Deneysel polikistik over sendromu oluşturulan ratlarda pelargonium sidoides ekstresinin bazı biyokimyasal ve antioksidan parametreler üzerine etkisi

Çalışmada, deneysel polikistik over sendromu (PKOS) oluşturulan ratlarda oksidatif stres üzerine pelargonium sidoides ekstresinin potansiyel terapötik etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. PKOS, kadınlarda sık görülen hormonal bir bozukluk olup yumurtalıklarda (overlerde) çok sayıda küçük kist benzeri oluşumların (foliküllerin) olması ve yumurtlamanın düzensiz ya da hiç olmaması ile karakterizedir. Pelargonium sidoides ise anti-inflamatuar, antimikrobiyal, antiviral ve antioksidan etkileri olan ve birçok hastalıkta yaygın kullanım alanı bulmuş bir bitki türüdür. Çalışmada 2,5 aylık otuz beş dişi Sprague Dawley rat kullanılmıştır. Ratlar beş ayrı gruba ayrılmıştır. Birinci gruba herhangi bir tedavi uygulanmamıştır. 2. gruba karboksimetil selüloz (CMC) (%1'lik, 1 ml) uygulanmıştır. 3. gruba 3 gün boyunca gavaj yoluyla 30 mg/kg/gün vücut ağırlığı dozunda pelargonium sidoides ekstresi uygulanmıştır. 4. gruba 21 gün boyunca gavaj yoluyla 1 mg/kg/gün letrozol (PKOS ajanı) %1 CMC'de çözülerek uygulanmıştır. 5. gruba letrozol ve pelargonium sidoides ekstresi birlikte uygulanmıştır. 5. grupta pelargonium sidoides ekstresi uygulamasına letrozol uygulamasının 19. gününde başlanmış ve 3 gün boyunca uygulanmıştır. Bu gruba pelargonium sidoides ekstresi letrozol uygulamasının son 3 günü yapılmıştır (19. 20. ve 21. günlerde). Çalışmada, kan ve ovaryum dokularında malondialdehit (MDA), redükte glutatyon (GSH), katalaz (KAT), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon-S-transferaz (GST) ve süperoksit dismutaz (SOD) gibi antioksidan parametrelerdeki değişiklikler ile otoanalizörde PKOS'ta önemli laboratuvar bulguları olan serum luteinleştirici hormon (LH), folikül stimülan hormon (FSH), testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerindeki değişiklikler incelenmiştir. Çalışma sonunda, kontrol grubuna kıyasla PKOS grubunda, MDA düzeyleri plazma ve ovaryum (sırası ile p<0,05 ve p<0,001) dokularında daha yüksek bulunurken, GSH (p<0,05 ve p<0,001) düzeyleri ile KAT (p<0,001), GSH-Px (p<0,001), GST (p<0,001) ve SOD (p<0,05 ve p<0,001) aktiviteleri daha düşük bulunmuştur. PKOS+pelargonium sidoides grubu, PKOS grubu ile karşılaştırıldığında GSH düzeyleri bakımından kanda fark olmadığı belirlenirken (p>0,05), ovaryumda artış (p<0,001) gözlenmiştir. MDA düzeyleri bakımından her iki dokuda da istatistiksel olarak (sırası ile p<0,05 ve p<0,001) düşüş gözlenmiştir. KAT (p<0,05), GSH-Px (p<0,001), GST (p<0,05) ve SOD (p<0,05 ve p<0,001) aktiviteleri bakımından ise hem kan hem de ovaryum dokularında artış tespit edilmiştir. Kan ve ovaryum dokusunda KAT, GSH, GSH-Px ve SOD açısından, kontrol, pelargonium sidoides ve CMC grupları arasında istatistiksel bir fark saptanmamıştır. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında PKOS+pelargonium sidoides grubuna ait kan dokusunda MDA düzeyleri ve KAT aktiviteleri ile ovaryum dokusunda GSH-Px aktivitesi dışında farklılık gözlenmemiştir. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS grubunda serum LH (p<0,001), testosteron (p<0,001), insülin (p<0,001) ve kolesterol (p<0,05) düzeylerinin yüksek olduğu, FSH düzeylerinin ise düşük olduğu saptanmış olup glikoz düzeylerinde istatistiksel bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS+pelargonium sidoides grubunda serum testosteron düzeyleri hariç LH, testosteron, glikoz, insülin ve kolesterol düzeylerinin kontrol grubu ortalamalarına yaklaştığı ve istatistiksel olarak olarak bir fark olmadığı gözlenmiştir. PKOS grubu ile karşılaştırıldığında, PKOS+pelargonium sidoides grubunda serum LH (p<0,05), testosteron (p<0,05) ve insülin (p<0,05) düzeylerinin düşük olduğu, FSH (p<0,001) düzeylerinin ise yüksek olduğu saptanmış olup glikoz düzeylerinde istatistiksel bir fark belirlenmemiştir (p>0,05). Çalışmanın sonuçlarından PKOS'un kan ve ovaryum dokularında oksidatif strese neden olabileceği, PKOS'un değerlendirilmesinde önemli biyobelirteçler olan LH, FSH, testosteron, insülin ve kolesterol düzeylerinde önemli değişiklikler yapabileceği, antioksidan özelliklerini değerlendirdiğimiz pelargonium sidoides ekstresinin ise meydana gelen değişiklikleri hafifleterek PKOS'un neden olduğu yan etkilerin giderilmesine yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır.