Devlet hastanelerinde faaliyet gösteren hasta hakları birimleri yapı-uygulama ve değerlendirme: Kocaeli örneği

Ulusal ve uluslar arası düzeyde son yıllarda hasta hakları konusunda bir çok olumlu gelişmeler yaşanmakta olduğu buna paralel olarak bireylerin hasta hakları konusunda bilgi düzeylerinin de arttığı yapılan uygulamalarla görülmektedir. Teknolojik gelişmeler insanların hayat felsefelerindeki değişimler, insanların üretme ve en iyi hayat şartları sürme istemesi ve eğitimle birlikte bireyin kendi sağlık durumuna önem vermesi ile birlikte hasta haklarının gelişimine etki ettiği görülmektedir. İnsan haklarının yansıması hasta hakları, değişen sağlık sistemi içerisinde önem kazanıp daha sağlıklı daha kaliteli bir hizmet modelini hasta ve yakınlarının haklarını koruması yönünde gelişmeler oluşturduğu görülmektedir. Hastanelerde faaliyet gösteren hasta hakları birimleri; yapısı ve çalışma prensipleri ile bir çok hasta ve yakınının sağlık konusundaki hak kayıplarının önüne geçmesi başka bir ifade ile koruyucu sağlık hizmeti alımının başlangıcında etken rol oynadığını göstermektedir. Araştırmanın temel amacı: Kocaeli ili örnek alınarak kamu hastanelerinde faaliyet gösteren hasta hakları birimlerinin çalışma alanına ilişkin özelliklerinin tanınması, hizmet verdikleri hasta ve hasta yakınlarının karşılaştıkları sorunların belirlenmesi, hasta ve hasta yakınlarının hasta hakları birimleri ile ilgili olan faydalanma durumlarının ve sorunlarının belirlenmesi ve bu sorunların çözümüne yönelik verilen hizmetlerin saptanması ile birlikte birimlerin yapı ve işleyişlerini tespit etmektir. Araştırmada hasta ve yakınlarının "hasta hakları" ve "hasta hakları birimi" hakkındaki bilgi düzeyleri ile faydalanma durumlarının ortaya konulması amacından hareketle saha araştırması (Survey) yoluyla betimleyici bir araştırma yürütülmüş aynı zamanda birimlerde çalışan personellerle anket çalışması yapılarak birim işleyiş ve birimlerin uygulama yapısı tespit edilmiştir. Araştırmanın teorik kısmında hasta hakları ile ilgili Dünyadan ve Türkiye'den literatür taraması yapılmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında anket yoluyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Bu veriler yapılan görüşmelerle desteklenmiştir. Anket formu tabakalı örneklem tekniğine göre belirlenen toplam 316 hasta ve yakınına aynı zamanda 17 hasta hakları personeline uygulanmıştır. Hasta hakları konusunda bireylerin hastaneye başvuru yapma ve uzun süre yatışları hasta ve yakınlarının haklarını öğrenmesinde etki ettiği bu durumun birim çalışanlarının bilgilendirmeleri ile birimlerin aktif rol oynadığı sonucunu doğurmaktadır. Hasta hakları personelinin meslek gruplarından olması birimin aktif olmasında etkili olduğu ancak hizmet içi eğitim çalışmalarının yetersiz olması birim faaliyetlerinde çalışanlar için eksik bir yapı gösterdiği görülmektedir.