Dezavantajlı grupların eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanma durumlarının paydaş görüşlerine göre incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, dezavantajlı öğrencilerin devam ettikleri okullarda eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanma durumlarının okul paydaşlarının görüşlerine göre incelenmesidir. Araştırma karma yöntemle, karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı karma desenle gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışmada okul yöneticileri, öğretmenler ve öğrenci velileri; ikinci çalışmada ortaokul öğrencileri katılımcı olarak yer almaktadır. İkinci çalışmanın evreninin bir boyutunu oluşturan geçici koruma statüsündeki ortaokul öğrencilerinin sayısı 2018-2019 eğitim öğretim yılı itibariyle 3044'tür. Okul sonrası çalışan öğrenciler için sayısal bir veri bulunmamaktadır. İkinci çalışmadaki örneklem 385 kişiden oluşmaktadır. Birinci çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış, elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. İkinci çalışmada ise iki anket kullanılmış, verilerin analizinde aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Anket maddeleri normal dağılım göstermediğinden Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis gibi parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Geçici koruma statüsündeki öğrencilerle ilgili olarak, kültürlerarası etkileşim ile toplumsal norm ve değerlerin öğrenimi olumlu etkiler; kültür farklılıkları, çatışma, iletişim problemleri, gruplaşma ve okulun işleyişinin yavaşlaması olumsuz etkiler olarak öne çıkmaktadır. Akademik destek, sosyal destek, dil desteği, maddi destek, aile desteği, psikolojik destek, mentör desteğiyle ilgili görüşler ifade edilmiştir. Dil sorunu, çatışma, hazırbulunuşluk, belirsizlik ve dışlanma sorunlarının yaşandığı ortaya çıkmıştır. Eşit katılım, karma sınıflar ve nitelikli eğitim gibi etkili uygulamalar dile getirilmiştir. Dil desteği, nitelikli eğitim, kaynaşma, belirsizlik, sosyopsikolojik destek ve temel eğitim yönünde beklentilerin olduğu belirlenmiştir. Okul sonrası çalışmanın ise öğrenciler üzerinde okula ilgisizlik, akademik başarısızlık, yorgunluk, devamsızlık, istenmeyen davranışlar ve kişisel bakım yetersizliği gibi olumsuz etkilerinin yanında meslek edinme, olgunlaşma ve koruma gibi olumlu etkileri ortaya çıkmıştır. Sosyal destek, maddi destek, tolerans ve etkinliklere katılım desteklerinin kısmen sağlandığı, akademik desteğin ise yeteri kadar sağlanamadığı belirlenmiştir. Olumsuz rol model, devamsızlık, yorgunluk, hayata erken atılma, çatışma, akademik başarısızlık gibi sorunlar; aile eğitimi, maddi destek, mesleki eğitim ve tam gün eğitim gibi öneriler belirlenmiştir. Okullarda bu öğrencilere yönelik genel olarak standart uygulamalar yapılırken, az da olsa yoğun iletişim ve maddi destekle ilgili uygulamaların yapıldığı ortaya çıkmıştır. Maddi destek, meslek edinme, aile eğitimi, nitelikli birey, programlı çalışma, yoğun iletişim, tam gün eğitim gibi beklentilerin olduğu belirlenmiştir. Geçici koruma statüsündeki öğrenciler ile okul sonrası çalışan öğrencilerin eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanma düzeylerinin genel olarak orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, annenin eğitim durumu ve ailenin ortalama geliri gibi değişkenler açısından bazı anket maddelerinde anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Son olarak elde edilen bulgular ışığında geliştirilen önerilere yer verilmiştir.