Dijital dönüşümün dış ticaretteki rolü: Türkiye savunma sanayi örneği

Dijital dönüşüme yönelik gelişmelerin yaygınlaşmasının yanı sıra bu teknolojilere dönük farkındalığın artması ve firmalarca yatırımların bu alana kaydırılması, akademik çalışmaların araştırma konusu olmuştur. Birçok çalışma, dijital dönüşüme geçiş sürecinin firmaların ulusal ve uluslararası performansını arttıracağını öngörmektedir. Nitekim Penrose (1959)'un kaynak temelli yaklaşımına göre, yenilikçi teknolojilere adapte olan firmalar daha rekabetçi bir yapıya kavuşmakta, dolayısıyla rakiplerine kıyasla daha iyi bir seviyede olabilmektedir. Ancak bir kısım çalışma ise bu adaptasyonun firmalar üzerinde yeterli etkisi olmadığını, bu alana yönelik alınacak aksiyonlar yerine başka strateji ve hedefler geliştirmenin daha sağlıklı olacağını öngörmektedir. Bahsedilen görüşlerden hareketle bu çalışmada, dijital dönüşüm süreçlerini etkin bir şekilde kullanmanın firma ve ihracat performansı üzerinde etkisinin var olup olmadığını, etkisi varsa ne ölçüde olduğunu tespit etmek amaçlanmıştır. Özellikle çalışmanın uygulama alanı olan savunma sanayinde bu süreci ele almak, literatür açısından incelendiğinde sadece ulusal anlamda değil, aynı zamanda uluslararası yönüyle de konunun önemini ortaya çıkarmaktadır. Nitekim dijital dönüşüm bağlamında birçok çalışma bulunmasına karşın, ampirik yönden ve savunma sanayi bağlamında ele alınan çalışmalar oldukça kısıtlıdır. Bu çalışmada da bahsi geçen etkileri ölçümlemek amacıyla savunma sanayinde yer alan 121 firmadan elde edilen verilere yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Güvenilirlik ve frekans analizi için SPSS; doğrulayıcı faktör analizi, yol analizi ve hipotez testleri için AMOS istatistik programı kullanılmıştır. Aynı zamanda sektörde yer alan firmaların güncel durumları SWOT analizi ile ele alınmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, dijital dönüşümün etkin kullanımının, firma ve ihracat performansını pozitif olarak etkilediği tespit edilirken aynı zamanda firma performansının da ihracat performansını pozitif yönlü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. SWOT analizi sonuçlarına göre ise sektörün en güçlü yönünün hızlı aksiyon alabilmek olduğu, en zayıf yönünün ise personel eksikliği olduğu gözlemlenirken; ana sanayindeki büyümenin en önemli fırsat, döviz kurunda meydana gelen ani değişimlerin ise en büyük tehdit olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra dijital dönüşüme yönelik farkındalık arttırıcı etkinliklerin organize edilmesi, savunma sanayi alanına yönelik seçimlik derslerin müfredata eklenmesi, TOGG benzeri girişim gruplarının diğer sektörler için de kurulması ve ithal edilen katma değerli ürünlerin azaltılması gibi birçok politik öneri çalışmanın sonuç kısmında belirtilmiştir.