Religious culture and moral knowledge lesson
86 theses under this subject heading
Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi vizyonunun öğrenci görüşlerine göre gerçekleşme durumu
Bu çalışmada, "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi vizyonunun öğrenci görüşlerine göre gerçekleşme durumu", Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) 2018, 9-12. sınıflar öğretim programının vizyonu üzerinden konu edinmektedir. Buna göre dersin vizyonu; "Dinin hayatı anlamlandırmadaki rolünü fark eden, milli, manevi ve ahlaki değerleri benimseyen, farklılıklarla bir arada yaşama becerisi kazanmış bireyler yetiştirmektir" şeklindedir. Yapılan çalışmanın ana problemi, DKAB dersi vizyonunun öğrenciler açısından gerçekleşme durumu nedir? Sorusunu araştırmak ve bununla birlikte lise öğrencilerinin DKAB dersi vizyonunun gerçekleşme durumunu nasıl tanımladıklarını ve davranışlarına yansımalarını anlamaktır. Buna göre çalışmada DKAB dersi vizyonunun öğrenci görüşlerine göre gerçekleşme durumunun anlaşılması amaçlanmaktadır. Çalışmada, lise öğrencilerinin din öğretimi davranışları kendi değerlendirmeleri çerçevesinde anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu duruma uygun olarak eğitim araştırmalarında sıklıkla başvurulan ve nitel durum araştırması yöntemlerinden olan tek durum çalışması deseni uygulanmıştır. Çalışmada, lise DKAB programını tamamlama kriteri dikkate alınarak ve örneklemin çeşitlenmesi gözetilerek farklı okul türlerinden 12. sınıf öğrencileri ile görüşmeler yapılmıştır. Buna göre; Eskişehir ilinden iki Sosyal Bilimler Lisesi, bir Fen Lisesi, dört Anadolu Lisesi olmak üzere toplamda yedi lisenin öğrencilerinden oluşan otuz katılımcı üzerinde yarı yapılandırılmış nitel görüşme yöntemi uygulanmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda, katılımcıların genel olarak DKAB Öğretim Programı vizyonu beklentileri ile büyük ölçüde uyumlu, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal özellikleri gösterdikleri anlaşılmıştır.
Din kültürü ve ahlâk eğitimi dersinin ahlâki kültürün oluşumuna etkisi
Bu araştırmanın amacı genel hatlarıyla Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi derslerinin ahlâki kültürün oluşumuna etkisini incelemektir. Bu nedenle 11-12 yaş düzeyindeki çocuklarda ahlâki kültürün oluşumuna Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi derslerinin etkisi araştırılmıştır. Bu araştırmanın amacına uygun olarak Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi derslerinin öğretim basamaklarından ahlâk basamağı konuları incelenmiştir. Verimli bir çalışmanın temelinde, çalışma yaptığın grubun özellikleri hakkında bilgi sahibi olmak yer alır. Bu nedenle; 11-12 yaş grubunun ahlâki gelişim özellikleri ele alınmıştır. Bu çalışma 2012-2013 öğretim yılı Bahar döneminde Çorum ili, Merkez İlçesinde Mimarsinan Ortaokulu, 23 Nisan Ortaokulu, Yavuz Sultan Selim Ortaokulu 6. ve 7. sınıflar üzerinde gerçekleştirilmiştir. 2012-2013 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde 6 ve 7. sınıf 409 öğrenci üzerinde anket uygulaması yapılmıştır. Anketten elde edilen toplam veriler SPSS 18.00 Bilgisayar İşletim Programı yardımıyla verilerin Korelasyon ve Çapraz Tabloları oluşturularak değerlendirilmiştir. DKAB derslerine olan ilgi ve sevgi ile ahlâki davranış geliştirme arasındaki korelasyon pozitif yönlüdür ve ikisi arasında 0,267'lik olumlu bir ilişki vardır. 0.01 alfa değerine göre sonucumuz 0,267 değeri anlamlıdır. DKAB derslerine duyulan sevgi ile ahlâki davranış geliştirme arasında doğru orantı olduğunu görüyoruz. Yani öğrencinin derse ilgisi ne kadar artarsa ahlâki kültür oluşturması da aynı oranda değişim gösterecektir. Bu bulgu çerçevesinde DKAB derslerine duyulan sevginin artmasıyla ahlâki etkileşimimizin artması ve dolayısıyla ahlâki kültürün oluşmasına pozitif etkide bulunması arasında direkt ve anlamlı bir ilişkinin bulunduğunu söylemek mümkündür. Anahtar Kavramlar: Ahlâk, Ahlâk Eğitimi, Ahlâki Kültür, Ahlâki Gelişim.
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin mesleki motivasyon kaynakları
İnsanın hem gündelik hem de çalışma hayatında motivasyon çok önemli bir yere sahiptir. Özellikle iş hayatında çalışanlardan en yüksek düzeyde verim alabilmek için işverenler tarafından önemsenmesi gereken ciddi bir konudur. Çünkü düşük motivasyona sahip çalışanlardan elde edilecek verim de düşük olacaktır. Bu durum her iş alanında geçerli olduğu gibi öğretmenlik mesleği için de geçerlidir. Motivasyonu düşük öğretmenlerin uyguladığı eğitim uygulamalarının kalitesi istenen düzeyde olmayacaktır. Bu durumda yapılacak iyileştirmeler ve alınacak tedbirlerle öğretmenlerin motivasyonu yükseltilerek eğitimde kalitenin artması sağlanabilir. Bu araştırmanın amacı Millî Eğitim Bakanlığına ait ilkokul ve ortaokul kurumlarında görev yapan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin motivasyon kaynaklarının neler olduğunu tespit etmektir. Bununla birlikte araştırma içerisinde öğretmenlerin demografik değişkenler açısından aralarında anlamlı farklılıklar olup olmadığı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin merkez ilçelerinde bulunan kamu okullarının ilk ve ortaokul kademelerinde görev yapan 1291 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni oluşturmaktadır. Bu evren içerisinde ulaşılması gereken örneklem sayısı ise 296 olarak belirlenmiştir. Belirlenen örnekleme, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Öğretmenlerin İş Motivasyonu Ölçeği" uygulanmıştır. İlgili form ve ölçek Google Forms üzerine aktarılmış daha sonra online platformlar aracılığıyla katılımcılara ulaştırılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS veri seti programından yararlanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen verilerin analizinde parametrik analiz teknikleri olan T-testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon analizi teknikleri uygulanmıştır. Yapılan analizler neticesinde öğretmenlerin motivasyon kaynaklarının güç faktörü açısından görev yaptıkları okullara göre; inanç faktörü açısından medeni durumlarına göre, güç faktörü açısından okullarındaki eğitim şekline göre, teşvik faktörü açısından öğrenim durumlarına göre aralarında anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonucuna bakıldığında ise tüm değişkenler arasında pozitif yönde ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin motivasyon kaynağı olarak belirttikleri en yüksek puan ortalamasına sahip faktörün inanç faktörü en düşük ortalamaya sahip faktörün ise güç faktörü olduğu görülmüştür.
Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretim programında irade eğitimi ve öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi
Dünya üzerinde artan çeşitli bireysel ve toplumsal sorunlar, davranışlar üzerindeki kontrolsüzlük, şiddetin ve hoşgörüsüzlüğün ciddi boyutlara ulaşması çocuk ve genç nesilleri ciddi anlamda etkilemektedir. Çeşitli ülkelerde, uluslararası organizasyonlarda ve Türkiye'de pek çok din eğitimcinin ve ailelerin bireyin yaşam kalitesini azaltan, kişiyi ve toplumu mutsuz eden bu sorunlardan kurtulmak için etkili bir din eğitimi ve ahlaki değerler eğitimi alanında önemli çalışmalar yapmasını sağlamıştır. Zira ülkemizde artan bireyselleşme, kontrolsüz özgürlüğün oluşması gibi hususlar, içsel denetim yapan iradenin eğitimini önemli hale getirmiş ve bireysel ve toplumsal anlamda daha da giderek hissedilir olmuştur. Çalışmamızın amacı; irade eğitimini gelişim ve eğitim yönünden inceleyip, ortaokullarda uygulanmakta olan Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programının irade eğitimine nasıl katkı sağladığını ve öğretim süreçlerinde nasıl yer aldığını incelemek ve öğretmen görüşleri açısından değerlendirerek irade eğitimine katkı sağlayabilecek uygulamalar için öneriler geliştirmektir. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Çalışmamız giriş ve dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde literatüre dayalı olarak irade kavramının tanımı, temel bileşenleri ve modern psikolojinin yaklaşımları ve gelişim kuramları ile açıklanmaya çalışılarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. İkinci bölümde eğitim ve irade ilişkileri ve öğretim ortamlarında irade eğitimi konuları çerçevesinde eğitim boyutlarıyla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı ve ders kitaplarının irade eğitimine katkısı açısından incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programının irade eğitimine katkısı DKAB öğretmenlerinin görüşlerinden yararlanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın sonuç bölümünde, elde ettiğimiz bulguların yanı sıra bu bulgulara dayanarak yaptığımız öneriler de sunulmuştur.
Çok kültürlü ortamda sosyal bütünleşmeyi sağlamada din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinin rolü (Iğdır ili örneği)
Fenomenolojik desende nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmayla, 2018 DKAB öğretim programları ve ders kitaplarının sosyal bütünleşmeyle uyumluluk durumlarını tespit etmek ve Iğdır ili örnek alınarak çok kültürlü bir ortamda sosyal bütünleşmeyi sağlamada DKAB derslerinin etkililiği/yeterliliğini DKAB öğretim programlarının uygulayıcı aktörleri olan öğretmenlerin görüşlerinden hareketle ortaya koyup bu konuda öneriler geliştirmek, program çalışmalarına bu noktada katkılar sunmak amaçlanmıştır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Iğdır'da farklı sosyo-kültürel çevrelerden gelen öğrencilerin eğitim gördüğü bazı okullarda görev yapan 13'ü erkek, 12'si kadın olmak üzere toplamda 25 DKAB öğretmeninden veri toplanarak yürütülmüştür. Örneklem belirlemede amaçlı örnekleme yöntemi seçilmiş ve yaklaşım olarak da kartopu veya zincir örnekleme yaklaşımı tercih edilmiştir. Araştırmada nitel veri toplama yöntemlerinden görüşme (mülakat) ve gözlem yöntemleri kullanılmış ve görüşmelerde ise birebir görüşme yaklaşımı benimsenmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. DKAB derslerinin sosyal bütünleşmedeki etkilik/yeterlilik durumunun saptanmasını konu edinen bu çalışma, alanında mevcut çalışmaların az olması ve çok kültürlü ortamlarda görev yapan DKAB öğretmenlerine bir kılavuz olma düşüncesi açısından literatür için önemli bulunmuştur. Araştırma sonucunda, DKAB öğretim programları ve ders kitaplarında doğrudan ya da dolaylı olarak sosyal bütünleşmeyle ilgili bir takım anlam ve ifadelerin yer aldığı bu yönüyle sosyal bütünleşmeyle uyumluluk gösterdiğini söylemek mümkündür. Öte yandan DKAB dersleri içerik olarak dini ve milli değerler üzerinden bütünleştirici temalara yer verme, bu değerler üzerinden sosyal bütünleşmeyi sağlama hususunda yeterli olduğu, ancak bunların çok kültürlü bir yapı gösteren ortamlarda muhatap alınan kitle üzerinde etkili olabilmesinde DKAB öğretmenlerinin dersi anlatış tarzları, tutum ve davranışları başta olmak üzere bazı faktörlerin etkin rol oynadığı sonucuna varılmıştır.
Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi ile sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının karakter eğitimi bağlamında incelenmesi
Bu araştırma, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı ile Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nı karakter eğitimi çerçevesinde incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda adı geçen öğretim programlarına bağlı olarak hazırlanan 5.sınıf düzeyindeki ders kitapları da incelenmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri ise nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi ile elde edilmiştir. Araştırmanın veri kaynakları: 2018'de uygulanan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı; 2020-2021 eğitim öğretim yılında 5.sınıf ders kitabı olarak okutulan Ortaokul Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı ile Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Sosyal Bilgiler Ders Kitabı'ndan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen verilerde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda karakter eğitimine açık olarak yer verilmediği ancak öğretim programları ve 5. Sınıf ders kitaplarında karakter eğitimine ilişkin özelliklerin örtük şekilde yer aldığı ortaya çıkarılmıştır. Araştırmada incelenen öğretim programlarında örtük şekilde yer alan karakter özelliklerinin birçoğunun 5.sınıf ders kitaplarında metin ve etkinliklerde yer verildiği tespit edilmiştir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda karakter eğitimine ilişkin ortak olan karakter özelliklerinin 'bilgiye önem vermek, bilinçli olmak, dayanışma, dışadönük olmak, eleştirel düşünmek, kültürel mirasa sahip çıkmak, objektiflik, öz yeterlilik ve vatanseverlik' olduğu ortaya çıkarılmıştır. DKAB ÖP'de özellikle 'saygılı olmak, bilgiye önem vermek ve hoşgörülü olmak' karakter özellikleri, SBÖP'de ise 'dışadönük olma, milli ve manevi mirasa sahip çıkmak ile yeniliklere açık olmak' karakter özellikleri ön plana çıkmaktadır.
Ortaokul Din, Ahlak ve Değerler Alanı seçmeli dersleri ile DKAB dersinin kazanım ve içerik açısından karşılaştırmalı incelemesi
Araştırmamız DKAB dersinin ortaokul 5,6,7 ve 8. sınıflarda programa alınırken bunun yanında seçmeli dersler olan Peygamberimizin Hayatı, TDB (1- 2) ile Kur'ânı Kerim dersinin sarmal program yapısının yanında kazanımlarının, içeriklerinin yatay yönlü olarak incelemesini oluşturmaktadır. Çalışmamız literatür tarama modeli kullanılarak hazırlanmış olup zorunlu DKAB dersi ile seçmeli derslerin öğretim programlarının içerik ve kazanımlarını karşılaştırmak; okul yönetimlerine, branş öğretmenlerine, velilere ve öğrencilere tercih sürecini kolaylaştıran yol haritası sunabilmek amaçlanmıştır. Araştırmamızda DKAB dersinin zorunlu olduğuna atıf yapılmış, süreğinde 2012 yılında Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren seçmeli dersler belirtildikten sonra 2021 yılında DYS ile okullara gönderilen seçmeli derslerin uygulama yönergesi açıklanmıştır. DKAB, Kur'ân-ı Kerim, Peygamberimizin Hayatı, TDB (1- 2) programlarına genel bir bakış yapılarak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Daha sonra sınıf seviyesi temel alınarak hem kazanımlar hem içerikler için aynı seviyede bulunan bir öğrencinin seçebileceği dersler açısından tablolar oluşturulmuştur. Bununla beraber, tablolara bağlı kalınarak karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Bu doğrultuda bazı çıkarımlara ulaşılmış süreçte görülen olumlu ve eksik yönler ortaya konulmuştur. Devamında yapılan tespitlere bağlı kalınarak kazanımlara ve içeriklere ve seçmeli ders seçim sürecine atıflarda bulunulmuştur. Çalışmamızda, Seçmeli derslerin DKAB dersini içerik ve kazanım açısından sıkça tekrarladığını; DKAB ders programının yoğun işlendiği sınıf seviyesinde seçmeli derslerle desteklenmediği tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Kazanım, öğretim programı, seçmeli ders
Din kültürü ve ahlak bilgisi dersini ilk kez alan öğrencilerin karşılaştığı problemlerin analizi
bilişsel ve fiziksel açıdan eğitim ve öğretime hazır olan her bireyin zorunlu olarak adım attığı ilkokul yılları, kişilik ve karakter eğitiminin yanı sıra öğrenim hayatının da başladığı zaman dilimidir. Bu dönemde çocukluk evresi artık yerini öğrenciliğe bırakmakta ve gerek çocuk gerekse ailesi açısından eğitim sorumluluğu daha da artmaktadır. İlkokul eğitiminin dördüncü senesi ders muhtevasının soyutluğu, farklı bir dil kültürü kullanımı ve öğrencilerin aşina olmayışı gibi sebepler yönüyle diğer derslerden farklılık gösteren din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin müfredata dahil olduğu dönemdir. Bu çalışma, din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretiminde, öğretmen ve öğrencilerin karşılaştığı problemleri tespit etmek, problemlerin nedenlerini anlamaya çalışmak ve onlara çözüm önerileri getirmeyi hedeflemektedir. Bu amaçla araştırma tekniklerinden niteliksel metodoloji ve betimsel analiz kullanılarak, öğrenci ve velilerin çeşitli meselelere yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin nasıl anlatılması gerektiği, materyal kullanımı esnasında dikkat edilecek hususlar, öğrencilerin ders müfredatını kavrama sorunları ve ailenin din kültürü ve ahlak bilgisi dersine bakışı ile ilgili çeşitli değerlendirmelere yer verilmiştir. Araştırma Gaziantep İlinde bulunan M. Adil Kasapseçkin İlkokulu'nda 2015-2016 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olan 32 adet dördüncü sınıf öğrencisine ve velisine mülakat tekniği uygulanarak yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocukluk Dönemi, Din, Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Dördüncü Sınıf.
Beyin temelli öğrenme yaklaşımına dayalı lise din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretiminin akademik başarı ve kalıcılığa etkisi
Son zamanlarda hızlı bir şekilde değişen teknoloji, bilginin yayılmasını hızlandırmasının yanında yaşam koşullarını değiştirmekte ve eğitim kurumlarına yeni işlevler yüklemektedir. Görevi, içinde yaşadığı toplumun değerlerine saygılı, sorunların farkında olan ve bu sorunlara çözümler üreten, özgüven ve sorumluluk sahibi bireyler yetiştirmek olan eğitim kurumları bu değişme ve gelişmelerden etkilenmektedir. Eğitim kurumlarında sözü edilen bu yeterlikleri bireylere kazandırmayı amaçlayan derslerden birisi de Din Kültürü ve Ahlak Bilgisidir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi içerdiği sözel ve soyut bilgilerin yoğunluğu nedeniyle özellikle bilişsel ve duyuşsal öğrenmelerin yoğun olduğu bir alan olarak algılanmaktadır. Ancak DKAB dersinin söz konusu bilgilerin öğretimini, geleneksel yaklaşımlarla tam olarak kazandırması mümkün görülmemektedir. Öğrencilerin, araştırabilen, deneyebilen, tartışabilen, gözlem yapabilen bireyler olması ise öğretme-öğrenme sürecinde öğrenciyi merkeze alan öğretim yaklaşımlarıyla olanaklıdır. Bu öğretim yaklaşımlarından biri de etkili ve kalıcı öğrenmelerin en iyi hangi koşullar altında gerçekleştiğini açıklamaya çalışan Beyin Temelli Öğrenmedir. Beyin Temelli Öğrenme, öğrencinin sürekli aktif olduğu, görerek, duyarak, rol yaparak öğrendiği ve ders esnasında çok çeşitli öğretim yöntemlerinin kullanıldığı bir yaklaşımdır. Anlamlı öğrenme için beynin işleyiş kurallarının kabul edilmesi ve zihindeki bu kurallara göre öğretimin organize edilmesi gerektiğini savunan öğrenme şeklidir. 2005 yılında eğitim programlarında değişiklikler yaşanmış, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı'nda Yapılandırmacı Yaklaşım, Çoklu Zekâ, Öğrenci Merkezli Öğrenme gibi yaklaşımlar dikkate alınmıştır. Öğrenci merkezli öğrenmeyi temel alan Yapılandırmacı Yaklaşım, öğrenme sürecinde öğrenci katılımına ve öğretmen rehberliğine ağırlık vermektedir. Değişen programla öğretimde istenilen amaçlara geleneksel öğretim yöntemleriyle ulaşılması pek mümkün görünmemektedir. Beyin Temelli Öğrenme Yaklaşımının DKAB dersinde etkin olarak kullanılmasıyla ile DKAB programında öngörülen değişiklikler gerçekleştirlebilir ve istenilen amaçlara ulaşılabilir. Bu araştırmanın amacı, lise 10.sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin "Allah İnancı" ve "İslam'da İbadetler" ünitelerinin Beyin Temelli Öğrenme Yaklaşımına dayalı olarak hazırlanan ders planı ve etkinliklerle işlenmesinin öğrencilerin akademik başarı ve kalıcılık düzeylerine etkisini araştırmaktır. Çalışmada öncelikli olarak konunun teorik boyutu ele alınmış; Beyin Temelli Öğrenmenin ne olduğu, ilkeleri, amaçları gibi konular ve bu alanda yapılan çalışmalar vurgulanmıştır. Sonrasında ise Beyin Temelli Öğrenme Yaklaşımına dayalı olarak ünitelerin uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, 2014-2015 öğretim yılı güz döneminde öğrenim gören Kilis Merkez Şehit Hasan Özüberk Anadolu Lisesi (10. sınıf) öğrencileridir. Belirtilen okulda rastgele seçim yöntemiyle deney grubu olarak 10/B ve kontrol grubu olarak 10/F şubelerindeki 53 öğrenciye uygulama yapılmıştır. Araştırmada kontrol gruplu ön test - son test desenine başvurulmuştur. Veri toplama aracı olarak ön test, son test kullanılmış; yaklaşık 21 gün sonra da kalıcılık testi uygulanmıştır. Sonuçlar SPSS programında analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ANOVA ve ANCOVA analizleri uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, deney grubu lehine Beyin Temelli Öğrenme Yaklaşımına dayalı öğretimin akademik başarı ve kalıcılık üzerinde anlamlı etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Beyin Temelli Öğrenme, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Din Eğitimi
İlkokul din kültürü ve ahlak bilgisi kavram öğretiminde oyunun
Günümüzde etkili bir eğitim öğretim için farklı yöntem ve tekniklere ihtiyaç duyulmaktadır. Kullanılan yöntem ve teknikler öğrenci seviyesi ve kazanıma uygunluğu göz önünde bulundurularak seçilmelidir. Özellikle kavramların öğrenme sürecinde bu yöntem ve teknikler oldukça önemlidir. Öğrenci kavramlarını anlayamadığı dersi öğrenemeyeceği için derse ait kavramların dikkatli verilmesi oldukça önem arz etmektedir. Özellikle din eğitimi açısından bakıldığında DKAB dersinde somut kavramlarla birlikte pek çok soyut kavramın öğretimi yapılmaktadır. Özellikle ilkokul dönemi öğrencileri DKAB dersinde soyut kavramları öğrenmekte bazı zorluklar yaşayabilmektedir. Bu zorlukları en aza indirmek için öğrencinin ilgisini çeken, dikkat ve motivasyonunu artıran tekniklere yer verilerek öğrencinin derse daha aktif katılımını sağlamak oldukça önemlidir. Bu nedenle din eğitiminde farklı yöntem ve teknikler kullanılmaktadır. Kullanılan tekniklerden biri de oyundur. Bu nedenle bu çalışmamızda ilkokul DKAB dersinde oyunla kavram öğretimi incelenmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde araştırmamızın problemi, amacı, önemi ve hipotezleri açıklanmıştır. Kuramsal çerçeveden bahsettiğimiz ikinci bölümde ise oyun kavramının tanımları verilerek kavramın ortak yönleri üzerinde durulmuştur. Daha sonra çocukluk döneminin genel özellikleri açıklanarak bu dönemin gelişim özelliklerine değinilmiştir. Oyunun fiziksel, bilişsel ve duyuşşal gelişim alanlarıyla birlikte dini ve ahlaki gelişim yönünden etkisine değinilmiştir. Daha sonra çocuğun oyuna olan ihtiyacı açıklanarak oyunun eğitim ve din eğitimindeki rolü üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise araştırmamızın yöntemi açıklanarak evren örneklem ve ölçme araçlarının neler olduğu açıklanmıştır. Son olarak da araştırmamız neticesinde sınıf içerisinde uyguladığımız oyunlar açıklanarak bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular sonucunda ise oyunun İlkokul DKAB dersi açısından kavram öğretimine olan etkisi değerlendirilmiştir.
Öğrenmede duyuş-biliş ilişkisi bağlamında din eğitiminde duyuşsal boyut
Eğitimde öğrenme alanlarından (bilişsel, duyuşsal ve devinişsel) biri olan duyuşsal boyuta eğitsel süreçler açısından yeterli düzeyde yer verilmediği görülmektedir. Duyuşsal alan ile ilgili yapılan çeşitli çalışmalar bulunmakla birlikte bu çalışmaların duyuş kavramını ve temel duyuşsal nitelikleri açıklama noktasında oldukça sınırlı oldukları görülmektedir. Bu durum, eğitimde duyuşsal boyutun özellikle teorik düzeyde hala araştırmaya muhtaç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma ile duyuşsal alanın teorik düzeyinde hissedilen eksikliğin giderilmesine zemin oluşturması hedeflenmektedir. Bu düşünceden hareketle bu araştırma, hem genel eğitimde hem de din eğitiminde bulunan duyuşsal boyutun neliği, nasıllığı ve duyuşsal özelliklerin uygulamalarda nasıl ele alındığını tespit etmeye çalışmaktadır. İnsan beyni üzerine yapılmakta olan çalışmaların neticesinde eğitim ve din eğitimi uygulamalarında artık bilişin yanında duyuşa da önem verilmeye başlanmaktadır. Bu durum, geleneksel eğitimde bilişsel amaçların yanından duyuşsal amaçların da büyük bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda genel din eğitimi ve örgün din eğitiminin daha çok duyuşsal amaçları duyuşsal boyut açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Örgün öğretimde ise DKAB öğretim programlarının amaçları ve duyuşsal kazanımları duyuş açısından değerlendirilmiştir
Ortaöğretim öğrencilerinde Allah inancı ve yansımaları
Bu çalışma ortaöğretim 11 ve 12. sınıf öğrencilerinin inanç durumları, Allah tasavvurları, Allah'a iman konusu, Allah'ın varlığına inanmanın bireyde oluşturduğu duygusal ve davranışsal etkinin belirlenmesine yöneliktir. Çalışma, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ile imam hatip lisesi meslek dersleri öğretmenlerini de kapsamaktadır. Araştırma 2021-2022 Eğitim Öğretim yılı Batı Karadeniz Bölgesi'nin bir il merkezinde bulunan 21 resmî ortaöğretim kurumundan 11'inde toplam 330 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Araştırmamızda ortaöğretim öğrencilerinin büyük oranda Allah'a inandığı, bir kısım öğrencinin şüpheci yaklaştığı, çok az sayıda öğrencinin ise inkârcı ve agnostik yaklaşımlarda bulunduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerde Allah tasavvurlarının geleneksel olarak şekillendiği, inanç kaynağının büyük oranda aile olduğu, öğrencilerin Allah'ın varlığı ve birliği hakkında yeterli ve istenilen bilgi seviyesinde olmadığı görülmüştür. Allah'ın varlığı hakkında akli ve mantıksal temellendirmelerini genellikle bilgiye dayalı olmayan kozmolojik yasalarla örneklendirmişlerdir. Eğitim süreçlerinin Allah'ın varlığı ve inancı konusuna istenilen seviyede katkı sağlamadığı bir olgudur. Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri ile imam hatip lisesi meslek dersleri öğretmenleri, bu konuda daha aktif ve yetkin olabileceklerini ifade etmişlerdir. Öğretmenler ders kitaplarında Allah'ın varlığı ve iman konusunun daha ilmî, akli ve mantıki argümanlarla desteklenmesi ve daha anlaşılır bir dil kullanılması görüşünü ileri sürmüşlerdir. Yapılan bu çalışmada verilerin derinlemesine incelendiği, veriler arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlayan nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada araştırma modeli, çalışma grubu, veri toplama araçları, verilerin analizi ve geçerlik güvenirlik çalışmalarına yer verilmiştir. Çalışma grubu belirlenirken problemi geniş bir perspektifte araştırabilmek maksadıyla amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla araştırmada nitel araştırma türlerinden durum çalışması modeli (örnek olay) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler "içerik analiz yöntemi" kullanılarak analiz edilmiş ve mantıksal tutarlılık çerçevesinde sunulmuştur. Araştırmada yöntem, süreç ve sonuç boyutlarının yapısal bütünlük içerisinde olmasına özen gösterilmiştir. Araştırma sürecine ilişkin detaylı kayıt tutularak veriler tekrar analiz edilebilecek şekilde korunmuştur. Araştırmada tarafsız bir bakış açısıyla kişisel değerlendirme ve yanlılıklardan sıyrılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Allah inancı, Agnostizm, Ateizm, Deizm, Öğrenci, Öğretmen, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi.
Din eğitimi bağlamında down sendromlu çocuğu olan ailelerin ve dkab öğretmenlerinin engelliliğe ilişkin görüşleri (Kastamonu örneği)
Bir kromozom anomalisi ve genetik farklılığı olan Down sendromu; basit anlatımıyla, sıradan insanlarda yirmi üç anneden, yirmi üç babadan gelen kırk altı kromozomun, yirmi birinci kromozomun üç tane olması nedeniyle toplam kırk yedi olması durumu olup, hafif ve orta düzeyde mental retardasyona ve gelişimsel yavaşlığa neden olan en yaygı genetik farklılıktır. Din eğitimi bağlamında alan yazın tarandığında az sayıda Down sendromu ile ilgili çalışmaya rastlanılmıştır. Alanda ihtiyaç duyulan boşluk, araştırmacıyı Down sendromlu çocuğu olan ailelerin ve DKAB öğretmenlerinin engelliliğe ilişkin görüşlerini araştırmaya sevk etmiştir. Kastamonu örnekliğinde araştırılan konuda, ailelerin çocukları ile yaşadıkları çeşitli sıkıntıların dışında, toplumsal farkındalık ve birlikte yaşam konularında engelliliğe ilişkin görüşleri ortaya konmuştur. DKAB öğretmenleri ise okul hayatında Down sendromlu bireylerin din eğitimi bağlamında hazır bulunuşluluk ve derse ilişkin ilgileri konularında yaşadıkları olumlu/olumsuz durumları ortaya koymuştur. Yapılan bu çalışma ile engelliliğin aile, okul ve toplum bilinçlenmesi ile aşılabileceği, birlikte büyük bir ailenin fertleri olarak aramızdaki özel bireylere destek olunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Elazığ türkülerindeki ahlaki değerler
Türküler, bir yörenin kültürel özelliklerini içeren en önemli sözlü ve yazılı kültür unsurlarından biridir. Türkülerde kullanılan semboller, işlenen konular, anlatılan duygular; o yörenin sahip olduğu gelenekleri, sosyolojik özellikleri ve kültürü hakkında çok önemli fikirler vermektedir. Türküler, Türk toplumunun sahip olduğu özelliklerini, tarihini, gelenek ve göreneklerini en güzel şekilde yansıtan unsurlardandır. İnsana ait tüm duyguları, hisleri içeren türküler, aynı zamanda Türk toplumunun kültürel ve sosyo-ekonomik yaşamını yansıtan değerlerdir. Elazığ-Harput türküleri de Türk Halk Müziği içerisinde çok önemli bir yere sahiptir. Elazığ-Harput yöresinin eski bir yerleşim bölgesi ve içinde birçok etnik kökeni barındırması sebebiyle Türk kültürü içerisinde çok önemli bir yere sahiptir ve birçok yöreyi de kültürüyle etkilemiştir Sevgi, saygı, dürüstlük, dostluk, vefa, adalet, hoşgörü, alçakgönüllülük gibi pek çok değeri kapsayan değerler eğitimi konusu, eğitimin duyuşsal boyutunda yer almaktadır. Değerler eğitiminin öğretimi bilişsel hedeflerin öğretimi kadar kolay değildir. Zira içeriğinde göreceli olarak toplumda olması gereken ideal insani değerlerin somutlaştırılması söz konusudur. Türk kültürünün önemli kaynaklarından biri olan türkülerin; halkın değer yargılarını, yaşam biçimini, acılarını, sevinçlerini, inançlarını, örf ve âdetlerini, gelenek ve göreneklerini nesilden nesillere aktardığı görülür. Popüler kültürün etkisiyle bugünlerde öğrencilerin uzak kaldığı türkülerin; öğrencilere içeriğiyle değer yargılarını kazandırmada, ezgisiyle değerleri somutlaştırmada etkili olabileceği düşünülmektedir. Türk milli eğitim sisteminin genel amaçlarında da yer aldığı gibi eğitimin duyuşsal boyutunun en az bilişsel boyutu kadar önemli olduğu söylenmektedir. Araştırmada halk edebiyatının seçkin örneklerinden Elazığ-Harput türküleri, sevgi, saygı, sabır, vefa, hoşgörü, kanaatkârlık gibi değerler bakımından incelenmiş ve öğrencilere değerler eğitimini aktarmada işlevsel bir boyut kazandırabileceği düşünülmüştür. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi, sorumluluk sahibi, toplumsal olaylara duyarlı, kültürel değerlerinin farkında olan ve bunları yaşatan nesiller yetiştirmeyi amaçlar. Toplumun var olabilmesi ve varlığını devam ettirebilmesini sağlayan temel faktörlerden biri, değerlerini korumak ve nesilden nesillere aktarmaktır. Bu amaç doğrultusunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde ve hayatta sıkça gerekli olan değerlerin aktarımında kullanabileceğimiz Elazığ türkülerindeki değerler tespit edilerek anlatılabileceğimiz konularla ilişki kurulmuştur. Bu çalışma, türkülerden yararlanarak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde değer eğitiminin mümkün olup olmadığını ve değer eğitiminde türkülerin etkisini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu durumu açıklamak için çalışmanın Giriş kısmında Elazığ-Harput bölgesinin fiziki, sosyo-ekonomik ve musikisi ile alakalı malumatın akabinde, birinci bölümde türkü ve değerlerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise Elazığ-Harput bölgesine ait türkülerde değerler tespit edilmiş ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde kullanımı hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde de çalışma neticesinde elde edilen veriler genel olarak değerlendirilmiştir.
İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde türkülerle değer kazanımı (Kütahya türküleri özelinde)
Sözlü ve yazılı edebiyatımızın en önemli türlerinden biri de türkülerdir. Anadolu insanı, asırlardır sevincini, üzüntüsünü, derdini, öfkesini, hasretini türkülerle anlatmış ve anlatmaya da devam etmektedir. Böylece türküler, içinde barındırdığı değerleri ve kültürel ögeleri nesilden nesile taşıyarak kültür aktarımı sağlamaktadır. Bu kültür aktarımını zengin bir kültürel mirastan beslenen Kütahya türkülerinde de görmek mümkündür. İnsanı insan yapan en önemli unsurların başında hiç şüphesiz değerler gelir. Değerler sayesinde merhametli, yardımsever, hoşgörülü bireyler yetişir. Değerler sadece bireyin değil toplumun da gelişimini olumlu yönde etkiler. Bu sebeple daha sağlıklı nesillerin ve toplumların yetişmesi için değerler eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır. Eğitimin duyuşsal boyutu içerisinde yer alan değerlerin kazandırılmasında ve somutlaştırılmasında farklı yöntem ve tekniklerin kullanılması önem taşımaktadır. Bu nedenle çalışmamızda İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi'nde türkülerin kullanılmasının hem kültür aktarımı sağlaması hem de değer kazanımını kolaylaştırması açısından önemi gösterilmeye çalışılmıştır.
5. sınıf İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde eğitsel oyun etkinliklerinin kullanımı
Oyunların eğitim amacı ile kullanılması fikri çok eskiye dayanmaktadır. Çünkü oyunlar öğrenciler üzerindeki motivasyonel etkisi ve soyut düşünce gerektiren sıkıcı uygulamaları eğlenceli bir hale dönüştürme olanağı sunmaktadır. Çağdaş pedagojide de oyunun çocuklara öz güven duygusu kazandırma, düşünce ve hayallerini yansıtma, kendi beceri ve yeteneklerini keşfetme olanağı sunduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, eğitsel oyunların her ders için olduğu gibi, İDKAB dersi için de özellikle öğrencilerin soyut kavramları daha iyi algılaması ve kalıcı öğrenmenin sağlanabilmesi açısından aktif olarak kullanılması önerilmektedir. Çocuklar çevrelerini oyun ile anlar ve anlamlandırır. Dini duygularda buna paralel olarak geliştiğinden, özellikle soyut kavramlar içeren dini eğitimin sağlıklı ve iyi bir rehberlik ile verilebilmesi oyun ile mümkün olmaktadır. Pek çok soyut kavram içeren İDKAB dersinin etkinliğinin artırılabilmesi için bu kavramların oyun ile öğretilmesi mümkün görülmektedir. Çünkü çocukların oyun sayesinde dersi daha eğlenceli bulmaları ve ders esnasında daha aktif olmaları beklenmektedir. Sonuç olarak, İDKAB öğretiminde eğitsel oyunların ilgili yaş grubuna uygun olarak seçilmesi ve derslerde aktif olarak kullanılması durumunda öğrenicilerin derse yönelik tutum ve motivasyonlarının, dolaylı olarak da akademik başarılarının olumlu yönde artacağı değerlendirilmiştir. İDKAB dersleri ülkemizde ilkokul 4. Sınıftan itibaren zorunlu olarak verilmektedir. Ancak, ilgili literatür incelendiğinde, eğitsel oyunların çocukların gelişimi ve akademik başarısı üzerinde önemli etkileri bilinmesine rağmen, bu alanda özellikle Türkiye'de yapılan araştırmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı eğitsel oyun etkinliklerinin İDKAB dersinde kullanılabilirliğinin araştırılması olarak belirlenmiştir. Araştırmada 5. sınıf İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde "Ramazan ve Oruç" ünitesi ile ilgili kazanımların öğrencilere aktarılması ile ilgili etkinliklerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Ramazan ve Oruç ünitesi kapsamında "Kültürümüzde ramazan ve oruç ile ilgili gelenekleri tanır." kazanımına ilişkin 8 tane, "Ramazan ayı ve oruçla ilgili kavramları örneklerle açıklar." kazanımına ilişkin 22 tane ve "Ramazan orucu ve önemini fark eder." kazanımına ilişkin 10 tane, olmak üzere 3 farklı kazanıma ilişkin toplamda 40 tane eğitsel oyun etkinlikleri hazırlanıştır. Eğitsel oyunların çocuklarda kavramları anlamaya, problem çözme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olduğu, günlük yaşam becerileri kazanmaya yardımcı olduğu, soyut kavramları daha kolay anlayabildikleri, el-göz koordinasyonunun gelişmesini sağladığı, sosyal becerileri geliştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bakımdan Eğitsel oyunların çocukların ilgisini çekecek şekilde, gelişim dönemleri/özellikleri ve ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanması önemlidir.
Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterliklerinin incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) yeterliliklerini belirlemek ve bu yeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından (cinsiyet, kıdem vb.) değişip değişmediğini tespit etmektir. Nicel araştırmalar kapsamında genel tarama (survey) modelinin kullanıldığı bu araştırmanın katılımcılarını, Kastamonu ili ve ilçelerinde bulunan ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 212 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada ölçme aracı olarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi Yeterlikleri (TPAB) Ölçeği kullanılmıştır. TPAB ölçeği 37 madde ve teknolojik bilgi (TB), pedagojik bilgi (PB), alan bilgisinin (AB), teknolojik pedagojik bilgi (TPB), teknolojik alan bilgisi (TAB), pedagojik alan bilgisi (PAB) ve teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB) şeklinde 7 alt boyuttan oluşmuştur. Araştırma verilerinin analizi için SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizi yapılırken pearson korelasyon, aritmetik ortalama, frekans, yüzde hesaplamalarından yararlanılmıştır. Ayrıca Kolmogorov-Smirnov (K-S), Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) yeterliklerinin genel anlamda yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca TPAB yeterliklerine ve alt boyutlarına (TB, PB, AB, TPB, TAB, PAB ve TPAB) bakıldığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin cinsiyet, hizmet yılı ve lisans mezuniyet durumu değişkenleri bakımından anlamlı bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında hizmet süresi değişkeni bakımından 6-10 yıl hizmet süresi olan öğretmenler; eğitim düzeyi değişkeni bakımından yüksek lisans ve doktora yapan öğretmenler; hizmet içinde teknoloji eğitimi alıp almaması durumuna göre eğitim alan öğretmenler; çalıştığı okul türü değişkeni bakımından imam hatip ortaokulunda görev yapan öğretmenler lehine pozitif yönde anlamlı bir şekilde farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaöğretim öğrencilerinin DKAB dersinde öğretmenlere yönelttikleri program dışı sorular çerçevesinde öğretim programının değerlendirmesi
Öğrenci özellikleri ve ihtiyaçları, din öğretim programlarının hazırlanma aşamasında önemle üzerinde durulan etmenlerden biridir. Çünkü öğretime konu edilecek bilgilerin öğrenciler tarafından doğru anlaşılması ve öğrenilmesi için öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve devinimsel olgunluğuna uygun olması gerekmektedir. Bu noktada, öğrencilerin sorduğu sorular, öğrencilerin dini gelişimi ve ihtiyaçları konusunda bizlere ipucu vermektedir. Bu çalışmada ortaöğretim öğrencilerinin DKAB öğretmenlerine yönelttiği program dışı sorular çerçevesinde incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel çalışma ürünü olan bu çalışmada durum deseni kullanılmıştır. Batman il merkezinde yapılan bu çalışmada, ortaöğretimde en az üç yıl görev yapmış 25 DKAB öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Sonuçlar içerik analizine göre derlenmiştir. Araştırma sürecinde yapılan görüşmelerde, öğrencilerin öğretmenlerine yönelttiği program dışı sorular altı kategori ve bu kategoriler altında oluşturulan alt kategorilere ayrılmıştır. Elde edilen bulgularda, ortaöğretim öğrencilerinin en çok sorduğu sorunun inanç ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte sosyal hayatla ilgili konular, dinin gerekliliğine karşı şüphe gibi konular da öğrencilerin gündeminde olduğu görülmüştür. Oluşturulan kategoriler ve alt kategorilerde ortaya çıkan başlıklar, ortaöğretim öğrencileri üzerine yapılan din eğitimi ve din psikolojisi çalışmalarında elde edilen bulgularla büyük ölçüde örtüştüğü görülmüştür.
Lise öğrencilerinin din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde drama yönteminin kullanımına yönelik görüşleri
Bu çalışmanın amacı lise öğrencilerinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde drama yönteminin kullanılmasıyla oluşan görüşlerini belirlemektir. Araştırma nitel boyutta eylem araştırması ile yürütülmüştür. Çalışma da amaçlı örneklem kullanılmıştır. Araştırma Elazığ İlinde bulunan Harput Anadolu Lisesinde 10. Sınıfta eğitim ve öğretim gören 39 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme ile elde edilmiştir. Veriler N-vivo 8 programı ile analiz edilerek, temalara ayrılmıştır. Araştırmada bilişsel özellikler, duyuşsal özellikler, uygulama ve öneriler olmak üzere 4 ana tema oluşmuştur. Bilişsel özellikler ana teması altında anlama, transfer, öğrenme, kalıcılık, hatırlama ve dikkat çekicilik alt temaları oluşmuştur. Duyuşsal özellikler ana teması altında ise beğenme, eğlenme, hoşlanma, ilgi, mutluluk, öz güven, merak etme, komik ve heyecan alt temaları oluşmuştur. Uygulama ana teması altında ise olumlu ve olumsuz olarak iki alt tema oluşmuştur. Öneriler ana teması altında ise dersimizde tekrar kullanılsın ve diğer derslerde de kullanılsın olarak iki alt tema oluşmuştur. Araştırmanın ana tema ve alt temalarından yola çıkılarak sonuç kısmı yazılmıştır. Daha sonra literatürde ki araştırmalar ile sonuç kıyaslanarak tartışma bölümü yazılmış ve araştırma sonucunda diğer araştırmacılara yol göstereceği düşünülen önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Nitel Desen, Drama
Kur'ân'da örnek gösterilen hikâyelerin din kültürü ve ahlak bilgisi eğitim ve öğretimine katkısı
Kur'ân'da peygamberlerin, bazı önemli şahsiyetlerin ve geçmiş kavimlerin yaşadıkları olayların anlatıldığı hikâyeler, diğer adıyla kıssalar, Kur'ân'ın önemli bir bölümünü kapsamaktadır. Bu durum kıssanın, Kur'ân'ın insanı eğitme metotlarından belki de en önemlisi olmasından ve taşımış olduğu amaçların ehemmiyetinden kaynaklanmaktadır. Kur'ân hikâyeleri özellikle din eğitimi açısından oldukça önemli bir konuma sahiptir. Kıssaların ihtiva ettiği mesajlar çocuktan-gencine, gencinden-yaşlısına kadın erkek ayrımı olmaksızın tüm yaş grubundaki insanlar için hayatlarına rehberlik edecek bir özelliğe sahiptir. Çünkü kıssalar genel anlamda bu amaca hizmet etmek için Kur'ân'da anlatılmışlardır. Her biri bir ibret vesikası olan Kur'ân hikâyeleri, özellikle DKAB dersi için çocukların dini açıdan eğitilmesinde, onların belirli ahlaki vasıflarla yetiştirilmesinde önemli bir eğitim materyalidir. Dini açıdan çocukların eğitiminde rol- model olmak, onlara somut örnekler sunmak, onların zihinlerine hitap edecek hikâyeler vasıtası ile konuların sunulması, din eğitimini kolaylaştırıp onun kalitesini artıracağı için dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur. İşte bu ve bunun gibi birçok faydayı sağlayan Kur'ân hikâyelerinden istifade etmek DKAB dersinin hedefine ulaşmasını sağlayacak en kestirme yoldur. Bu amaçla çalışmamız, okullardaki DKAB dersini daha renkli hale getirmek, her bir konunun akıllarda kalıcılığını artırmak adına kıssaların sihirli dünyasından en üst seviyede yararlanmanın önemini göstermektir. Bu amaçla İlköğretim ve Ortaöğretim DKAB ders müfredatı bakımından konuların anlatımında ''Hangi konuda hangi Kur'ân hikâyesini anlatabiliriz?'' sorusuna cevap bulmak adına konuların tahlili yapılmıştır. Çünkü her bir Kur'ân hikâyesinde öğrencilere anlatılacak, yararlanılacak bir nokta muhakkak mevcuttur. Bu çalışmanın hedefine ulaşabilmesi için de öğrencilerin gelişim düzeyleri, konuya, kıssa seçimine ve kıssaların öğrencilere sunumuna dikkat çekilmesi hedef edinilmiştir.
Mahmud Es'ad Coşan'ın Kadın ve Aile dergisi'ndeki başmakalelerinden hareketle sosyal hayatta kadın
Kadınlar, geçmiş dönemlerde birçok medeniyette çeşitli haksız uygulamalarla karşı karşıya kalmış ve birtakım zulümlere uğramışlardır. İslam öncesi cahiliye döneminde kız çocukları utanç vesilesi olarak değerlendirilip diri diri toprağa gömüldükleri gibi, günümüzde de töre adı altında kadın cinayetlerine devam edildiği görülmektedir. İslamiyet'in gelişiyle birlikte kadın sosyal, siyasal, medeni, hukuki, içtimai ve edebi alanda birtakım haklara sahip olmuştur. Bu araştırmada kadının sosyal hayatta sahip oldukları haklar ve İslamiyet'teki konumu Mahmud Es'ad Coşan'ın Kadın ve Aile Dergisi'ndeki başmakaleleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışma sonucunda Mahmud Es'ad Coşan'ın aile hayatında, evlilik öncesinde ve evlilik sürecinde eşine ve çocuklarına karşı birtakım sorumluluklarının ve haklarının bulunduğunu, çocuklarına ergenlik dönemine girmeden önce dini, adap ve görgü kurallarını öğretme sorumluluklarının bulunduğunu ifade ettiği görülmüştür.
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde zihin haritası oluşturmanın öğrenci başarısına, kalıcılığa ve öğrenmedeki duyuşsal özelliklere etkisi
Bu araştırmanın amacı, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde zihin haritası oluşturmanın öğrenci başarısına, kalıcılığa, tutum ve motivasyon gibi öğrenmedeki duyuşsal özelliklere etkilerini, yapılan uygulamalara yönelik algıları tespit etmektir. Araştırma karma yöntemle yapılmıştır. Çalışmanın yapısının uygunluğu dikkate alınarak çalışma grubu oluşturulurken amaçsal örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma, 2013-14 eğitim-öğretim yılında Elazığ ilinde Bahçelievler Ortaokulunda altıncı sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. Araştırmada biri deney biri de kontrol grubu olmak üzere iki grup bulunmaktadır. Deney grubunda 25 ve kontrol grubunda 25 olmak üzere toplam 50 öğrenci üzerinde araştırma yapılmıştır. Uygulamalar Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde "İslam'ın Sakınılmasını İstediği Bazı Davranışlar" ünitesinde yapılmıştır. Nicel ve nitel araştırma desenlerinin birlikte kullanıldığı çalışmada veriler; başarı testi, tutum ve motivasyon ölçekleri, gözlem ve görüşme formlarıyla toplanmıştır. Uygulama sonrasında seçilen öğrencilerle ve ders öğretmeniyle görüşmeler yapılmıştır. Araştırma sonucunda zihin haritasının uygulandığı deney grubunun uygulama sonrası motivasyon puanlarında anlamlı düzeyde bir farklılık gözlenmiştir. Deney grubunun motivasyon puanları yükselirken, kontrol grubunun ön-motivasyon son-motivasyon puanları arasında farklılaşma oluşmamıştır. Zihin haritasının uygulandığı deney grubunda DKAB dersine ilişkin uygulama sonrasında tutumlar olumlu yönde değişmiştir. Mevcut yöntemin uygulandığı kontrol grubunda ise farklılığın olmadığı görülmüştür. Yapılan uygulama sonrasında deney grubunun başarı düzeyinde artış tespit edilirken; kontrol grubunun başarı düzeyinde anlamlı bir farklılık oluşmadığı görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutuna bakıldığında nicel boyutu destekleyen, açıklayan ve detaylandıran sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür. Çalışmada zihin haritası tekniğinin uygulanmasına ilişkin olarak konu, uygun ortam ve hayal gücünün gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Zihin haritasının beğenilen yönleri; görsel anlatım, yardımlaşma, bilgiyi kâğıda dökme, çıkartma yapıştırma, kavram bulma ve renklendirmedir. Zihin haritasının katkıları ise bilişsel etkiler, duyuşsal etkiler, derse aktif katılım ve dersi sevdirme olarak belirlenmiştir. Nitel verilerden elde edilen önemli bulgu da uygulama sırasında yaşanan problemlerdir. Bunlar, kâğıdın küçük olması, kavram bulamama, sınıfın gürültülü olması, uygulamanın ilk defa yapılması ve süre yetersizliğidir. Araştırma sonucunda zihin haritası tekniğinin, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin diğer ünitelerinde ve başka derslerde de uygulanması, öğretmenlere zihin haritası tekniği hakkında detaylı olarak bilgi sağlanması; bu amaçla hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Duyuşsal Alan, Değer Eğitimi, Ahlak Eğitimi, Değer, Duyuşsal Özellikler, Duyuşsal Davranış Eğitimi, Motivasyon, Tutum, Algı, Zihin Haritası
Meslekî eğitim merkezlerinde okutulan Din Kültürü ve Meslek Ahlakı dersinin iş hayatına etkileri (Elazığ örneği)
İnsanın var olduğu her yerde din de var olmuştur. İnsanın dine ihtiyacı vardır. Zaman, mekân, toplumlar, bilim ve teknoloji ne kadar değişse de bu ihtiyaç her zaman sabittir. Bu nedenle devletler, eğitim kurumlarında din eğitimi ve öğretimine öncelik vermiştir. Çalışmamızda meslekî eğitimin tarihi gelişimini, meslekî eğitimde dini eğitim ve öğretimin önemini; verilen dinî eğitimin meslek ahlakına yansımasını, Elazığ Meslekî Eğitim Merkezi' nde okutulan din dersinin tarihi sürecini, bu derste takip edilen müfredat programını, içeriğini anlattık. Ayrıca burada eğitim gören çırak-kalfa ve ustaların iş hayatlarında dinî etkilerin olup olmadığına yönelik bir anket uyguladık. Araştırma, 2015-2016 Eğitim- Öğretim yılı Elazığ Mesleki Eğitim Merkezi' ne devam etmekte olan çırak-kalfa- usta ve usta öğrencileri kapsamaktadır. Anket yoluyla elde edilen veriler, SPSS istatistik programıyla değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Din eğitimi, Meslekî Eğitim, Din Kültürü ve Meslek Ahlakı, Müfredat Programı, İş Ahlâkı
İlkokul öğrencilerinin din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde sordukları sorular ile öğretmenlerin verdikleri cevaplara ilişkin öğretmen görüşleri
Ahlak, düşünebilen bir varlık olan insanoğlunun yaşamını düzenlemesine destek olan ve onu huzura kavuşturan bir kaynaktır. Ahlaki eğitimin verildiği kurumların başında gelen okullar, çocuğun olgunlaşmış bir ahlaki şahsiyete ulaşmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Okul ortamında öğretmenlerin, eğitim süreci içerisinde bireyi aktif olarak işe koşup onların dini ve ahlaki konular ile alakalı olan sorularını seviyelerini göz önünde bulundurarak açıklaması büyük önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı; ilkokul öğrencilerinin din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde sordukları sorulara ve öğretmenlerin bu sorulara verdikleri cevaplara ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemektir. Araştırma bilimsel araştırma yöntemlerinden biri olan nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış olup, nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim (fenomenoloji/phenomenology) deseni kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, birleştirilmiş sınıflarda görev yapmakta olan sınıf öğretmenlerinin ve din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda çocukların daha çok Allah ile ilgili, cennet-cehennem ve melekler ile ilgi sorular sorduğu ve bu soruları cevaplandırırken öğretmenlerin daha çok somut ve günlük hayattan örnekler verdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenler, öğretim sürecinde din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin saatinin arttırılması gerektiğini ve bu dersin daha erken kademelerde verilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Bununla birlikte öğretmenler, çocukların ön yargılarla okula geldiğini ve dersin öğretim süreci içerisinde bu ön yargıları düzeltmede çeşitli sorunlar yaşandığını belirtmişlerdir.