Viktorya Dönemi kurgusunun diyonizyak dinamikleri; Deli kadın karakterler

1837 yılında Kraliçe Viktorya'nın tahta çıkması miladı kabul edilen Viktorya çağı; sosyal ve kültürel açıdan on dokuzuncu yüzyıl İngiliz edebiyatına damgasını vurmuş, 1901 yılında kraliçenin ölümü ile sonlanmış uzun soluklu bir dönemdir. Yoksulları soylulardan ayıran uçurumu ile okuyucularını toplum düzenini sorgulatmaya sevk eden bu dönem; Dickens, Collins, Thackeray, Brontë kardeşler, Gaskell, Eliot, Hardy gibi dönem edebiyatını şekillendirmiş isimler tarafından romanlarda gerçeğe en yakın şekilde yansıtılmıştır. Dönem romanlarında anlatılan sınıf ayrımı bilinci, çocuk işçiler, sanayileşme, ilerleme olarak adlandırılan sürecin toplumun dinamiğini sarsması gibi birincil konuların yanı sıra; dönemin ruhunu yansıtan, hemen her romanda dimdik karşımızda duran diğer bir kilit unsur kadın karakterlerdir. Charlotte Brontë'nin Jane Eyre (1847) romanındaki çatıdaki deli kadın karakter Bertha Antoinetta Mason delilik tanımına ayrı bir boyut kazandırmış, hazırladığı trajik son ile unutulmaz figürler arasında yerini almıştır. Wilkie Collins'e ait The Woman inWhite (1859) romanındaki Anne Catherick'in beyazlar içerisinde dolaşması ataerkil düzenin kadını hayalete çevirmesini temsil eder ve kadının tepki olarak toplumdan; daha sonra da kendinden uzaklaşması ancak Diyonizyak tetikleyicilerle açıklığa kavuşturulabilinir. Bir diğer eşsiz karakter de Dickens'ın Great Expectations (1861) gibi çok katmanlı ve her bir katmanı toplumsal sorunlara açılan romanın içinde okuyucuya gerçeklik kavramını sorgulatmış Miss Havisham'dır. Kendisine topluma olduğu kadar uzak, deliliğe ölüm kadar yakın doğası, üzerinde sararıp eskiyen gelinliğini daha da trajikleştirir. Sunulan eserlerin anahtar kelimesi kadın, kadınların Diyonizyak dinamiklere yakınlıklarının sebebi ise toplumdur. Bu nedenle daha sonra Gotik edebiyatın temellerini atacak olan bu kadın karakterler Viktorya dönemi sosyal normlarının ışığı altında tümdengelim okuma tekniğiyle Freud, Lacan ve Nietzsche baz alınarak incelenmiştir.