Dijital medya kapsamında kamuoyu dezenformasyonu: Rusya-Ukrayna Savaşı örneği

Bu çalışmada Rus-Ukrayna savaşı gibi uluslararası çatışmalara örnek olarak dijital medya kapsamında genel dezenformasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Dezenformasyon, dijital medya platformlarının kullanımı yoluyla yanlış bilgi yaymayı ve gerçekleri çarpıtmayı içerir. Çalışma, Rusya-Ukrayna savaşında kamuoyunu dezenformasyon kampanyasının tespitini, Rusya'nın adlandırdığı özel harekâtlarda dijital medya (Rusya, Ukrayna ve Türkiye'ye ait dijital basın siteleri) çerçevesinde incelemektedir. Rus-Ukrayna savaşı hakkında medyadaki yanlış bilgileri tespit etmek için Rus, Ukrayna ve Türkiye'den üç dijital medya sitesi kullanılarak (içerik analizi) çalışmanın konusunun uyumuna göre nitel araştırma yöntemine göre yapılmıştır. Araştırma örneklemi, birincisi Rusça (Ria), ikincisi Ukraynaca (Pravda) ve son olarak Türkçe (Milliyet) olmak üzere üç örneğe ayrılmıştır. Savaşın gidişatıyla ilgili üç siteden 1 Ocak-31 Mart 2023 tarihleri arasında yayınlanan haberler dezenformasyon açısından incelenmiştir. Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri, Ukrayna sitesi (pravda) tarafından Ocak 2023'te kullanılan yanıltıcı bilgilerin sadece 2 haber hikayesiyle sınırlı olduğudur. Rus dijital medya sitelerini temsil eden (ria) Rus sitesinin ise yanıltma yöntemini kullandığı görülmüştür; Rus haber sitesinin yayınladığı 5 haberden 3'ünün yanıltıcı bilgiler içerdiği belirlenmiştir ve bu haberlerin Rusya, Ukrayna ve dünya kamuoyunu etkilediği ortaya çıkmıştır. Türk dijital medyasını temsil eden, Milliyet gazetesi sitesinin daha tarafsız ve nesnel olduğu görülmüş, resmi kaynaklardan alınan haberler, belgeler ve verilere müdahale etmediği tespit edilmiştir. Rus medyasındaki yanıltıcı bilgiler, Ukrayna dijital medyasından daha yüksektir.