Dinî mûsikîde yozlaşma ve arabesk kültürünün etkisi

Mûsikîde meydana gelen dönüşüm ve değişimler toplumsal hareketlerden bağımsız değildir. Bir toplumun sosyal, ekonomik ve siyasal alanda yaşadığı değişimler, o toplumda icra edilen ve kabul gören müzik türlerini de doğrudan etkilemektedir. Tanzimat'tan bu yana değişim geçiren ülkemiz, Cumhuriyet'in kurulması ile birlikte köklü sistem değişiklikleri yaşamıştır. "Muâsır medeniyetler seviyesine çıkma" hedefi, sanayileşme, buna bağlı olarak ortaya çıkan göç hareketleri toplumsal değişimi hızlandırmıştır. Bu çalışmamızda; geleneksel mûsikîmizin geçirdiği değişimler ve bu değişimlere sebep olan faktörler bağlamında, dinî mûsikîmizin bugün geldiği noktada maruz bırakıldığı yozlaşmayı göstermesi bakımından, "arabesk" motifler içeren ve türkülerimizin melodilerine "giydirme" yoluyla oluşturulmuş müzik yapımları incelenmiştir. Bu yapımlar içerisinden en bilinen örnekler baz alınarak güfte, ritmik yapı, melodik özellikler ve kullanılan enstrümanlar açısından analiz edilmiştir. "İlâhi" olarak isimlendirdikleri bu yapımların geleneksel dinî mûsikî formlarımızdan biri olan ilâhiler ile yapısal bir benzerliği olmadığı açıklanmaya çalışılmıştır. Bu tarz müziklerin klasik dinî mûsikî eserlerine kıyasla daha geniş kitleler tarafından dinlenme sebepleri üzerinde durulmuştur.