Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde eleştirel düşünme: Dokuzuncu sınıf ders kitabı ve öğretmen görüşleri üzerine bir inceleme

Çalışmanın amacı DKAB dersinde eleştirel düşünmenin yerini öğretmen görüşleri ve 9. sınıf DKAB ders kitabında eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlik ve sorular açısından incelemektir. Nitel araştırma olarak yürütülen bu çalışmada ders kitabının eleştirel düşünmeye yönelik ne tür etkinlik ve sorular içerdiğini belirlemek amacıyla doküman incelemesi ve ders kitaplarının bu yönüne dair derinlemesine bilgi elde edebilmek ve öğretmenlerin genel anlamda eleştirel düşünmeye ve eleştirel düşünmenin DKAB dersindeki konumuna dair görüşlerine başvurmak amacıyla görüşme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın doküman incelemesi kısmında veriler 9. sınıf DKAB ders kitabı ve ortaöğretim DKAB öğretim programından elde edilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim öğretim yılında ortaöğretim düzeyinde derse giren 9 DKAB öğretmeni oluşturmaktadır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Doküman analizinde Paul ve arkadaşlarının oluşturduğu 35 eleştirel düşünme stratejisi kullanılmıştır. Görüşmeler ise hazırlanan kategori ve temalara göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ders kitabındaki etkinlik ve soruların 35 eleştirel düşünme stratejisinin 26'sını gerçekleştirecek nitelikte olduğu görülmüştür. Doküman analizi sonucunda ünitelere dair kazanımlar ile ders kitabının ünite hazırlık ve değerlendirme kısımlarının eleştirel düşünmeye yönelik içerik bakımından yetersiz olduğu görülmüştür. Aynı şekilde öğretmenlerin de derse hazırlık sürecinde ve ölçme değerlendirme süreçlerinde eleştirel düşünmeye yönelik faaliyetlerde bulunmadıkları görülmüştür. Ünitelerin işlenişinde eleştirel düşünmeye yönelik etkinlik ve sorular nitelik ve nicelik açısından orta düzeydedir. Bu unsurların orta düzeyde olması din gibi sağlıklı düşünmenin temel olduğu bir alanın eğitimini veren DKAB dersi açısından yeterli görülmemektedir. DKAB derslerinde eleştirel düşünmeye yönelik unsurların gerek ders kitapları gerek öğretmen faaliyetleri açısından planlı ve programlı olmadığı tespit edilmiştir.