Farklı fasulye genotiplerinin tuz stresine tolerans düzeylerinin belirlenmesi

Farklı fasulye genotiplerinin tuza tolerans düzeylerini belirlemek amacıyla gerçekelştirilen bu çalışmada 20 farklı fasulye genotipi materyal olarak kullanılmıştır. Genotiplere ait tohumlar 2:1 oranında torf: perlit karışımı içeren 12 L hacmindeki saksılara ekilmiştir. Tohum ekiminden 36 gün sonra stres uygulamlarına başlanmıştır. Bu amaçla 50 mM NaCl dozundan başlanarak tuz konsantrasyonu kademeli olarak artırılmış ve final konsantrasyon olarak 150 mM NaCl dozuna ulaşılmıştır. On altı gün tuz stresine maruz bırakılan bitkiler hasat edilerek ölçüm ve analizler gerçekleştirilmiştir. Bitkiler morfolojik ve fizyolojik parametreler bakımından incelenmiştir. Skala değerlendirmesi bakımından GT-1 ve GT-16 genotipleri "1,33" skala değeri ile kontrol bitkilerine en yakın gelişme gösteren genotipler olurken; GT-8, GT-14, GT-18 ve GT-19 genptipleri ise "5" skala değeri ile tuz stresinden en fazla etkilenen başka bir ifade ile zararlanmanın en fazla genotipler olarak belirlenmiştir. Tuz stresi (150 mM NaCl) yeşil aksam yaş ve kuru ağırlıkları, gövde boyu ve çapı, yaprak alanı, yaprak oransal su içeriği (YOSİ) ve SPAD değeri bakımından değişen oranlarda azalmaya neden olmuştur. Buna göre kontrol bitkilerine oranla kayıpların daha düşük oranda meydana geldiği genotiplerin GT-6, GT 7, GT-11 ve GT-16, kayıpların en fazla olduğu genotiplerin ise GT-8, GT-14, GT-18, GT 19 ve GT-20 olduğu görülmüştür. Membran zararlanma indekis (MZİ) tuz stresi ile birlikte ortalama olarak %42, Na ve Cl iyon içeriği ise kontrol bitkilerine oranla ortalama olarak %724 ve %845 oranında artış göstermiştir. Toksik iyon içeriği bakımından seçici davranarak bünyesinde daha az oranda Na ve Cl iyonu biriktiren genotipler arasında GT 6, GT-7, GT-11 ve GT-16 ilk sırada yer almış, GT-2, GT-4, GT-8 ve GT-9 en fazla Na ve Cl iyonu içeren genotipler olmuştur. K (%48,16 azalma) ve Ca (%43,53 azalma) iyon iv içerikleri ise 150 mM NaCl uygulaması ile birlikte azalma göstermiştir. Bu azalma GT 6, GT-7, GT-11 ve GT-16 daha düşük oranda olmuştur. GT-8, GT-14, GT-19 ve GT-20 fasulye genotiplerinde K ve Ca iyon içeriğindeki kayıplar belirgin olarak artmıştır. Tüm bu sonuçlar doğrultusunda erken gelişim aşamasında gerçekleştirilen çalışmada, GT-6, GT-7, GT-11 ve GT-16 nolu fasulye genotiplerinin tolerant, GT-8, GT-14, GT-18 ve GT 19 nolu genotiplerin hassas olduğu belirlenmiştir.