Hasta hakları
64 theses under this subject heading
Tekirdağ ilinde görev yapan hekimlerin hekim sorumluluğu, malpraktis ve defansif tıp konuları hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Malpraktis ve defansif tıp son yıllarda birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde sıkça anılan kavramlardır. Bu çalışmada, Tekirdağ İl Merkezinde görev yapan hekimlerin defansif tıp konusundaki tutumları ve malpraktis konusundaki bilgi düzeylerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümündekatılımcıların çeşitli konularda fikirlerinin alındığı form, ikinci bölümde "Tıbbi Hatalarda Tutum Ölçeği", üçüncü bölümde ise "Malpraktis Bilgi Düzeyi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmaya Tekirdağ İl Merkezinde görev yapan çeşitli unvan ve branşlardan 216 hekim katılmıştır. İlk bölümünde katılımcıların malpraktis davalarında artış olduğunu ve malpraktis davasıyla karşılaşma risklerinin yüksek olduğunu düşündüğü, hekimlerin %13,4'üne dava açıldığı, %99,5'inin tıbbi hata yapmaktan korktuğu, büyük çoğunluğununTıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırdığı ancak kendisini güvende hissetmediği, birçoğunun bilirkişi kanaatlerine güvenmediği, malpraktis bilgi kaynakları arasında en önemli yeri meslektaşlar ve sosyal medyanın tuttuğu, hekimlerin hem pozitif hem de negatif defansif tıp tutumu sergiledikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde katılımcıların ortalama tıbbi hata tutum puanının 3,6 olduğu, dolayısıyla araştırmaya katılan hekimlerin, tıbbi hataların ve hata bildiriminin önemi hususunda ortalamanın üzerinde bir tutum sergilediği saptanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde hekimlerin %62,5'inin malpraktis düzeyi bilgi düzeyi açısından yeterli olduğu, 16-20 yıl hekimlik yapanların bilgi konusunda yeterli olma oranlarının en yüksek, 0-5 yıl yapanların ise en düşük olduğu, hakkında bir kez dava açılan hekimlerin hiç dava açılmayan hekimlere göre bilgi konusunda daha yeterli olduğu, saptanmıştır. Yapılan çalışmanın sonuçları ele alındığında malpraktis ve defansif tıp konularına tıp eğitiminde daha fazla yer verilmesi gerektiği, hizmet içi eğitimlere ağırlık verilmesi gerektiği, hekimlerin görev yaparken kendilerini güvende hissedebileceği yasal düzenlemelerin yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Hastaların hak ve sorumluluk bilgi düzeyinin algılanan hizmet kalitesiyle ilişkisi
Çalışmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı Elazığ ilinde sağlık kuruluşundan hizmet alan bireylerin hasta hak ve sorumluluk bilgi düzeylerinin algıladıkları hizmet kalitesiyle olan ilişkisini açıklamaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmada, sağlık kuruluşundan hizmet alan bireylerin hasta hak ve sorumluluk bilgi düzeyleri ile hizmete dayalı kalite algıları arasındaki ilişki, ilişkisel (kolerasyon) tarama modeli ile çözümlenmiştir. Araştırmanın evreni Elazığ ilinde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğünün belirlenmesi için Yazıcıoğlu ve Erdoğan (2004) tarafından sunulan örneklem büyüklüğünü gösteren tablo referans alınmıştır. Verileri elde etmek için 459 gönüllü katılımcıya ulaşılmıştır. Tamamlanan anket formlarında 5 tanesi hatalı olduğundan çalışmaya dahil edilmemiştir. Mevcut bulgulara 454 anketin IBM SPSS 26.0 Statistics Paket Programı aracılığı ile analiz edilmesi ile ulaşılmıştır. Çalışmada Bilgin ve Diğer (2020) tarafından geliştirilen "Hasta Hak ve Sorumluluk Bilgi Düzeyi Ölçeği" ile Parasuraman ve arkadaşları (1985) tarafından geliştirilen "Kalite Algısı Ölçeği (Servqual)" kullanılmıştır. Bulgular: Verilerin istatistiksel analizinde, çalışmaya katılan bireylerin cinsiyet dağılımları incelendiğinde; %57,3'ünün erkek (260) ve %42,7'sinin kadın (194) olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılan hasta bireylerin hak ve sorumluluk bilgi düzeyi puan ortalamalarının (x̄=4,26) yüksek düzeyde, hasta bireylerin kalite algısının değerlendirilmesi düzeyi puan ortalamalarının (x̄=3,78) yüksek düzeyde olduğu gözlenmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin, hasta bireylerin hak ve sorumluluk bilgi düzeyi (0,910), hasta hakları (0,881), hasta sorumlulukları (0,831) boyutlarının yüksek derecede güvenilir olduğu görülmüştür. Aynı şekilde, kalite algısının değerlendirilmesi düzeyleri (0,955), fiziksel özellikler (0,864), güvenilirlik (0,894), heveslilik (0,882), güven (0,870) ve empati (0,874) boyutlarının yüksek derecede güvenilir olduğu görülmüştür. Sonuç: Araştırmanın sonucuna göre; hastaların hak ve sorumluluk bilgi düzeyinin kalite algısının değerlendirilmesi ile anlamlı bir ilişkisi olduğu görülmektedir (p<0,05). Hasta bireylerin hak ve sorumluluk bilgi düzeyinin kalite algısının değerlendirilmesinde pozitif yönlü ve anlamlı bir yordayıcısı olduğu anlaşılmıştır. Bireylerin hasta hak ve sorumluluklarına dair bilgi düzeyi arttıkça sunulan hizmete dair kalite algıları da pozitif anlamda değiştiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Hasta Hakları; Hasta Sorumlulukları; Kalite Algısı.
İlaç markalarının karıştırılma ihtimali
Temel insan haklarından olan sağlık hakkının gereği olarak, hastanın mevcut sağlığının korunması, hastalığının tespit edilmesi ve o hastalığın iyileştirilmesi için tedavi edilmesi gerekmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda hekimler tarafından ilacın hastalığa uygun tespit edilmesi ve hastanın doğru ilaca ulaşması önem taşımaktadır. İlaçlar çoğunlukla hekimlerin önerileriyle ve eczacılar aracılığıyla hastaya ulaştırılmaktadır. Bu nedenle hekimlerin hastalığı tedavi edecek ilacı doğru tespit etmesi, eczacıların o ilacı hastaya ulaştırması ve hastanın da hekimin önerdiği ilacı kullanması için ilaç markalarının karışıklığa yol açmayacak nitelikte olması beklenmektedir. İlaçlar nitelikleri itibariyle diğer ürünlerden farklı olduğundan, karıştırılması halinde hasta bakımından ciddi sonuçlara sebebiyet verebileceğinden ilaç markalarının tescilinde karıştırılma ihtimalinin özellikle dikkate alınması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılacak değerlendirmede ilaç markalarındaki ilgili kesimin de belirlenmesi önem arz etmektedir.
Hekimlerin kadın hastalıkları ve doğum özelinde tıbbi kötü uygulamadan kaynaklanan hukuki sorumlulukları
Tıbbi kötü uygulama kavramı varlığını asırlardır sürdüren, ancak gelişimini son iki yüzyılda hızlandırmış bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Avrupa ülkeleri ve Amerika'ya kıyasla Türkiye'de, bireylerin tıbbi kötü uygulama ile karşı karşıya kalmaları halinde hangi hukuki yollara başvurulacağına ilişkin bilinç zayıf kalmaktadır. Bu nedenle, hem tıbbi kötü uygulama kavramının hukuki boyutundaki gelişim yavaşlamakta hem de gerçekten tıbbi kötü uygulama nedeniyle mağduriyete uğrayan bireylerin haklarına kavuşması zorlaşmaktadır. Sosyal ve kültürel açıdan incelenmesi gereken bu husus hakkında ayrıca hukuki açıdan nasıl değerlendirmeler yapılması gerektiğine ilişkin de derinlemesine inceleme yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda, genel anlamda tıbbi kötü uygulamanın açıklanması yeterli olmayıp, uzmanlık alanlarına göre hekimler ve diğer sağlık çalışanlarına ilişkin çalışmalar yapılması gerektiği kanaatindeyiz. Bu nedenle tezimizde öncelikle genel anlamda tıbbi kötü uygulamaya ilişkin kavramsal açıklamalar yapılacak olup, akabinde özel olarak kadın hastalıkları ve doğum özelinde tıbbi kötü uygulamaya ilişkin kavramsal açıklamalar yapılacaktır. Son olarak ise tıbbi kötü uygulamadan kaynaklanan hukuki sorumlulukların ne olduğu açıklanacaktır.
Hekimlerin hasta mahremiyeti kapsamında sır saklama yükümlülükleri ve cezai sorumlulukları
Bu çalışmada, hekimlerin hasta mahremiyetinden doğan sır saklama yükümlülükleri ve bu kapsamdaki cezai sorumlulukları incelenmiştir. İlk bölümde, mahremiyet kavramına değinmeden önce insan hakları, sağlık ve hasta hakları inceleme altına alınmıştır. İkinci bölümde ise mahremiyet kavramına değinilerek, özellikle kişisel sağlık verileri detaylıca incelenerek Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'ndaki eksiklikler eleştirilmiştir. Üçüncü bölümde, hekimlerin sır saklama yükümlülüklerine yer verilerek, söz konusu yükümlülüğün istisnai halleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, sır saklama yükümlülüğünün ihlali halinde hekimin Türk Ceza Kanunu nezdinde hangi cezai sorumluluklarının meydana gelebileceği üzerinde durulmuş ve Türk Ceza Kanunu'nun 135,136,137,138. maddelerine değinilerek birtakım eleştiriler getirilmiştir. Son bölümde ise, HIV/AIDS hastalarının mahremiyet haklarına yer verilmiş ve hastalığın eşe/eş adayına bildirimine ilişkin hekimleri etik ikilemde bırakan bağlayıcı düzenlemelerin eksikliğine değinilmiştir.
COVID-19 salgını süresince hasta ve yakınlarının şikâyetlerindeki değişikliklerin retrospektif analizi
Sağlık hizmetlerinin başlıca hedefleri; sunulan sağlık hizmeti kalitesini arttırmak, toplumun her yerine ve tüm bireylerine eşit, etkili, kaliteli sağlık hizmeti sunmak, hasta memnuniyetini yükseltmek, sağlık hizmetlerinin verimliliğini ve etkinliğini daha yüksek seviyelere ulaştırmaktır. Sağlık sektöründe sunulan hizmetin kalitesini belirlemek için hizmet kalitesini oluşturan bileşenleri incelemek gereklidir. Hizmet kalitesini etkileyen faktörler; ortamın fiziksel özellikleri, hizmetin zamanlaması, hizmetin alındığı kişinin konusunda uzman olması, hizmetin sürekliliği, güvenilir ve doğru olmasıdır. 31 Aralık 2019'da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin Ülke Ofisi, Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakalarını bildirmiştir. 7 Ocak 2020'de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir koronavirüs (2019- nCoV) olarak tanımlanmıştır. Daha sonra 2019-nCoV hastalığının adı Covid-19 olarak kabul edilmiş, virüs SARS-CoV'e yakın benzerliğinden dolayı SARS-CoV-2 olarak isimlendirilmiştir. Ülkemizde Covid-19 ile ilgili çalışmalar 10 Ocak 2020'de başlamış ve 22 Ocak 2020'de T.C. Sağlık Bakanlığı Bilimsel Danışma Kurulu ilk toplantısı gerçekleştirilmiş, alınan önlemler ile ilk Covid-19 vakası 11 Mart 2020 tarihinde ülkemizde görülmüştür. Bu çalışma Mart 2019 ile Kasım 2019 ve Mart 2020 ile Kasım 2020 tarihleri arasında Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi (UÜTF) hastanesine yönelik yapılmış olan şikâyet başvurularının araştırılması ve Covid-19 pandemisi döneminde şikâyet nedenlerinde farklılık görülüp görülmediğinin belirlenmesi amacıyla yapılmış olup böylece gerekli tedbirlerin alınabilmesi amaçlanmıştır. Araştırmamızda 2019 yılı için 840, 2020 yılı için 668 toplamda 1508 veri incelenmiştir.vi Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) kapsamında artık hastaların beklentileri de artmıştır. Hasta memnuniyetinin arttırılması, ancak mevcut olan aksaklıkların değerlendirilmesi ve aksaklıklarla ilgili olarak düzenlemelere gidilmesi ile sağlanabilir.
Hasta hakları ile çalışan hakları içerisinde hekim haklarının birbirini etkileyen faktörlerinin tıp etiği açısından analizi: Hekim görüşleri
Giriş: Sağlık hizmeti sunum sürecinde tıbbi değerlendirme/uygulamalar sırasında hasta hakları parametreleri uygulanırken karşılaşılan sorunlar nedeniyle hasta-hekim ilişkisinin nasıl şekillenerek gündeme geldiği, bu süreçte yaşanan paradokslar ve sonrasında oluşan etik sorunlar karşısındaki davranış modellerinin oluşturduğu hasta ve hekim hakkı ihlallerinin sebep-sonuç ilişkileri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 175 akademisyen hekimin katılımıyla gerçekleşmiştir. Veriler, Hasta Hakları Yönetmeliği'nin (2019) hekimin hizmet sunma yükümlülükleri ve hekim hakları ile ilgili olduğu görülen parametreleri temel alınarak hazırlanan anket formuyla toplanmıştır. Bulgular: Hasta hakları uygulamalarının hekimin hizmet sunma yükümlülükleriyle etkileşerek hasta hakkı ve hekim hakkı ihlallerine neden olduğu, hekimlerin konu üzerindeki farkındalıklarının yeterli düzeyde olmadığı görülmüştür. Hekim hakkı ve hasta hakkı ihlallerini ortaya çıkaran olumsuzlukların öncelikle makro boyutta olduğu, mevcut uygulamalardaki olumsuzlukların hasta-hekim ilişkisinin sağlıksız sürdürülerek güvensiz ortam oluşmasına, şiddet ve benzeri eğilimleri, hatalı tıbbi değerlendirme ve uygulamalarını ortaya çıkardığı görülmüştür. Bu bağlamda hekim haklarının yeteri kadar korunmadığı, Hasta Hakları Yönetmeliği'nin kurumsal yönetim süreçleri içerisinde etkin ve doğru noktada uygulanamıyor olduğu görülmüştür. Tartışma ve Sonuç: Kurumsal yönetim planlamalarının Hasta Hakları Yönetmeliği'nin gerekliliklerine uygun yapılandırılması ve hekim haklarının korunarak sınırlarının belirlenmesi hasta-hekim ilişkisinin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesini, hasta ve hekim için ortaya çıkan ajitasyonu ortadan kaldırarak stressiz ve hızlı iş akış süreçlerinin sağlanmasını, güvenli bir ortam oluşturarak şiddeti ve hatalı tıbbi değerlendirme ve uygulamaları azaltacaktır. Hekimlerin ihtiyaçları halinde yardım alabilecekleri bir birimin olması, birimde hasta haklarıyla ilgili bilgi düzeylerini değerlendirilebilecek ve gerekli eğitimlerini sağlayabilecek nitelikte tıp etiği uzmanlarının varlığının kurumsal yönetim planlamaları içerisinde yer alması oldukça önemlidir.
Hekimin özen yükümlülüğü
Sağlık Hukuku ve Tıp Etiği kavramlarının günümüzde gittikçe önem kazanmasıyla birlikte hekimlerin tedaviden kaynaklanan sorumlulukları, hasta hakları ile hekimlerin yükümlülüklerinin başında gelen özen yükümlülüğü anlatılmak istenmiştir. Anahtar Kelimeler: Tedavi sözleşmesi, malpraktis, haksız fiil
Hekimin hastayı aydınlatma yükümlülüğü
Kural olarak, yapılan her tıbbi müdahale insanın yaşam hakkı ve bedensel bütünlüğünün ihlalini gündeme getirecektir. Tıbbi müdahalenin hukuka uygun olması için yapılan bu müdahalenin yetkin ve uzman hekimler tarafından, tıp mesleğinin öngördüğü kural ve ilkeler doğrultusunda icra edilmesi ve en nihayetinde hastanın aydınlatılarak rızasının alınması gerekir. Bu kapsamda, hastanın kendi bedeni üzerinde yapılacak tıbbi müdahaleye rızasının alınmasının önkoşulu hastanın aydınlatılmasıdır. Yapılan çalışmada ayrıntılarıyla ifade edileceği üzere, salt hastanın aydınlatılması tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hale getirmemekte; yapılan aydınlatmanın kim tarafından, ne zaman, hangi biçim ve ayrıntıda yapılacağı önem arz etmektedir. Hekimin aksine davranışları cezai, idari ve etik sorumluluğunu doğurmakla birlikte hukuki sorumluluğunun doğmasına ve bu bağlamda maddi ve manevi tazminat ödeme yükümlülüğü ile karşı karşıya kalmasına yol açacaktır.
Fiziksel şiddete uğramış kadınlar ve tıptan beklentileri: Kadın hasta hakları çerçevesinde bir değerlendirme
Kadına yönelik şiddet, kadın hasta hakları, kadının insan hakları ve halk sağlığı açısından günümüzde tüm dünyada önemli ve yaygın bir problemdir. Birleşmiş Milletler Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi Bildirgesi'nde kadına yönelik şiddet, ?ister kamusal isterse özel yaşamda meydana gelsin, kadınlara fiziksel, cinsel, psikolojik acı veya ıstırap veren ya da verebilecek olan cinsiyete dayalı bir eylem, uygulama ya da bu tür eylemlerle tehdit etme, zorlama veya keyfi olarak özgürlükten yoksun bırakma? şeklinde tanımlanmaktadır. Tez çalışmasının amacı, fiziksel şiddet mağduru kadınların başvurdukları sağlık kurumlarında karşılaştıkları var olan davranışlar ve uygulamalar ile bu konudaki beklentilerini belirlemektir. Sekiz ilde kadın sığınma evlerinde kalan 51 fiziksel şiddet mağduru kadınla yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden 48'i değerlendirilmiştir. Kadınlara ve sağlık çalışanlarına yönelik olarak toplumsal cinsiyet rolleri, kadına yönelik şiddet, kadının insan hakları ve kadın hasta hakları konularında farkındalık ve duyarlılık gelişmesini sağlayacak eğitim programları oluşturulması gerekmektedir. Bu çalışmaların devlet politikası olması gerektiği ve sağlık alanında kadınlar için pozitif ayrımcılık uygulamalarına gereksinim bulunduğu sonucuna varılmıştır.
kadın hastalıkları ve doğum servislerinde yaşanan tıbbi hataların Sağlık Hukuku yönünden değerlendirilmesi
Bu çalışma, kadın hastalıkları ve doğum kliniklerindeki tıbbi müdahalelerintüm aşamalarında yapılan tıbbi uygulama hatalarının (malpraktis) incelenmesini içerir. Çalışmanın amacı kadın hastalıkları ve doğum alanında çalışan sağlık personelinin standardize tıbbi uygulamayı yapmaması durumunda oluşabilecek zararlara karşı bilgilenmelerini sağlamaktır. Mesleki bilgi ve beceri eksikliğinden kaynaklanan durumlara farkındalık sağlayarak çözümler bulmalarına yardımcı olmak ve hastaya tedavi verilmemesi ile oluşan zararlarda hukuki zorunluluklar açısından uyarmak, tıbbi hatalarda sağlık personelinden kaynaklanan hataları incelemektir. Ayrıca, çalışmada son iki yılda kadın hastalıkları ve doğum alanındaki Yargıtay Kararları da verilmiştir. Böylece bu alandaki dava konuları hakkında bilgi sahibi olunması sağlanmıştır. Birinci bölümde hasta ve hekimin hak ve yükümlülükleri ile tıbbi müdahale ve tıbbi uygulama hatasının tanımına yer verilmiştir. Ayrıca, tıbbi müdahale farklı yönlerden değerlendirilmiş, tıbbi uygulama hataları hukuksal açıdan incelenmiştir. İkinci bölümde kadın hastalıkları ve doğum kliniklerinde yaşanan tıbbi hatalar ile bu konuya ilişkin Yargıtay ve Danıştay Kararları değerlendirilmiştir.
Tıbbi malpraktis: Ulusal Tez Merkezi'ndeki lisansüstü tezler üzerinde bir inceleme
Geçmişi binlerce yıl öncesine dayanan bir konu olan tıbbi malpraktis, günümüzde sağlık ve hukuk gibi meslek disiplinlerinin konularından biri olması, etik ve hukukla yakından ilişkili olması nedeniyle, geniş bir yelpazede irdelenmesi gereken bir konudur. Bu çalışmada literatürde karşımıza çıkan ve tıbbi malpraktisin tanımında kullanılan tıbbi hata, tıbbi malpraktis, komplikasyon gibi farklı kavramların tanımlanması ve Ulusal Tez Merkezi'nde bulunan tezlerin sistematik olarak incelenmesiyle tıbbi malpraktisin akademik yazındaki yerinin ele alınması amaçlanmıştır. Bu çalışma retrospektif, tanımlayıcı ve derleme yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak tıbbi malpraktise ilişkin belirlenmiş olan anahtar kelimeleri içeren ve Ulusal Tez Merkezi'nde yayımlanmış olan lisansüstü tezler incelenmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin doküman analizi yapılarak incelenmiştir. İstatistiksel olarak sayı ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Ulusal Tez Merkezi'nde tıbbi malpraktise ilişkin belirlenen anahtar kelimelerle (Tıbbi hata, Malpraktis, Tıbbi malpraktis, Tıbbi uygulama hatası, Uygulama hatası, Hatalı uygulama, Hatalı tıbbi uygulama, Hatalı tıbbi müdahale, Kötü uygulama, Komplikasyon) yapılan taramalarda, en erken rastlanılan tezin tarihi olan 2000 yılından itibaren 2022 yılı sonuna kadar kayıtlı 350 adet tez çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma kapsamına alınan 350 adet tez; türlerine, araştırma yöntemlerine, yayın yıllarına ve yazarlarının alanlarına göre incelenmiştir. Çalışmada alanların tıbbi malpraktise yönelik ilgileri incelendiğinde hemşirelik alanında 91, hukuk alanında 86 ve sağlık yönetimi alanında 71 adet tez yazıldığı tespit edilmiştir. Tıp Tarihi ve Etik alanında altı adet tez bulunmaktadır. Çalışmada; tıbbi malpraktise daha fazla ilgi duyan akademik alanların hemşirelik, hukuk, sağlık yönetimi ve adli tıp olduğu tespit edilmiştir. Yüksek risk grubundaki cerrahi branşların ise tez çalışmalarında bu konuya ilgilerinin çok düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hasta güvenliği, lisansüstü tez, tıbbi hata, tıbbi malpraktis, tıp etiği
Sağlık çalışanlarına yönelik yapılan hasta ve yakınlarının şikayetlerinin analizi
AMAÇ: İyi sağlık hizmeti verebilmek için alınan hizmetin kalitesinin ölçülmesi gerekmektedir; bu da memnuniyet araştırmaları ve hasta şikayetlerinin değerlendirilmesi ile mümkündür. Bu çalışmanın amacı; hastaların şikâyetlerini tanımlayarak hasta hakları birimlerinin kullanılma durumunun araştırılması, birime başvuru yapan hastaların veya yakınlarının demografik özelliklerinin ortaya çıkarılması, şikâyet konularının belirlenmesi ve bu değerlendirmeler neticesinde şikâyet konusu olan yetersizliklerin tespit edilmesi, gerekli olan konular hakkında çözüm fikirleri ortaya çıkarılması ve böylece bu hususlarda özel tedbirler alınabilmesidir. MATERYAL VE METOD: Çalışma Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde yapılmıştır. Hasta hakları birimine 2018 yılından itibaren 2019 yılı sonuna kadar yapılan başvuru kayıtlarının geriye dönük analizi yapılarak başvurulara ve başvuranlara ait özellikler incelenmiştir. Başvuranların, yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu gibi demografik özellikleri incelenmiştir. Başvuruları analiz ederken ise, başvuru yapılmasına sebep olan birim, başvuru yapılmasına sebep olan meslek grubu ve şikâyet konuları hakkındaki tüm veriler incelenmiştir. BULGULAR: Araştırma için 1385 başvuruya ait veriler toplanmıştır. Başvuranların cinsiyete göre ayrımı yapıldığında erkek cinsiyetin daha fazla başvuru yaptığı görülmektedir. En sık Lise mezunları şikâyet başvurusu yapmışlardır. En sık başvuru yapan yaş aralığı 20-40 yaş aralığıdır. En çok pediatri kliniği ile ilgili şikâyet başvurusu yapılmıştır. Hakkında en sık başvuru yapılan meslek grubu ise hekim ve sekreter olmuştur. SONUÇ: Hasta hakları birimlerinin çok önemli oldukları, hasta memnuniyetinin arttırılmasının yanında kurumların kalitelerinin değerlendirilmesi ve mevcut olan aksaklıkların belirlenmesinde önemli rolleri olduğu sonucu elde edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Hasta Hakları; Hasta Hakları Birimi; Şikâyet Analizi; Sağlık Yönetimi
Sağlık felsefesi çerçevesinde anestezi ve cerrahi birimlerde hasta savunuculuğu tutumlarının belirlenmesi
Hastalanan bireyin insan olmaktan doğan haklarının yanı sıra hastalığı dolayısıyla sahip olması gereken hakların tümüne hasta hakları denilmektedir. Hasta hakları daha iyi sağlık ortamı için hasta ve sağlık personelinin birlikte sahip çıkması gereken haklardır. Savunuculuğun önemi, hasta haklarını koruma konusunda yatar. Savunuculuk olmadan, hakların etkin korunduğu söylenemez. Hasta haklarının korunabilmesi için sağlık ekibi üyelerine önemli görevler düşmektedir. Bu araştırma ile Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi'nde ameliyat olacak ve anestezi uygulanacak hastaların, hasta hakları konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, çalışmayı kabul eden 400 hastaya, 32 sorudan oluşan anket formu uygulandı. Ameliyat olacak hastaların çoğunluğunun hasta hakları birimleri hakkında ve hasta hakları konusunda yeterli bilgi sahibi olmadığı ve sağlık personelleri tarafından yeterince aydınlatılmadıkları tespit edilmiştir. Toplumumuz insanının haklarını bilinçli bir şekilde savunabilme ve aldığı hizmeti sorgulayabilme eksikliği toplumsal ve kültürel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Hasta haklarının sağlık hizmetlerinin önemli bir destekleyici öğesi haline gelmesine yönelik kapsamlı çabalara ihtiyaç vardır. Sağlık hizmetlerinin hasta memnuniyetine uygun şekilde insan hak ve onuruna yakışır biçimde sunulması için, hasta ve hasta yakınları ile sağlık personelinin eğitimini hedefleyen çalışmalar gereklidir.Anahtar Sözcükler1. Hasta Savunuculuğu2. Tıp Etiği3. Anestezi4. İnsan Hakları5. Sağlık Felsefesi
Hasta hakları kapsamında tıbbi tedaviyi reddetme hakkı
Sağlık sektörünün ve imkânlarının gelişmesi ile birlikte; yeni tedavi imkânlarının ortaya çıkması, hastalıklarla baş etme umudunun artması gibi nedenlerle insanlar sağlık problemleri ile daha fazla içli dışlı olmaya yönelmiş ve böylece hasta hakları kavramı da gündemdeki yerini almıştır. Hasta hakları, bireylerin en temel ve hayatları boyunca vazgeçemeyecekleri haklardan biridir. Hasta hakları; yalnızca hasta bireylerin değil, aynı zamanda sağlıklı tüm bireylerin ve özellikle de hekim ve sağlık çalışanlarının bilmesi, koruması ve sahip çıkması gereken haklardır. Hasta hakları ve bu kapsamda tıbbi tedaviyi reddetme hakkı; insan hayatı açısından bu kadar önemli olmakla birlikte ne yazık ki ele alınıp incelenmesine son yıllarda başlanmıştır. Çalışmamızda, bu zamana kadar fazla ele alınmayan bu konu üzerinde durulmuştur. Hasta hakları kapsamında tıbbi tedaviyi reddetme hakkı konulu tez, iki bölüm halinde sunulmuştur. İlk bölümde; ulusal ve uluslararası mevzuat çerçevesinde hasta hakları, hasta hakları kurulu ile birimleri işlenmiş ve hasta hakları sınıflandırılmıştır. İkinci bölümde ise; tıbbi tedaviyi ret hakkının kapsamı, tedavinin reddi durumunda hastanın aydınlatılması, tedaviyi redde ilişkin özel haller ve tedaviyi ret kapsamında canlandırma yapmama talimatı üzerinde durulmuştur.
Bir üniversite hastanesine başvuran hasta ve yakınları ile araştırma görevlilerinin hasta hakları konusundaki bilgi, tutum ve yararlanma durumlarının değerlendirilmesi
Bir Üniversite Hastanesine Başvuran Hasta ve Yakınları ile Araştırma Görevlilerinin Hasta Hakları Konusundaki Bilgi, Tutum ve Yararlanma Durumlarının DeğerlendirilmesiBu çalışmada bir üniversite hastanesine Ekim 2008'de ayaktan tedavi almak amacıyla başvuran hasta ve yakınlarının hasta hakları konusunda bilgileri ve yararlanma durumları ile aynı dönemde üniversite hastanesinde çalışan araştırma görevlilerinin hasta hakları konusunda bilgi ve tutumlarını incelemek amaçlanmıştır.Bu tanımlayıcı araştırmanın katılımcılarını 18 yaş ve üzeri 1101 hasta ve hasta yakını ile dahili ve cerrahi birimlerde çalışan 314 araştırma görevlisi oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aşamasında hasta ve hasta yakınlarına ayrı, araştırma görevlilerine ayrı anketler uygulanmıştır. Anket soruları kişilerin tanımlayıcı özellikleri, hasta hakları genel bilgi düzeyi, hasta hakları yönetmeliği ve hasta haklarından yararlanma durumu veya hasta hakları tutumu ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Hasta ve hasta yakınları için hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak, araştırma görevlileri için hazırlanan anket formu ise gözlem altında uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre; hasta ve hasta yakınlarının %53.0'ı hasta hakları ile ilgili bilgisinin olmadığını ifade etmiştir. Büyük kesimi bazen veya nadiren hekimini seçebildiğini belirtmiştir. Muayene eden doktorun kendini bazen tanıttığını, diğer sağlık personelinin ise hiçbir zaman kendini tanıtmadığını belirtenler çoğunluktadır. Haklarının daha çok hemşireler ve hekimler tarafından ihlal edildiğini düşünmektedirler. Hasta ve hasta yakınlarının hasta hakları yönetmeliğini duyma ve okuma yüzdeleri sırasıyla 12.6 ve 2.3, araştırma görevlilerinin ise 30.9 ve 7.0'dır. Araştırma görevlilerinin %70.1'i hasta haklarıyla ilgili eğitim almamıştır ve %61.5'i eğitim ihtiyacı olduğunu düşünmektedir. Araştırma görevlilerinin tutum puanı ortalaması 44 puan üzerinden 32.9±4.6 bulunmuştur. Türkiye'de ve çalıştıkları sağlık kuruluşunda hasta hakları ile ilgili neler yapıldığı sorgulandığında büyük kısmı hiçbir şey yapılmadığını belirtmiştir. Hangi yolla hasta haklarının daha iyi olacağına inandıkları sorgulandığında hem hasta ve hasta yakınlarının hem de araştırma görevlilerinin en çok verdikleri yanıt eğitim olmuştur.Sonuç olarak hekimlerin bazı hasta haklarını bildikleri ve savundukları ancak hasta hakları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları, hastaların da hasta olarak haklarını iyi bilmedikleri ve bu haklardan yeterince yararlanmadıkları bulunmuştur. Hasta hakları konusunda topluma bilgi verilerek bilinçlendirilmeli, hekimlerin mezuniyet öncesi ve sonrası eğitimlerinde hasta hakları konusuna yer verilmeli, sağlık kurum ve kuruluşlarında yönergede yer alan hasta hakları birimleri olmalı ve nitelikli personel çalıştırılması sağlanmalıdır.Anahtar kelimeler: Hasta hakları, bilgi ve tutum, hasta ve araştırma görevlisi.
Aydınlatılmış onam ve insan hakları
Ötanazi, intihara yardım, tedavinin reddi gibi birçok tartışmalı konu tıp etiği ve hukukun işbirliğini gerektirmektedir. Tıbbi müdahalelerin ilgililerin hür iradesine dayanması gerekliliği de yine hukuk sistemlerince güvence altına alınmalıdır. Bu bağlamda, karşımıza çıkan kavram aydınlatılmış onam olacaktır. Hastaların kendilerine uygulanacak tıbbi müdahaleler hakkında yeterince bilgilendirildikten sonra ilgili müdahaleyi kabul ya da reddetmeleri anlamına gelen aydınlatılmış onam insan onuru ve özerkliğinin bir gereğidir. Aydınlatılmış onamın; insan onuru ve kendi kaderini belirleme hakkı, yaşama hakkı, sağlık hakkı gibi en önemli insan hakları ile yakın ilişkisi sebebiyle başlı başına bir insan hakkı olduğu ileri sürülebilir. Bu kabul aydınlatılmış onamdan beklenen faydaların gerçekleşebilmesi ve hasta özerkliği ve kendi geleceğini belirleme hakkının kâğıt üzerinde soyut bir kavram olarak kalmaması açısından önemlidir. Bu sebeple çalışma, aydınlatılmış onam hakkının etkinliği ve etkililiği bakımından tespit ve fikirler sunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışma aydınlatılmış onamı; etik ve ahlak boyutu, neliği ve aydınlatılmış onam hukuku olmak üzere üç ayrı başlık altında irdelemektedir. Birinci bölüm aydınlatılmış onamın bir insan hakkı olarak kabulüne gerekli altyapıyı hazırlarken, ikinci bölüm çalışmanın teknik yönünü oluşturmaktadır. Üçüncü ve son bölüm ise uluslararası ve ulusal hukukta aydınlatılmış onamın konumuna ve bu konumun geliştirilmesi için yapılması gerekenlere işaret ettiği için önemlidir. Anahtar Kelimeler: aydınlatılmış onam, hasta özerkliği, kendi geleceğini belirleme hakkı, tıp etiği, insan hakları
Sağlık sektöründe hasta haklarını kullanma tutumunun toplam kalite uygulamarından hasta memnuniyetine etkisi
Küreselleşen dünyada tüm sektörlerde müşteri memnuniyeti uzun vadede işletmelere karlılık sağlayan ve müşteri sürekliliği ile piyasada tutunmalarında önemli etkisi olan bir yönetim anlayışı olmuştur. Toplam kalite yönetiminin unsurlarından müşteri memnuniyetinin sağlanması, verimlilik ve kalitenin yükseltilmesi, daha az şikayet alınması, şikayetlerin oluşmasının engellenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik yaklaşımlarla örgütsel faaliyetlerin şekillenmesinde önemli bir yer tutmaktadır. Tüm sektörlerde olduğu gibi sağlık sektöründe de toplam kalite yönetiminin müşteri memnuniyetinde önemli bir yeri vardır. Bu strateji ile birlikte sağlık sektörü hizmet kalitesi arttırmayı ve yüsek müşteri memmuniyetini sağlamayı amaçlamaktadır. Gün geçtikçe artan rekabet ortamında toplam kalite yönetiminin de önemi artmıştır. Minimum maliyet ile maksimum kar hedefleyen ve müşteri memnuniyeti sağlayarak bu karlılığı daimi kılmayı hedefleyen kurum ve kuruluşlar her geçen gün toplam kalite yönetimine örgütsel stratejileri içerisinde yer vermeye başlamışlardır. Araştırmada İstanbul'da faaliyet gösteren özel bir hastaneden hizmet alan 475 hasta ve bu hastaların yakınlarına anket uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre hasta haklarını kullanma tutumu ve hasta memnuniyeti kişilerin eğitim düzeyine ve sosyal güvence durumlarına göre farklılıklar göstermektedir. Hasta hakları kullanma tutumunun hasta memnuniyetine etkisini incelemek üzere yapılan regresyon analizinde; genel memnuniyet; hasta haklarından bilgilendirilme ve saygılı hizmet alma, personeli seçme, kayıtları inceleme ve bilgilerinin gizli tutulmasını isteme hakkı kriterlerinden etkilenmektedir. Diğer kriterlerin kayda değer etkisi bulunmamaktadır.
Sağlık hakkı kapsamında hekimin cezai sorumluluğu
Tıp bilimi, sürekli gelişen ve değişen bir bilim alanıdır. Bu yüzden, bu bilim dalı ile ilişki içinde bulunan, sağlık hukuku da, bu değişime paralel olarak dinamik bir süreç yaşamaktadır. Bununla birlikte sağlık hizmetlerinin sunucusu olan hekimlerin de, bu sürece, ayak uydurması gerekmektedir. Çalışmamızda, sağlık hizmetlerinden faydalanan insanların, karşılıksız olarak hekimlere olan güvenini, hekimlerin birçok hak ve sorumluluklarının olduğunu ve bunların hukuk alemine yansımalarını ortaya koymaya çalıştık. İnsan hakları boyutuyla, hasta ve hekimlerin haklarının, yargı kararlarınca nasıl algılandığı ve bunların sonuçlarını tartışmaya çalıştık. Çalışmamızda, hekimin ceza hukuku açısından işleyebileceği suçlar incelendi. Hekimlerin cezai sorumlulukları kapsamında, uyguladıkları tıbbi müdahalenin hukuka uygun olması için gereken hukuka uygunluk nedenleri ortaya koyulmuştur. Ülkemizde sağlık hizmetlerinin daha kaliteli hale gelmesi için; hekimin hak ve sorumluluklarının içinde bulunduğu hukuki bir mevzuat ortaya konulması gerekmektedir ve bununla birlikte sağlık hizmetlerinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda, uzmanlaşmış yargı organlarının görev alması gerektiği tespitleri yapılmıştır.
Türkiye' de hasta haklarının kapsamlı bir araştırması
Hasta Hakları kavramı, son yıllarda insan hakları, bireysel hak ve özgürlükler ve tüketici hakları kavramları ışığında gelişen ve sağlık hizmet sunumunda bu kavramların karşılığı olarak somutlaşan, yükselen bir değerdir. Bu çalışmada Türkiye' de hasta haklarının kapsamlı bir araştırması yapılması amaçlanmıştır. Çalışmada, hasta haklarının hekimler ve hastalar tarafından genel olarak algılanışını incelemek ve yakın zamanda Türkiye' de ''Hasta Sorumlulukları'' adıyla ortaya çıkan kavram bağlamında katılımcıların hasta sorumlulukları konusunda bilgi düzeylerini yansıtmak hedeflenmiştir. Araştırma icin farklı branşlarda hizmet veren hekimler ve farklı hastalıklarla mücadele eden hastalar seçilmiş ve hasta hak ve sorumluluklarına dair yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Yapılan mülakatların içerik analizi gerçekleştirildikten sonra elde edilen konu başlıkları hasta ve hekimlerin genel olarak hasta hakları ve hasta sorumlulukları üzerine bilgi ve algılayışlarını yansıtmayı hedeflemektedir.
Türkiye'de hasta haklarının evrimi
Sağlık hizmetlerinden yararlanma ihtiyacı olan bireylerin, sırf insan olmaları nedeniyle sahip oldukları haklar olarak tanımlanan hasta hakları, temel insan haklarının sağlık hizmetleri alanındaki yansımasıdır. Sağlık hizmetinin sunumu sırasında hastanın korunması gereği, hastanın sosyal konumundan bağımsız olarak, sırf hasta olması nedeniyle ortaya çıkmaktadır ve dünyada hem uluslararası metinlerle hem de ulusal düzeyde korunmaktadır. Çalışmada tarihçi metot ve kaynak taraması tekniği esas alınmıştır. Türkiye'de ve uluslararası belgelerde hasta hakları ile ilgili konulara yer verilmektedir. Ülkemizde hasta haklarının en büyük dayanağı 1961 yılında çıkartılan Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi' dir. 1 Ağustos 1998 tarihinde Resmi Gazete' de yayınlanarak yürürlüğe giren Hasta Hakları Yönetmeliği, bu konuda atılmış yakın tarihli bir adımdır. Bu düzenlemenin son bölümünde hasta haklarının ihlali durumunda hukuksal yaptırımlara yer verilmiştir. Hasta hakları, hasta ile sağlık personeli arasındaki iletişimin geliştirilmesi için tarafların uymakla zorunlu oldukları esas ve kuralları kapsar. Ülkemizdeki Hasta Haklarının nasıl bir evrime uğradığı ilgili dokümanlarla ortaya konulmuştur.
Hasta bilgilendirme ve yönlendirmelerin hasta memnuniyeti üzerine etkisi; (Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi örneği)
Çalışmanın Amacı, "Ülkemizdeki kamu hastanelerinde hasta bilgilendirme ve yönlendirmelerin hasta memnuniyeti üzerine etkisini ve bu etkileşimin sayısal veriler olarak ortaya konmasını'' hedeflemiştir. Hastaları bilgilendirme yöntemleri olarak kitle iletişim araçları, yazılı, işitsel ve görsel iletişim araçları, elektronik iletişim araçları, yine hasta bilgilendirilmesinde genel olarak hastane içinde kullanılan broşür, pano, hasta danışma ve hasta yönlendirme birimleri olmak üzere seçenekler ortaya koyulmuştur. Hastanede yaşanan olumsuzluklar hastane kaynaklı, sağlık sistemi kaynaklı, fiziki koşulardan kaynaklı, doktor kaynaklı, sağlık personeli ve hasta kaynaklı başlıklar altında incelenmiştir ve bu olumsuzlukların hastaları nasıl etkilediği ve hasta yönünden önemi açıklanmıştır. Çalışmada, teknik olarak, literatür taraması ve anket uygulaması yapılmıştır. Anket sonuçlarının bilgisayar destekli istatistik programı yardımıyla yapılan analizlerini kapsamaktadır. Tez çalışması kapsamında Sağlık Bakanlığı Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesinde gönüllü 150 hastaya uygulanmıştır. Elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucu olarak, özellikle ev hanımlarının sağlık okur-yazarlığı ve sağlık bilgisi yeterlilikleri diğer katılımcılara göre daha düşük çıkmış olup, ev hanımlarına yönelik sağlık bilgilerini geliştirici programların hedef gruba yönelik iletişim araçlarıyla geliştirilmesi önerilmektedir.
Refakatçı hasta yakınlarının hasta haklarına ilişkin bilgi düzeyi ve hastalarına yönelik hizmetlerden memnuniyeti(Çal Devlet Hastanesi Dahiliye servisi hasta yakınları örneği)
Sağlık, insanların fiziksel, sosyal,ruhsal ve ekonomik yönden tam iyilik halinde olma hali olarak tanımlanmaktadır. Yaşına ve konumuna göre nerede ve nasıl davranacağını bilen, yaşadığı çevre ile aynı dili konuşarak bulunduğu ortama ayak uyduran,vücudunda herhangi bir hastalığı,hastalık belirtisi ve sakatlık durumu olmayan kişiler sağlıklı kişilerdir. Sağlık alanında kaliteli hizmetin önemli bir göstergesi, hizmeti alanların memnuniyet düzeyidir.Memnuniyet düzeylerinin belirlenmesi, hizmet kalitesinin artırılması,beklentiler doğrultusunda daha nitelikli hizmet sunulması bakımından önem kazanmaktadır. Hasta hakları insanların hasta olmadan önce sağlık hizmetlerinin önceden hazır,yeterli olması ve ulaşımının kolay olmasını, hastalandığında sağlık kurumundan en iyi şekilde sağlık hizmeti almayı,hastalıklar sonucunda kalan sakatlık durumlarında tekrar hayatta kalmak için gerekli malzemelerden yararlanmayı kapsayacak kadar geniş bir anlama sahiptir. Yapılan çalışma sonucunda refakatçi hasta yakınlarının Çal Devlet Hastanesinin verdiği bütün hizmetlerden memnun oldukları ve tekrar tercih edecekleri tespit edildi.
Türkiyedeki hasta hakları uygulamaları çerçevesinde çocuk hastaların durumu
Çalışmanın amacı; genelde hasta haklarının gelişimi ve ülkemizdeki hasta haklarının gelişim süreci, özelde ise ülkemizde ki hasta hakları uygulamaları içinde çocukların durumu ve sahip oldukları hakları incelemektir. Bu amaçla çalışma üç bölüm halinde planlanmış, birinci bölümde hasta haklarının doğuş süreci ve temel tanımlara yer verilmiş, ikinci bölümde Türkiye'deki hasta hakları ile ilgili gelişmeler ve uygulamalardaki hasta hakları incelenmiş, üçüncü bölümde ise Türkiye'deki hasta hakları ile ilgili yazılı mevzuat içinde çocuk hastaların durumu ve sahip oldukları haklar ele alınmıştır. Çalışmada kullanılan metot olarak tarihçi metot ve buna bağlı olarak kaynak taraması tekniğinden faydalanılmıştır. Çalışma içersinde mesleki bilgi ve gözlemlere yer verilmiştir. Çalışmada esas olarak hasta hakları konusu derinlemesine araştırılarak ele alınmış, ülkemizdeki mevzuat ve hasta hakları uygulamaları içersinde çocuk hastaların durumu ve sahip olduğu haklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda çocuk hastaların durumu ve sahip oldukları haklar konularında farkındalık ve duyarlılık gelişmesini sağlayacak eğitim programları oluşturulması, çocuk hastaların haklarının korunması ve geliştirilmesini sağlayacak yasal düzenlemelere ve politikalara ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Bu çalışmaların devlet politikası olması gerektiği ve sağlık alanında çocuklar için daha fazla pozitif ayrımcılık uygulamalarına gereksinim bulunduğu, çocuk hasta haklarının ayrıca tanımlanması gerekliliği sonucuna varılmış.