Dirsek çevresi kırıklarında kırık lokalizasyonun prognoza etkisi

Giriş ve Amaç Çalişmamızın amacı;dirsek çevresi eklem içi kırıklarda eklem çizgisi altındaki kırıklar ile eklem çizgisi üzerindeki kırıkları ve dirsek çevresi eklem içi kırıklarda;eklem içindeki anatomik lokalizasyonlara göre prognoz tayini yapmaktır Dirsek eklemi, eklem yapısının karmaşıklığı nedeniyle cerrahisi zor bir alandır. Dirsek eklemi omuz ve el arasında yer alması ve nörovasküler yapılarının geçiş yolu üzerinde olması nedeniyle cerrahi sırasında dikkatli olunması gerekir. Travma sonrası gelişen dirsek eklem içi kırıkları iş ve günlük yaşamda fonksiyon kaybına neden olmaktadır. Literatürde bu bölgenin kırıkları ile ilgili prognoz tayini yapan çalişma mevcut değildir .Bizde bu konuyla ilgili yaptığımız çalışma ile literatüre katkı sağlamayı ve bu konu ile ilgili yapılacak çalışmalara yol gösterici olmayı planladık. Materyal ve Metod Çalışma, daha önce Dicle Üniversitesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde dirsek çevresi eklem içi kırığı nedeniyle cerrahis olan 204 hasta üzerinde, retrospektif bir tasarımla gerçekleştirilmiştir. Hastalar iki gruba ayrılmıştır: Grup 1 (humerus distal uç eklem içi kırığı olup cerrahi yapılan ) ve Grup 2 (Radius baş , olecranon eklem içi,radius baş kırığı ile birlikte olecranon eklem içi kırığı olup cerrahi yapılan). Grup 1 de 82 hastadan 52 si erkek 30 u kadın,Grup 2 de bulunan 122 hastadan 96 sı erkek 26 sı kadındır.Bunlardan 82 hastada humerus distal eklem içi kırık, 42 hastada olecranon eklem içi kırık, 50 hastada radius baş kırıği, 30 hastada ise radius baş kırığı ile birlikte olecranon kırığı mevcuttur. Grup 1 yaş ortalaması 32.41± standart sapma 13,60 ± 2.12 dir. Grup 2 yaş ortalaması 34.26± standart sapma 10.85± 1.38 dir. Grup 1 hastaların travma sonrasında ortalama cerrahiye alınma süresi 1.95 gün standart sapma±1.16;Grup 2 hastaların travma sonrasıda ortalama cerrahiye alınma süresi 1.85 gün standart sapma±1.19 dur. Araştırmaya alınan 204 hastanın 20'sinde ek yarlanma mevcuttu.Ek yaralanması olan hastaların 10'u humerus distal eklem içi kırıği, 4'ü olecranon eklem içi kırığı,6'sı radius baş kırığı olan hastalardı.Ek yaralanma olarak da 14 hastada batın içi organ yaralanması,4 hastada kafa yaralanması 2 hastada ise akciğer yaralanması mevcuttur.Her iki gruptaki hastaların Mayo Dirsek Performansı skoru (MEPS)ve Disabilities of Arm, Shoulder and Hand (DASH) skoru karşılaştırılmıştır. DASH ölçeği 30 soruluk bir testtir ve 1 den fazla cevapsız soru olmaması gerekmektedir. Disability/semptom skoru ([n toplam puanı/n]-1)x25 formülü ile hesaplanır. Bu formülde "n", cevaplanmış soru sayısını göstermektedir. DASH skoru büyüdükçe prognoz kötüleşmektedir.Mayo dirsek performans skorlaması; ağrı, stabilite, hareket ve gündelik fonksiyonların değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Puanlama sonucu çok iyi (> 90), iyi(75-89), orta(60-74) ve kötü(50 >) olarak değerlendirilir. Bulgular Dirseküstü kırığı olan 82 hastanın MEPS ortalaması 88.7, standart sapması 1.88; dirsekaltı kırığı olan 122 hastanın ise MEPS ortalaması 74.6, standart sapması 2.42 olarak ölçülmüştür. Dirseküstü kırığı olan 82 hastanın DASH skor ortalaması 12.3, standart sapması 2.2; dirsekaltı kırığı olan 122 hastanın ise DASH skor ortalaması 25.7, standart sapması 2.82 olarak ölçülmüştür Humerus distal eklemiçi kırığı olan 82 hastanın MEPS ortalaması 88.7, standart sapması 12.08; radius baş kırığı olan 50 hastanın MEPS ortalaması 68.6, standart sapması 15.77; olecranon eklemiçi kırığı olan 42 hastanın MEPS ortalaması 87.6 standart sapması 12.61; radius baş kırığı ile birlikte olecranon eklemiçi kırığı olan 30 hastanın MEPS ortalaması 66.6, standart sapması 22.27 olarak ölçülmüştür. Humerus distal eklemiçi kırığı olan 82 hastanın DASH skor ortalaması 12.3, standart sapması 14.09; radius baş kırığı olan 50 hastanın DASH skor ortalaması 33, standart sapması 19.2; olecranon eklemiçi kırığı olan 42 hastanın DASH skor ortalaması 12.9 standart sapması 15.51; radius baş kırığı ile birlikte olecranon eklemiçi kırığı olan 30 hastanın DASH skor ortalaması 31.5, standart sapması 27,23 olarak ölçülmüştür. Dirsek altı ve dirsek üstü kırığına sahip hastaların DASH skorlarını karşılaştırmak amacıyla Mann-Whitney U non parametrik testi yapılmıştır. Test sonucuna göre dirsek üstü kırığa sahip hastaların DASH skorunun dirsek altı hastaların DASH skorlarından anlamlı düzeyde daha düşük olduğu görülmüştür; U = 859, p < 0.05. Dirsek altı ve dirsek üstü kırığına sahip hastaların MEPS'i karşılaştırmak amacıyla Mann-Whitney U non parametrik testi uygulanmıstır. Test sonucuna göre dirsek üstü kırığa sahip hastaların MEPS skorunun dirsek altı hastaların MEPS'i anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür; U = 722, p < 0.05. Humerus distal eklem içi, radius baş ve olecranon eklem içi kırığına sahip hastaların DASH skorlarını karşılaştırmak amacıyla Kruskal Wallis non parametrik testi yapılmıştır. Test sonucu göre bu kırık türleri arasında anlamlı fark bulunmuştur; H(2) =16.83, p < 0.05. Games Howell testi sonucuna göre radius baş kırığına sahip hastaların DASH skorunun diğer iki kırığa sahip hastalara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur p<0.05 Humerus distal eklem içi, radius baş ve olecranon eklem içi kırığına sahip hastaların MEPS'İkarşılaştırmak amacıyla Kruskal Wallis non parametrik testi yapılmıştır. Test sonucu göre bu kırık türleri arasında anlamlı fark bulunmuştur; H (2) =22.428, p <0.05. Games Howell testi sonucuna göre radius baş kırığına sahip hastaların MEPS'i diğer iki kırığa sahip hastalara göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu bulunmuştur p <0.05 Sonuç Çalışmamızda elde ettiğimiz genel sonuca göre dirsek eklem çizgisi altında olan kırıkların prognozu dirsek eklem çizgisi üzerinde olan kırıklara göre daha kötüdür. Dirsek eklemi çevresinde eklem içi kırıklar arasında radius baş kırığının progonuzunun humerus distal eklem içi ve olecranon eklem içi kırığına göre daha kötü olduğu, humerus distal eklem içi kırığı ile olecranon eklem içi kırıklarının prognozu açısından fark bulunamadı. Bu bilgiler ışığinda literatürde benzerine rastlamadiğimiz iş ve günlük yaşamda fonksiyon kaybına neden olan dirsek çevresi eklem içi kırıklarda; dirsek altı kırıklar ve radius baş kırıklarının prognozu daha kötü seyrettiğini yönünde fikir oluşturmuştur. Bu bölgenin kırıkları ile prognoz tayinine yönelik literatürde çalişma mevcut değildir.Prognozu daha kötü seyreden ve hastalarda daha fazla iş ve günlük yaşamda fonksiyon kaybına sebep olan radius baş kırığı ve dirsek altı kırıklar ile ilgili daha fazla çalışma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.Bizde yaptığımız bu çalişma ile literatüre katkı sağladık ve bu konuda yapılacak çalişmalara yol gösterici olduk. Anahtar Kelimeler: Dirsek Çevresi Eklem İçi Kırıkları , Prognoz, Cerrahi, Humerus Distal Uç Eklem İçi Kırıği,Olecranon Eklem İçi Kırığı,Radius Baş Kırıği