Diyabetli bireylerde sakız çiğnemenin ağız kuruluğu üzerine etkisi

Bu çalışma, diyabetli bireylerde sakız çiğnemenin ağız kuruluğu üzerine etkisini belirlemek amacıyla ön test-son test düzeninde yarı deneysel tasarımda yürütüldü. Örneklem büyüklüğü ve gruplardaki birey sayısı güç analizi yapılarak hesaplandı. Müdahale grubu 40 ve kontrol grubu 40 katılımcı olmak üzere toplamda 80 diyabetli birey araştırmanın katılımcı grubunu oluşturdu. Katılımcılar kapalı zarf yöntemi ile gruplara atandı. Veriler; 12 Şubat 2024-28 Haziran 2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğinde toplandı. Çalışmada her iki grubun ilk değerlendirmesi yüz yüze görüşme yöntemi ile yapıldı. Çalışma verileri; 'Birey tanılama formu' ve 'Kserostomi Ölçeği' ile toplandı. İlk değerlendirmeden sonra müdahale grubundaki katılımcılara 7 gün boyunca 3 ana öğün öncesinde 15 dk sakız çiğnetildi. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmadı. İlk değerlendirmeden 7 gün sonra her iki grubun son değerlendirmesi telefonla görüşme yöntemi ile yapıldı. Verilerin değerlendirmesinde Statistical Package for the Social Science (SPSS) 22.0 kullanıldı. Çalışmadan elde edilen verilere göre örneklem kapsamına alınan diyabetli bireylerin ön testte Kserostomi Ölçeğinden aldıkları puan ortalaması müdahale grubunda 31,70±3,89, kontrol grubunda 33,50±3,89 bulundu. Son testte ise katılımcıların puan ortalaması müdahale grubunda 27,90±3,65, kontrol grubunda ise 31,82±3,80 olarak belirlendi. Başlangıç değerlendirmesinde her iki grubun orta düzeyde ağız kuruluğu yaşadığı, kontrol grubunda yer alan bireylerin kserostomi puanlarının müdahale grubuna göre daha yüksek olduğu, gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05) belirlendi. Son değerlendirmede ise her iki grubun kserostomi puanında anlamlı düşüş olduğu, ancak müdahale grubundaki bireylerin ön test ve son testten aldıkları puan farkının (3.80±1,62) kontrol grubundakilere kıyasla (1,68±1,32) daha fazla olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak müdahale grubununda kserostomi görülme oranının daha fazla iyileştiği ve sakız çiğnemenin ağzı kuruluğunu azaltmada maliyet etkin bir yöntem olduğu bulundu. Çalışmanın bulgularına göre diyabetli bireylerin ağız kuruluğu hissetme durumunun kontroller sırasında düzenli olarak değerlendirilmesi, ağız kuruluğu tanımlayan bireylere maliyet etkin bir yöntem olarak kontredike bir durum yoksa diğer bakım uygulamaları ile birlikte sakız çiğnetilebileceği önerildi.