Denizli buldan göğüs hastalıkları hastanesi evde bakım birimine kayıtlı hastalara sunulan hizmetlerin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Günümüzde ortalama hayat süresinin uzayışı, medikal desteklere gereksinimi olan yaşlı nüfusun artışı, tıp ve teknoloji alanındaki gelişmelerin sağlık hizmetlerinin çoğunluğunun evde sunulmasına imkan tanıması gibi birçok faktör evde sağlık hizmetlerinin ehemmiyetini artırmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre evde bakım; informal ve formal bakım veren kişiler aracılığıyla ev ortamında bakım hizmetinin sunulması olarak tanımlanmıştır. Evde bakım hizmetleri hakkında en yaygın görüş ''hastaların bağımsızlığını sağlamak, yaşam kalitesini iyileştirmek ve devamlılığını sağlamak için güzel bir çözüm yolu olmasıdır.'' Biz bu çalışmamızda bir evde bakım birimine kayıtlı olan hastalara sunulan hizmetleri ve hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel nitelikte olan bu çalışma 2022 senesi içerisinde Denizli Buldan Göğüs Hastalıkları Hastanesi Evde Bakım Birimi'ne kayıtlı olup birimimizden herhangi bir sağlık hizmeti alan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 141 kişi ile yapılmıştır. Araştırmanın verileri, elektronik ortamdan ve ''hasta ve hekim değerlendirme formlarından'' faydalanılarak toplanmıştır. Çalışmamızdaki sorular, hastaların sosyodemografik ve klinik özellikleri ve hastalara sunulan hizmetler olmak üzere 2 kısımdan oluşmaktadır. Hasta dosyalarında bulunan Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi anket formları da çalışmamıza dahil edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 22.0 paket programından faydalanılmış ve istatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Yüzde 61,7'si (s=87) kadın olan katılımcıların %51,1'i (s=72) 80 yaş ve üzerindeydi (yaş ortalaması 73,2±18,9). Yüzde 44,7'si (s=63) evli ve %44,7'si (s=63) dul idi ve dul olan hastaların çoğunluğu kadındı (p<0,001). Yüzde 92,2'si (s=130) ise 9 yıldan az eğitimliydi. Hiçbiri şu an aktif olarak çalışmayan katılımcıların %38,3'ü (s=54) aktif döneminde tarım çalışanıydı. Hiç çalışmayan 47 hastanın ise çoğu ev hanımıydı (%76; s=36). Çoğunluğunun aile gelir düzeyi düşüktü (%70,2; s=99) ve %63,8'i (s=90) gelir giderini eşit olarak değerlendirmekteydi. Hastaların %96,5'inde (s=136) en az bir kronik rahatsızlık saptanmış olup en sık görülen hastalık tanıları; nörolojik hastalıklar (%66,7), hipertansiyon (%64,5) ve kardiyovasküler hastalıklar (%40,4) olarak bulundu. Katılımcıların %56'sının (s=79) yatağa tam bağımlı olduğu ve %22,7'sinde (s=32) bası ülseri bulunduğu görüldü ve yatağa bağımlılık durumu arttıkça bası ülseri varlığının arttığı saptandı (p<0,001). Çalışmaya katılan bireylerin ortalama Barthel indeksi skoru 28,1±24,7 olup kategorize edildiğinde %47,5'inin (s=67) tam bağımlı, %45,4'ünün (s=64) ileri derecede bağımlı ve %7,1'inin ise (s=10) orta derecede bağımlı olduğu görüldü. Çalışmamıza dahil edilen hastalara bir yıl içinde ortalama 8,8±21,5 kez gidilmiş olup aylık ziyaret sıklığımız ortalama 2,5 olarak bulundu. Hastalara en çok sunulan hizmetlerin ise; reçete yazılması (%54,6), tetkik için kan alınması (%36,2) ve uzman hekim konsultasyonu (%27,7) olduğu görüldü. Sonuç: Katılımcıların çoğunluğunu kadın hastalar ve 80 yaş ve üzeri bireyler oluşturmaktadır. Katılanların neredeyse tamamında en az bir kronik rahatsızlık saptanmış olup en sık görülen hastalık tanıları; nörolojik hastalıklar, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar olarak bulunmuştur. Katılımcıların yarısından fazlası yatağa tam bağımlı iken, yaklaşık dörtte birinde ise bası ülseri varlığı saptanmıştır. Barthel Ölçeğine göre de katılanların yaklaşık yarısı tam bağımlı olarak bulunmuştur. Çalışmamıza dahil edilen hastalara bir yıl içinde ortalama 8,8 kez gidilmiş olup aylık ziyaret sıklığımız ise ortalama 2,5'tir. Hastalara en çok sunulan sunulan hizmetlerin ise; reçete yazılması, tetkik için kan alınması ve uzman hekim konsultasyonu olduğu görülmüştür. Çalışmamızda görülmektedir ki evde sağlık hizmeti sunulan hastaların çoğu düşük gelir düzeyine sahip olup yatağa tam bağımlı bir halde bulunmakta ve günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmekte zorluk yaşamaktadır. Profesyonel bir ekiple verilecek olan evde sağlık hizmetleri hastaların sağlık beklentilerini karşılayıp yaşam kalitelerini artıracağı gibi, hastaneye yatış sıklığını da azaltarak gereksiz yere yapılan harcamaların önüne geçilmesini sağlayacak ve hastalara ve ülkemize ekonomik olarak katkı sağlayacaktır. Bu sebeple evde bakımda sunulan hizmetlerin planlamasının iyi yapılması ve hastaların gereksinimleri doğrultusunda devamlı bir şekilde güncellenip ayarlanması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Evde Sağlık Hizmetleri, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Yaşam Kalitesi