Echoes of resistance: music, memory, and protest in Turkey

Müzik, tarihin erken dönemlerinden günümüze kadar günlük rutinlerimize, etkinliklerimize ve duygu durumlarımıza eşlik eden, hayatımızın ayrılmaz bir parçası olmuştur. Müziğin bu bireysel duygular üzerinde yarattığı etki, toplumların ve devletlerin de kolektif faaliyetlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmesine sebebiyet vermiştir. Topluluklara hitap edebilmesi, duyguları tercüme edebilmesi ve bu sayede kitleleri harekete geçirme gücüyle birlikte müzik aynı zamanda önemli bir siyasi iletişim aracı haline gelmiştir. Bu çalışma, Türkiye'de farklı dönemlerde ortaya çıkan iki önemli toplumsal hareket, 1970'lerin öğrenci hareketleri ve 2013 Gezi Parkı protestoları üzerinden müziğin protesto kültüründe nasıl bir rol oynadığını ve kolektif hafızanın inşasında nasıl bir araç haline geldiğini katılımcıların hatırladıkları deneyimleri üzerinden incelemektedir. Çalışmada, gençlik yıllarını 1970'lerde yaşamış ve 2013 Gezi Parkı protestolarına katılmış 30 bireyle derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, kendilerine müzik beğenileri ve siyasi görüşleri, katıldıkları protestolarda kullanılan şarkılar ve deneyimleri arasındaki viii bağlantılar üzerine sorular sorulmuştur, katılımcılar üzerinde müziğin bir hatırlama unsuru olarak nasıl bir rolü olduğu gözlemlenmiştir. Bu iki farklı dönemin siyasi koşulları ve protesto kültürleri arasındaki farkların, eylemlerde kullanılan müzik türlerinin de farklılaşmasına sebep olduğu gözlemlenmiştir. Ancak bu dönemsel farklılıklara rağmen toplumsal hareketlerde kullanılan şarkıların insanlar üzerinde duygusal anlamda benzer etkiler yarattığı, bireysel hafızaları kolektif bir hikâye anlatısına dönüştürerek geçmiş toplumsal hareketlerin hatırlanmasında ve yeni kuşaklara aktarılmasında bir hatırlatıcı işlevi gördüğü tespit edilmiştir. Bu çalışma, Türkiye özelinde protesto kültürü, müzik ve kolektif hafıza ilişkisini analiz ederek, müziğin toplumsal hareketlerin ve protestoların ayrılmaz bir parçası olduğunu savunmaktadır.