Dijitalleşme sürecinin muhasebe mesleğine ve muhasebe uygulamalarına etkisi üzerine bir araştırma

Literatürde, dijital uygulamalar olarak ifade edilen yapay zeka, büyük veri, veri madenciliği, blok zinciri (blockchain), bulut sistemi ve siber güvenlik, teknolojik gelişmelerin ileri dijital uygulamalarından bazıları olarak kabul edilmektedir. Ülkemizde teknolojik gelişmeler ile birlikte muhasebe alanındaki dijital uygulamalar da muhasebe meslek mensupları tarafından kullanılmaya başlanmış olup kamu tarafından e-fatura, e-beyan, e-defter, e,viz gibi zorunlu hale getirilen dijital muhasebe uygulamalarının neredeyse tüm sektörlerde kullanımı yaygınlaşmıştır. Bu çalışmada dijitalleşmenin muhasebe mesleki ve muhasebe uygulamalarındaki etkisinin üç perspektiften ele alınarak serbest muhasebesi mali müşavirler, yazılım şirketi yöneticileri ve vergi dairesi yetkilileri ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemi ve yapı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler yüzyüze ve online olarak toplanmıştır. Verilerin analizinde NVİVO nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Serbest muhasebesi mali müşavirlerin muhasebe uygulamalarında işlem hızı kazanmasının yanında, veriye ulaşım kolaylığı, veri saklama kolaylığı, farklı illerdeki mükelleflerin defterlerini tutma fırsatı gibi avantajlarla bunların getirdiği sorumluluk ve mesleğin icra edilmesinde mali danışmanlık gibi yeni arayışların ortaya çıktığı görülmüştür. Yazılım şirketlerinin bu süreçte muhasebe uygulamaları konusunda meslek mensuplarına gerekli desteği sağlamak adına mesafe ve zaman sınırlaması gözetilmeden uygulama ve eğitim desteği verme ve farklı iş sorumluluklarının ortaya çıktığı görülmüştür. Vergi dairelerinin bu süreçte işlemlerin yüksek oranda dijital ortamlardan yapılması ile yüzyüze yapılması gereken işlemlerle sınırlı kaldığı ve kontrol görevine dair işlemlere yöneldiği görülmüştür.