Dilbilim kavram ve yöntemlerinin çeviri kuramlarındaki işlemselliği

Çeviri çok uzun yıllardır yapılan bir etkinliktir ancak çeviribilimin akademik bir disiplin olarak özerkliğini kazanması 1970'li yıllara denk gelir. Çevirinin karşılaştırmalı edebiyat, yabancı dil öğretimi ve dilbilim gibi alanlar içerisinde geçirdiği yolculukta dilbilimin payının büyük olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Uygulamalı dilbilim altında gerçekleştirilen çeviri çalışmalarının, çeviriyi açıklamada yetersiz kaldığı ve bu açıdan çevirinin kendi olgusallığı içinde ele alınmasına katkı sağladığı belirtilebilir. Dolayısıyla çevirinin herhangi bir disiplinin alt alanı olarak değerlendirilemeyeceği açıktır ancak bu özelliği disiplinlerarası çalışmalara kapalı olduğu anlamını taşımamaktadır. Bu görüşten yola çıkarak çalışmada dilbilim kavram ve yöntemlerinin çeviribilim kuramlarındaki işlemselliğinin sorgulanması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmanın bütüncesini Çeviri Odaklı Metin Sınıflandırması, Skopos Kuramı, Çoğuldizge Kuramı ve Yorumlayıcı Anlam Kuramı oluşturmaktadır. Betimsel analiz yöntemiyle ele alınan bütünce, Yapısalcılık Kuramının ve metindilbilimin yöntem ve kavramları ışığında incelenmiştir. Bu betimleyici çalışmada, kimi kavram ve yöntemlerin çeviribilim kuramlarında yer alıp işlev gördüğü saptanmıştır. Çeviri öğrencilerine çeviri sürecinde yol gösterici olduğu ve çalışmayı zenginleştireceğini düşünüldüğü için elde edilen veriler akademik çeviri eğitimi kapsamında tartışılıp çeviri uygulamaları üzerinde gösterilmiştir ve uygulamaların sonucunda dilbilimin kavram ve yöntemlerinin akademik çeviri eğitiminde nasıl geliştirilebileceğiyle ilgili öneriler sunulmuştur.