Diyabetik retinopatide optik koherens tomografi anjiyografi bulgularının metabolomik profil, nefropati ve kardiyovasküler hastalık riski ile korelasyonunun değerlendirilmesi

Amaç: Diyabet spektrumunun farklı evrelerinde OCTA ile ölçülen retinal mikrovasküler parametrelerin diyabetik nefropati belirteçleri ve UKPDS temelli kardiyovasküler risk skorları ile ilişkisini bütüncül olarak değerlendirmek ve retina–böbrek–kalp eksenindeki ortak patofizyolojik yükü tanımlamaktır. Gereç ve Yöntem: Prospektif-kesitsel çalışmaya ADA kriterlerine göre kontrol (n=37), prediyabet (n=31), DR olmayan tip 2 DM (n=48), hafif–orta NPDR (n=20) ve şiddetli NPDR (n=24) olmak üzere toplam 160 olgu dahil edildi. ETDRS'ye göre evreleme sonrası OCT/OCTA ile FAZ metrikleri, SCP/DCP ve peripapiller RPC damar yoğunlukları ile retinal kalınlıklar ölçüldü. Nefropati eGFR (CKD-EPI), mikroalbüminüri ve ACR ile; kardiyovasküler risk UKPDS Risk Engine ile değerlendirildi. Plazma örneklerinde hedef dışı LC–MS tabanlı metabolomik analiz yapıldı; PCA ve yolak analizleri uygulandı. Bulgular: Retinopati şiddeti arttıkça FAZ alanı/perimetresi arttı, dairesellik azaldı (p<0,001). SCP/DCP ve RPC damar yoğunlukları NPDR evreleriyle progresif azaldı (p<0,001); şiddetli NPDR'de makula kalınlıkları daha yüksekti (p<0,01). Mikroalbüminüri ve ACR NPDR gruplarında arttı, eGFR azaldı (p<0,001). UKPDS'ye göre koroner hastalık ve inme riskleri diyabet ve NPDR gruplarında daha yüksekti (p<0,001). PCA'da gruplar arasında kademeli ayrışma izlendi (PC1 %40,8; PC2 %17,4) ve enerji metabolizması, lipid peroksidasyonu, inflamasyon ve oksidatif stresle ilişkili yolaklarda progresyonla uyumlu değişimler saptandı. Sonuç: DR/NPDR şiddet artışı, OCTA ile mikrovasküler bozulma, nefropati göstergelerinde kötüleşme ve artmış UKPDS kardiyovasküler risk ile birlikte seyretmektedir. Metabolomik bulgular, progresyonla uyumlu enerji metabolizması ve oksidatif stres/inflamasyon ekseninde belirgin değişimleri desteklemektedir. Retinal OCTA parametreleri sistemik mikrovasküler yükün noninvaziv göstergeleri olabilir.