Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunda işlevsel ve anatomik parselasyon temelli beyin bağlantısallık analizlerinin karşılaştırılması

İnsan beyninin karmaşık organizasyonu işleyişin anlaşılabilmesini güçleştirdiği için alt sistemlere ayrıştırılarak incelenmektedir. Fonksiyonel beyin görüntüleme yapılırken ise hangi kriterlere göre beynin ayrıştırılacağı sorusu daha da önem kazanır. Bu çalışmada fonksiyonel bağlantısallık hesaplamalarının parselasyon yöntemine ne kadar bağımlı olduğu, alternatif parselasyon yöntemleri kullanılarak DEHB'li bireyler özelinde araştırılmış ve yorumlanmıştır. Mevcut çalışmada nörogörüntülemede belirgin bulgu vermesi beklenen DEHB klinik grubunun sağlıklı bireylerle gösterdiği farklılıklar; hem anatomik sınırları temel alarak oluşturulmuş bir beyin atlası hem de fonksiyonel ünitelerin ayrıştırılması yoluyla elde edilen veriye dayalı beyin parselleri kullanılarak araştırılmıştır. 18 sağlıklı katılımcı ve 21 DEHB'li bireyin stimulan ilaç alımı öncesi ve sonrasında 1,5T-MRG cihazıyla dinlenim durumu fMRG çekimleri yapılmıştır. Veriler atlasa ve veriye dayalı parselasyon yöntemleri kullanılarak ayrıştırılmış ve bu parseller arası bağlantısallıklar hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarda; atlasa dayalı parseller ile yapılan karşılaştırmaların zengin grup farklılıkları ortaya koyduğu, veriye dayalı parsellerin ise belirli ağlar ile sınırlı kaldığı görülmektedir. Buradan hareketle atlasa dayalı parseller ile yapılan analiz sonucunda daha fazla sayıda ağ içeren ve ağlar arası bağlantısallığın baskın olduğu bir tablo ile karşılaşılmaktadır. Veriye dayalı parseller ile yapılan analizlerin sonuçlarında ise daha kompakt ve ağ içi bağlantısallık değişimlerini önceleyen bir bağlantısallık tablosu görülmektedir. Ağlar özelinde yapılan değerlendirmeler sonucunda; DEHB ve kontrol grubu arasında belirgin farklılık gösteren dikkat ağlarında, veriye dayalı parsellerin ağ içi bağlantısallık farklarını, atlasa dayalı parsellerin ise ağlar arası bağlantısallık farklarını ön plana çıkardığı gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler : Fonksiyonel Bağlantısallık, Düğüm Temelli Bağlantısallık Analizi, DEHB, fMRI, Bağımsız Bileşen Analizi