Diyabet merkezine başvuran tip 2 diabetes mellitus'lu hastaların beslenme durumlarının saptanması

Bu çalışma Tip 2 Diabetes Mellitus tanısı almış bireylerin beslenme durumlarını saptamak amacıyla; Eylül 2012 - Şubat 2013 tarihleri arasında, Türkiye Diyabet Vakfı'nın Küçükyalı Dahiliye Merkezi'ne Maltepe ve çevre ilçelerden başvuran, rastgele örneklem yöntemi ile seçilen, yaşları 36-78 arasında olan 84 kadın ve 66 erkek toplam 150 bireyin katılımıyla gerçekleşmiştir. Araştırma kapsamına alınan bu bireylerin genel bilgileri, besin tüketim durumları, fiziksel aktivite alışkanlıkları, araştırmacı tarafından soru kağıdına kaydedilmiş, antropometrik ölçümleri alınarak beden kitle indeksleri (BKİ) hesaplanmıştır. Katılımcıların HbA1c değerleri, Diyabet Merkezinde son 1 ay içinde kaydedilen verilerden alınmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) BKİ sınıflamasına göre kadın bireylerin %69.0'u, erkek bireylerin ise %50.6'sı obezdir. Bireylerin %28'i düzenli fiziksel aktivite yapma alışkanlığına sahiptir. Kadın bireylerin HbA1c ortalaması %8.15±1.52, erkek bireylerin ise %7.85±1.55 bulunmuş olup metabolik kontrollerinin hedef değerlerin oldukça üzerinde olduğu saptanmıştır. Diyetisyenden düzenli TBT desteği alan bireylerin HbA1c ortalamaları (%7.17±0.98) ile düzenli TBT desteği almayan bireylerin HbA1c ortalamaları (%8.9±1.43) arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). 'Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi-2004' ve 'Diyabet Diyetisyenliği Derneği (DİYED) Diyabetin Önlenmesi ve Tedavisinde Kanıta Dayalı Beslenme Tedavisi Rehberi-2014' önerileri doğrultusunda; diyabetli bireylerin günlük aldıkları enerjinin karbonhidrattan gelen oranın tüketim önerilerinin altında, protein oranının hedef aralıklarda, yağ oranının önerilerin oldukça üzerinde olduğu bulunmuştur. Katılımcıların günlük doymuş yağ ve erkek bireylerin kolestreol tüketiminin önerilerin üzerinde olduğu saptanmıştır. Diyabetli bireylerin A, K, B2, B12, C vitaminleri ile ve çinko, demir, fosfor, iyot, potasyum mineral alımlarının yeterli; B1, B6, D vitaminleri, kalsiyum ve magnezyum mineralleri ve kadınlarda E vitamini alımlarının önerilerin altında olduğu bulunmuştur. Kadınların günlük önerilen sebze ve meyve miktarını karşıladığı, erkeklerin ise önerilerin altında kaldığı saptanmıştır. Buna paralel olarak günlük posa alımı kadınlarda önerileri karşılarken, erkeklerde yetersiz kalmaktadır. Diyabetli bireyler önerilenden daha fazla sofra tuzu tüketmektedir. Sonuçlar; diyabetli bireylerin metabolik kontrollerini iyileştirmek için diyetisyen tarafından düzenli Tıbbi Beslenme Tedavisi (TBT) almaları gerektiğini göstermektedir. TBT; yeterli ve dengeli enerji alımı yanında, diyabetli kişinin bireysel gereksinimlerine, gerekli değişiklikleri yapabilirlilik durumuna, değişime istekliliğine duyarlı ve diyabetli birey tarafından uygulanabilir olmalıdır. Bireylerin ağırlık kaybını desteklemek için egzersiz düzeyleri arttırılmalıdır.