Diyarbakır atıksu çamurlarından hümik asit araştırılması ve kimyasal analizler bakımından incelenmesi

İçme suyu olarak kullanılacak suların arıtma işlemleri sırasında elde edilen atıksu çamuru çeşitli yöntemlerle bertaraf edilmektedir. Bununla birlikte bu çamurların yüksek miktarda organik madde ve beraberinde hümik asit, fulvik asit gibi değerli bileşenleri içerdikleri de bilinmektedir. Tez çalışmaları kapsamında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Atık Su Arıtma tesisinden elde edilen atıksu arıtma çamurundan hümik asit elde edilmiştir. Bu kapsamda proses içerisinde 6 farklı noktadan 3 tanesi sıvı 3 tanesi katı çamur olmak üzere elde edilen numunelerden katı olanlara, bazik ekstraksiyon işlemi uygulanmıştır. Elde edilen hümik asitlerin kimyasal yapıları FT-IR ile incelenmiştir. Tarımsal amaçla kullanım potansiyelini ortaya koymak için mikrodalga fırın ile çözünürleştirme işlemi sonrasında hümik asitlerin içerdikleri Pb, Cd, Cr, Cu, Ni, Zn ve Hg konsantarsyonları ICP-OES ile ölçülmüştür. Sonuçlar değerlendirildiğinde oksidasyon işlemi uygulanmamış ham çamur (çürüme öncesi), çürümüş çamur (dekantör öncesi) ve stabilize çamur içerisindeki hümik asit miktarları %3.5, %2.8 ve %3.2 olarak, oksidasyon işlemi uygulanmış ham çamur (çürüme öncesi), çürümüş çamur (dekantör öncesi) ve stabilize çamur içerisindeki hümik asit miktarları %30, %20 ve %4.8 olarak, belirlenmiştir. ICP-OES ile yapılan analiz sonuçları göz önüne alındığında ise atıksu arıtma çamurundan elde edilen hümik asitlerin Pb, Cd, Cr, Cu, Ni, Zn ve Hg konsantarsyonlarının sınır değerlerin altında olduğu ve hümik asitlerin tarımsal amaçla kullanılabileceğini ortaya çıkmıştır.