Destinasyonun başarı kriterlerinin sürdürülebilir turizm bakış açısıyla belirlenmesi ve ölçülmesi: Kayalık Kapadokya örneği

Turizm destinasyonlarının başarı kriterleri, sürdürülebilir turizm perspektifiyle ele alındığında, destinasyonların çok boyutlu değerlendirilmesini gerektiren bütüncül bir yaklaşımı ortaya koymaktadır. Literatürde destinasyon başarısı; yönetimsel, rekabetçilik ve sürdürülebilirlik çerçevesinde farklı açılardan ele alındığı görülmektedir. Sürdürülebilir turizm yaklaşımı ise destinasyonların sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, çevresel ve yönetimsel boyutlarını kapsayan sistematik bir çerçeve sunarak, başarıyı daha geniş bir perspektifte ele almaktadır. Bu çalışmada, sürdürülebilir turizm (ST) bakış açısıyla bir destinasyonun başarı kriterlerinin belirlenmesi ve bu kriterler doğrultusunda Türkiye'nin doğal ve kültürel miras açısından öne çıkan bölgelerinden biri olan Kayalık Kapadokya Bölgesi'nin başarısının ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, destinasyon başarısı için toplam 5 ana tema ve bu temalar altında 75 alt kriter tanımlanmıştır. Bu kriterler; destinasyon yönetimi, sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, çevresel, teknolojik ve dijital sürdürülebilirlik boyutlarını kapsamaktadır. Özellikle teknolojik ve dijital sürdürülebilirlik boyutunun ele alınması, çalışmanın literatüre önemli bir katkısı olarak değerlendirilmektedir. Belirlenen kriterler, Önem Performans Analizi (ÖPA) yöntemi kullanılarak değerlendirilmiş ve Kayalık Kapadokya Bölgesi'nin sürdürülebilir turizm uygulamaları açısından performansı ile geliştirilmesi gereken alanlar tespit edilmiştir. Bu doğrultuda bölgede, çevresel sürdürülebilirlik ve teknolojik ve dijital sürdürülebilirlik kapsamında yer alan kriterlere yoğunlaşılmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Bölgede sürdürülebilir destinasyon yönetimi ve sosyo-kültürel sürdürülebilirlik kapsamında ele alınan konularda ise destinasyonda korunması gerekli alanlar olarak ortaya koyulmuştur. Bölgede sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik kapsamında yer alan konularda ise destinasyon başarısı için gerekli öncelik ve öneme sahip olmadığı halde yüksek performans gözlemlenmiş, bu nedenle bu alanda gereğinden fazla enerji ve efor harcandığının altı çizilmiştir. Çalışmanın sonuçları, Kayalık Kapadokya Bölgesi'nin mevcut durumunun sürdürülebilir turizm bağlamında kapsamlı bir şekilde analiz edilmesini sağlamanın yanı sıra, bölgeye özel stratejilerin geliştirilmesi için bir rehber niteliği taşımaktadır. Araştırma, turizm destinasyonlarının sürdürülebilirlik odaklı yönetiminde ve başarısının artırılmasında hem teorik hem de uygulamalı bir çerçeve sunarak, alan yazına ve sektöre önemli katkılar sağlamayı hedeflemektedir.