatin tedavisi uygulanan grubun 1. haftadaki motor fonksiyon skorları tedavisiz travma grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yükek olduğu görüldü. 2.haftada tedavi gruplarının motor fonksiyon skorları tedavisiz travma grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Travma uygulanıp tedavi verilen sıçanların motor fonksiyon skorlarında birinci haftadan itibaren artışlar görülmeye başlandı. Histopatolojik incelemede tedavisiz travma grubuna göre Agmatin tedavisi verilen gruplarda gri ve beyaz cevherde ödem ve hemorajik alanların bu grupta da yer aldığı, bununla birlikte bu değişikliklerin diğer tüm deney gruplarına oranla azalmış olduğu görüldü. Hücresel düzeydeki yapıların korunmuş olduğu, daha az dejeneratif değişiklikler gösterdiği görüldü. Sonuç olarak; tedavi gruplarında reaktif oksijen ürünlerine karşı hücresel savunma enzimlerinden biri olan SOD seviyelerinde artma ve lipit peroksidasyonunda önemli bir gösterde olan MDA seviyelerinde azalma saptandı. Eğik düzlem testi ve Drummond Moore kriterleri kullanılarak yapılan klinik motor fonksiyon değerlendirmelerinin istatistik sonuçları eklendiğinde Agmatinin nöroprotektif bir ajan olabileceği, tedavi protokollerinde yer alabileceği düşünüldü.. Ancak Agmatinin etkisini gösterecek yeni klinik çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Agmatin, Spinal kord yaralanması, Süperoksit dismutaz