Dersim'de neoliberal dönemde yeni sermayenin oluşumu ve işçi sınıfının dönüşümü

Dersim, bugüne kadar akademik çalışmalarda daha çok etnik kimliği, tarihi, kültürel ve dini farklılıkları bakımından ele alınmıştır. Dersim'de, cumhuriyetin kuruluşundan bu yana yaşanan ekonomik gelişmeler, üretici sınıfların durumu, çalışma ve üretim koşulları ve deneyimlerine dair çalışmalar oldukça azdır. 1990'ların ortalarına kadar tarımda geçimlik üretim ve basit meta üretimine benzeyen bir ekonomiyle yaşayan Dersim, bu süreçte zorunlu köy boşaltmalarıyla birlikte ekonomik anlamda büyük parçalanmalar yaşamıştır. Bu süreçten sonra nüfusu radikal bir şekilde düşen Dersim'de, köyden göç edenlerin önemli bir kısmı Türkiye'nin diğer şehirlerine ya da Avrupa'ya göç ederken daha az bir kısmı ise şehir merkezine yerleşerek burada vasıfsız işçiler haline gelmiştir. Dersim'de, klasik anlamdaki şehirli sınıflar ise pek gelişememiştir. Yatırımlar daha çok dışarı göç eden Dersimlilerin girişimleriyle 2000'li yıllardan sonra oluşmaya başlamıştır. Dersim'de sermayenin gelişimi bir diğer yandan AKP'nin bölgedeki siyasi yönelimine paralel olarak geliştirdiği neoliberal ekonomik politikalarla teşvik edilmiştir. Bu çalışmada Dersim'in üretim ilişkileri açısından tarihsel arka planı ve daha önce bölgede yaşanan çeşitli üretim deneyimleri ışığında, neoliberal dönemde bölgede yaşanan üretim rejimleri ile işçi sınıfı oluşumu ve deneyimleri bölgede gelişen üç tip sermaye üzerinden incelenecektir. Bunlardan ilki yerli yatırımların ilk ve önemli örneklerinden biri olan bir su şirketi. , ikincisi devlet teşvikiyle kurulan bir tekstil fabrikası, üçüncüsü ise küçük üreticilerin dayanışma yoluyla kurduğu tarımsal kalkınma kooperatifidir. Bu üç sermaye tipinde ne tür çalışma deneyimlerinin yaşandığı işçi, üretici ve sermayedarla yapılan görüşmeler aracılığıyla incelenmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Dersim, Neoliberalizm, İşçi Sınıfı, Çalışma rejimleri, Fabrika, Kooperatif