Yerelde yetiştirilen Arum dioscoridis L. bitkilerinin potansiyel anti-kanser etkisinin belirlenmesi

Kanser hastalıkları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde önemli bir sağlık sorunudur. Dünya çapında her yıl milyonlarca insana kanser teşhisi konulmakta ve teşhis edilen hastaların pek çoğu hayatını yitirmektedir. Kansere bağlı ölümler arasında birinci sırada bulunan akciğer kanseri, ikinci sıradaki kolorektal kanserden (CRC) 2,5 kat daha fazla görülme sıklığına sahiptir. Akciğer kanseri, küçük hücreli akciğer kanseri ve küçük hücreli dışı akciğer kanseri olmak üzere iki farklı alt gruba ayrılmakta, vakaların yaklaşık %85'ini ise küçük hücreli dışı grubu oluşturmaktadır. Kanser hastalığının ilerlemesini durdurmak, tedavisini ve kontrolünü geliştirmek için son zamanlarda pek çok araştırma yapılmış olmasına rağmen, hali hazırda yenilikçi ve alternatif yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Örneğin, kanser tanısı alan birçok hasta, kemoterapi ve radyasyon tedavisinin ciddi yan etkileri nedeniyle alternatif veya tamamlayıcı doğal bileşenli tedavi yöntemleri aramaktadır. Kanser önleyici sekonder metabolitlere sahip birçok bitki vardır. İn vitro çalışmalar, bitki ikincil metabolitlerinin çeşitli kanser mekanizmaları üzerinde potansiyel etkileri olduğunu göstermektedir. Ülkemizde Adana başta olmak üzere çeşitli bölgelerde yabani olarak yetişen ve halk arasında gıda olarak tüketilemesinin yanı sıra, geleneksel tıpta da kullanılan Aracea familyasına ait Arum cinsi Arum dioscoridis L. bitkisi, bazı çalışmalarda kullanılan ve anti kanser etkileri olduğu araştırmalarca belirlenmiş, tedavi edici bitkiler arasındadır. Bu çalışmada Arum dioscoridis L. bitkisi tohum özütünün küçük hücreli dışı bir akciğer kanseri hücre hattı olan A549 üzerindeki, potansiyel antikanser etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla bitkinin tohumları kurutulup öğütülerek, eşit miktarda metanol ve su içeren bir çözgen ile özüt hazırlanmıştır. Bitki özütünün potansiyel sitotoksik etkilerini belirlemek amacıyla A549 (akciğer), HUH-7 (karaciğer), MCF-7 (göğüs) kanser ve BEAS-2B (akciğer-normal) hücre hatları üzerinde MTT hücre canlılık testi uygulanarak özütün farklı konsantrasyonlarda hücreler üzerinde öldürücü etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. A549 hücre hattında hedeflenen hücre canlılığının azalması sonucunda çalışmanın geri kalan kısımlarına A549 hücre hattı ile devam edilmiştir. A549 hücreleri üzerinde yara iyileştirme testi ile özütün hücrelerin göç ve istila yetenekleri üzerindeki potansiyel etkileri gözlemlenmiştir. Özütün, hücrelerin agresif yayılımının bir göstergesi olan koloni oluşturma kapasiteleri üzerindeki etkileri yumuşak agar koloni oluşturma testi yapılarak; apoptoz tetikleme potansiyeli ise DAPI, AnnexinV- PI boyama ile belirlenmiştir. Son olarak etkili bir anti karsinojen ajanın önemli bir özelliği olan hücre döngüsünü durdurma potansiyeli ise akış sitometrisi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, hidrometanolik çözgen ile elde edilen Arum dioscoridis L. tohum özütünün, konsantrasyona bağlı olarak A549, HUH-7, MCF-7 ve BEAS-2B hücrelerinin canlılığını azalttığı belirlenmiştir. Bunun yanısıra elde edilen özütün konsantrasyon artışı ile A549 hücrelerinde göç yeteneğini ve koloni oluşumunu engellediği, ayrıca hücrelerin hücre döngüsünü bloke etmediği, ancak apoptozu tetiklediği görülmüştür. Yapılan araştırma sonucunda edinilen bulgular, Arum dioscoridis L. bitki tohumlarının küçük hücreli olmayan akciğer kanseri tedavisi için yeni bir alternatif terapötik kaynağı olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, A549 hücre hattı, Arum dioscoridis L., anti-cancer etki, hidrometanolik tohum özütü