Dijital dönüşümün işgücü piyasasına etkisi: Sektörel ve mesleki istihdam açısından Türkiye üzerine uygulama

Dijital teknolojiler, küresel ölçekte her bir ülkede farklı hızlarda da olsa, gerek ekonomik, gerekse toplumsal alanda her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Buna koşut olarak, önemli gelişme ve değişmeler ortaya çıkmaktadır. Söz konusu teknolojilerin, ürün ve hizmetlerin üretimi, dağıtımı ve tüketimi aşamalarında giderek artan bir biçimde uygulanması, küresel ekonominin tamamlayıcı bir unsuru olarak öne çıkmaktadır. Günümüzde hız kazanan dijital dönüşümden etkilenen ekonomik faaliyetlerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Dijital dönüşüm, işgücü piyasası üzerinde de ciddi etkilere neden olmaktadır. Genel olarak, dijital dönüşüm yeni çalışma biçimlerinin ortaya çıkmasından gereksinim duyulan becerilerin farklılaşmasına kadar yol açtığı pek çok değişim nedeniyle işgücü piyasasını işgücü istemi ve sunumu bakımından önemli ölçüde değiştirme potansiyeli taşımaktadır. Dijital teknolojilerin kullanımındaki artış ile birlikte insan emeğine daha az gereksinim duyulacağı ve farklı beceri ve vasıf düzeylerine sahip işgücüne olan istemin ise artacağı öngörülmektedir. Bunun sonucunda işgücü piyasasında işsizlik, güvencesizlik ve eşitsizlik başta olmak üzere çeşitli ekonomik ve sosyal sorunlarla daha da artan bir biçimde karşı karşıya kalınacağı ileri sürülmektedir. Bu bağlamda, tezde dijital dönüşüm sürecine koşut olarak hem küresel, hem de Türkiye işgücü piyasasında gözlenen eğilimler ve olası değişimlerin sorgulanması amaçlanmıştır. Dijitalleşmenin Türkiye işgücü piyasası bakımından etkisi özellikle sektörel ve mesleki açıdan araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle dijital dönüşüme ilişkin ayrıntılı bir literatür taraması yapılmış, ardından işgücü piyasası üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bununla birlikte, dijital dönüşümün Türkiye'de istihdam üzerindeki niceliksel ve meslekler dikkate alınarak niteliksel açıdan etkisi, sanayi ve hizmet sektörlerine ait 2010-2019 dönemi verileri kullanılarak panel veri analizi yöntemiyle araştırılmıştır. Araştırma ile söz konusu dönemde ele alınan sektörler bağlamında dijital dönüşümün genel olarak istihdam artışına etkisinin pozitif yönde olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, elde edilen bulgulara göre dijital dönüşümün yüksek, orta ve düşük vasıf düzeyine sahip mesleklerde istihdam üzerindeki etkisi farklılık göstermektedir. Ele alınan sektörlerde faaliyet gösteren firmaların dijitalleşmeye yönelik eğilimlerinin artmasına koşut olarak daha vasıflı işgücü istihdam etmeye yönelik bir eğilimin söz konusu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dijital dönüşümün uzun dönemde Türkiye'de sektörel ve mesleki açıdan istihdama ilişkin etkilerini somut ve kesin bir biçimde ortaya koymak henüz mümkün olmamakla birlikte, önümüzdeki yıllarda rutin olmayan bilişsel görevleri gerçekleştiren yüksek vasıflı işgücüne olan istemin artacağı ve buna bağlı olarak istihdam düzeyinde bir artış eğiliminin ortaya çıkacağı öngörülebilir. Bu bağlamda, dijital dönüşüme koşut olarak işgücü piyasasında gerek ortaya çıkabilecek potansiyel fırsatlar ve yıkıcı etkiler, gerekse işgücü isteminin değişime uğraması ile gereksinim duyulabilecek nitelik ve becerilerin karşılanmasını güvence altına alacak önlemlerin geliştirilmesi ve uygulanması, tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz açısından da gelecek yıllarda ekonomik, sosyal ve politik tartışmaların önemli bir gündem maddesi haline gelecektir.