Der Beyan-ı Sergüzeşt-i İmam-ı Hüseyin: İnceleme-metin-dizin

Üzerinde çalıştığımız Der Bey?n-ı İm?m-ı ?üseyin adlı yazma elli altı yaprak ve beş bölümden oluşmaktadır. Bir maktel özelliği gösteren eser Yezid ve Hz. Hüseyin arasında geçen mücadeleyi anlatır. Eserin yazılış tarihi ile ilgili herhangi bir bilgi elde edilememiştir. Metnin sözvarlığı , olay ağırlıklı bir metin olduğu için, eylemler açısından zengindir. Ayrıca metinde deyim örnekleri de belirlenmiştir. Yazma eserde özel adlar da çoğunluktadır. Metindeki sözcüklerin çoğunluğunu Türkçe sözcükler oluşturmuştur.Giriş bölümünde, tez konusu olarak ele alınan yazmanın ayrıntılı tanıtımı yapılmaya çalışılmıştır. Yazma metninin nerede, hangi kayıt numarasıyla yer aldığı, biçim özellikleri ve bölümleri hakkında bilgi verilmiştir.Dil incelemesi yazım, ses bilgisi ve yapı bilgisi olmak üzere üç başlık altında verilmiştir. Yazım bölümünde ünlü ve ünsüz harflerin yazım özelliklerine bakılarak metnin imlasında bir tutarsızlık olup olmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Genel olarak yazımda bir tutarsızlık görülmemiştir.Ses bilgisi bölümünde Türkçenin diğer dillerden ayrılmasında önemli bir özellik olarak karşımıza çıkan dudak uyumunun metindeki pek çok sözcükte olmadığı görülmüştür. Ötümlüleşme konusunda ise bir tutarlılık olmadığı belirlenmiştir. ?t? sesinin özellikle ön seste ötümsüz özelliğini koruduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında son ses ??? pek çok örnekte ötümlüleşmiştir.Yapı bilgisi incelemesinde Türkiye Türkçesinden ayrılan bir farklılık görülmemiştir. Ad durum ekleri Türkiye Türkçesiyle aynı kullanım özelliğine sahiptir. Tasviri eylemlerden yaklaşma dışındaki eylemlerin (yeterlilik, süreklilik, tezlik) örnekleri belirlenmiştir. Bilinen geçmiş zaman, geniş zaman, gelecek zaman ve dilek-şart , emir, istek kiplerinin çekimleri belirlenmiştir. Metnin dilbilgisel dizini oluşturulmuş ve sözcüklerin anlamı metin bağlamında verilmeye çalışılmıştır. Özel adlar için ayrı bir dizin oluşturulmuştur.