Tahtalı havzası için bölgesel bir yeraltı suyu akım modelinin geliştirilmesi

Bu çalışmada, Tahtalı havzası ve yakın civarı bölgeler için bölgesel bir yeraltı suyu akış modeli geliştirilmiştir. Çalışmadaki amaç; bölgedeki yeraltı suyu seviyelerinin matematiksel bir model yardımı ile belirlenmesi ve mevsimsel yeraltı suyu değişiminin alansal dağılımını belirlenmesidir. Model, iki boyutlu, kararlı akım koşullarında ve yüzeysel akifere uygulanarak çalıştırılmıştır.Bu kapsamda, kuzeydoğuda Nif Dağ'ı ve güneyde Tahtalı gölü arasındaki çalışma alanında Mayıs 2007 ve Ekim 2007 dönemlerinde arazi çalışmaları yapılmıştır. Tespit edilen yeraltı suyu seviye ölçüm noktalarında su tablası derinlik ölçümleri yapılmış ve bu ölçümler model çalışmaları için gerekli olan diğer bilgiler ile birlikte bir coğrafi bilgi sisteminde düzenlenmiştir. Arazi çalışmalarından ve literatürden elde edilen bilgiler doğrultusunda, model girdileri belirlenmiştir. Modelin en önemli girdilerini teşkil eden hidrolik iletkenlik ve beslenim değerleri, kalibrasyon parametreleri olarak ele alınmıştır. Beslenim parametresi dört ve hidrolik iletkenlik yedi ayrı alt bölge için incelenmiştir. Tahtalı havzasını temsil eden beslenim alt bölgesinin yeraltı suyu besleniminin belirlenmesi için su bütçesi prensibine dayanan matematiksel bir yağış-akış modeli kullanılmıştır. Mayıs ayında ölçülen yeraltı suyu seviyeleri modelin kalibrasyonunda, Ekim ayı ölçümleri ise modelin doğrulanmasında kullanılmıştır. Doğrulama sürecinde modelin sınır koşulları değiştirilmiştir. Ayrıca yaz mevsiminin kuraklığını dikkate alarak beslenim değerleri de yağış verilerini baz alarak azaltılmıştır. Böylece hem kış, hem de yaz koşulları için model çalıştırılıp, mevsimsel yeraltı suyu düşümü hesaplanmıştır.Yeraltı suyu akım model çıktıları ile yeraltı suyu seviye ve akım yönleri haritaları oluşturulmuştur. Modelin bütçe hesaplamalarına göre, beslenimin tüm çalışma alanına olan yeraltı suyu girdisinin %20 oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yeraltı suyu akım yönü haritasına dayanarak Tahtalı gölü ve Nif dağı arasında hidrolik bir bağlantının olabileceği bulunmuştur. Modelleme ile elde edilen mevsimel yeraltı suyu düşümleri incelendiğinde ise, düşümlerin konumsal olarak sınırlı değiştiği görülmüştür. En küçük değişimler Cumaovası'nda gözlenirken, en büyük düşümler hidrolik iletkenliği daha düşük olan bölgelerde gözlenmiştir.