Devlet bütçesinin gelişimi, uygulanması ve Sayıştay denetimi

Yüzyıllar boyunca ülkelerin sosyolojik ve yönetimsel değişikliklerinden etkilenerek farklı işlevler kazanan bütçe, zamanla devletler için piyasaya müdahale aracı olma işlevi kazanmasının yanında ihtiyacı olan vatandaşlara transfer harcamalarının yapılması işlevini de edinerek bugünkü halini almıştır. Demokrasinin gelişmesiyle halk, devlet tarafından yapılan harcamaların nerelere ve ne şekilde harcandığını sorgulamaya fırsat bulmuştur. Bu sorgulamaların yapılması ilk olarak İngiltere'de kralın vergi toplayabilmesi için meclisten yetki alması uygulamasıyla başlamıştır. Meclis vermiş olduğu bu onayla toplanan vergilerin belirlenen amaç için kullanılıp kullanılmadığını denetlemiştir. Tez içinde bütçe hakkı kavramının tanımı ve gelişimi ele alınmış, genel olarak bütçe sistemleri tanıtılmıştır. Ayrıca ülkemizde mevcut durumda bütçenin nasıl uygulandığı, gelirlerin toplanması ve harcamaların yapılması aşamalarının nasıl gerçekleştiği, bu işlemlerin gerçekleştirilmesi sürecinde sorumluluğu olan kişilerin kimler olduğu ile dış denetim birimi olarak Sayıştay'a neden ihtiyaç duyulduğu, Sayıştay'ın yapılan harcamaları ve elde edilen gelirleri nasıl denetlediği, yaptığı denetimler sonucunda elde ettiği raporlarla sorumlular hakkında hangi işlemlerin uygulandığı, ortaya çıkan kamu zararı varsa bu konularda sorumluların nasıl yargılandığı, yargılama sonucunda ilamlarda yer alan hususlara ilişkin ilgililerin hangi kanun yollarına başvurabileceği ve ilamlara istinaden ilgililerden kamu zararlarının nasıl tahsil edileceği ele alınmıştır. Yapılan bu çalışma da sayılan hususlara ilişkin tarafların bilgilendirilmesi amaçlanmış, mevcut durumda denetim gerçekleştirilirken hangi hususlarda sorun yaşandığı, denetim sonuçlarının sorumlular üzerinde nasıl daha etkin olabileceği ve kamu idareleri tarafından yapılan harcamalar ile elde edilen gelirlere ilişkin eksiklikler hakkında ilgili olan kişilerin nasıl daha etkin bilgi sahibi olabilecekleri konusuna değinilmiştir.