Devletin bölgesel kalkınmada izlediği politikaların etkinlik analizi: Türkiye örneği

Bu çalışmanın amacı, devletin bölgesel kalkınmayı sağlamak için kullandığı araçların etkinliğini incelemek ve Türkiye'de bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının nasıl değiştiğini belirlemektir. Bu amaca ulaşabilmek için çok boyutlu bir bölgesel gelişmişlik endeksi oluşturulmuş ve panel veri analizi kullanılarak altyapı, turizm, beşerî sermaye ve teşviklerle uyarılmış özel sermaye yatırımlarının bölgelerin gelişmişlik düzeyi üzerinde nasıl bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşacak şekilde hazırlanmıştır. Birinci bölümde konu ile ilgili kavramlar açıklanmış ve teorik çerçeve çizilmiştir. İkinci bölümde Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye bölgesel politikaları üzerinde durulmuş, çeşitli plan ve programlar incelenerek konuyla ilgili örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, temel bileşenler analizi kullanılarak bölgesel gelişmişlik endeksi oluşturulmuş ve bölgelerin gelişmişlik düzeyi her yıl için hesaplanmıştır. Bu bölümde, devletin yaptığı harcamaların bölgesel gelişmişlik üzerindeki etkisi de panel veri analizi uygulanarak tahmin edilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda, AB adaylık süreci ile birlikte Türkiye'deki bölgesel politika uygulamalarında bir değişim yaşandığı görülmüştür. Bu dönemde, bölgesel kalkınma politikalarına daha fazla önem verilmiş ve bölgesel farklılıkların azaltılmasına çalışılmıştır. Ancak, çalışmada elde edilen bulgulara göre ülkenin Batısı ve Doğusu arasındaki eşitsizliklerin giderilemediği, aksine bu bölgeler arasında bir uzaklaşma olduğu belirlenmiştir. 2001-2015 yılları arasında, bölgesel kalkınmayı sağlamak için yapılan yatırımlar arasında beşerî sermaye yatırımlarının en etkin sonucu verdiği, büyük kaynaklar aktarılan altyapı yatırımları ve teşviklerin ise beklenen düzeyde bölgelerin gelişmişlik düzeyini etkileyemediği saptanmıştır.