Diyarbakır'da ayaktan tedavi alan hastalarda akılcı antibiyotik kullanım farkındalığının araştırılması

Amaç: Çalışma ile Diyarbakır'da eczanelere başvuran erişkin hastaların antibiyotik kullanım davranışları ve akılcı antibiyotik konusundaki bilgi düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: Çalışma gözlemsel analitik araştırma olarak planlanmış olup, Diyarbakır'da 1 Şubat 2024 -30 Nisan 2024 tarihleri arasında ayaktan tedavi alan 18 yaş ve üzeri kadın/erkek 308 bireyi kapsamaktadır. Çalışma kapsamındaki bireylere yüz yüze anket yöntemiyle; hangi amaçla antibiyotik kullandıkları, antibiyotik kullanım süreleri, doktor –eczacı tavsiyesi dışında antibiyotik kullanıp kullanmadıkları, en son ne zaman antibiyotik kullandıkları, doktora antibiyotik yazması için ısrar edip etmedikleri, akılcı antibiyotik kavramı konusundaki bilgi düzeyleri soruldu. Gruplar cinsiyet, yaş, eğitim durumu, çalışma durumu ve yerleşim yerine (merkez ve kırsal ilçe) göre karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 308 katılımcının yaş ortalaması 33.93±0.722 yıldı. Grip veya soğuk algınlığında antibiyotik kullanma ile antibiyotiğin ağrı kesici etkisinin olduğunu düşünme oranı ilkokul ve lise mezunlarında, çalışmayan hastalarda ve kırsal ilçelerde yüksek bulundu (p<0.05). Hastalanmamak için antibiyotik kullanımı kırsal ilçelerde daha yüksek bulunurken diğer gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Çalışmayan veya emekli hastaların, çalışan hastalardan daha yüksek oranda doktor-eczacı dışı kaynaklardan bilgi aldıkları saptandı(p<0.05). İlacın yan etkileri hakkında bilgi alma oranı kadın hastalarda erkeklerden daha yüksek bulundu (p<0.05). Sonuç: Özellikle ilkokul ve lise mezunları ve kırsal kesimde yaşayanlarda akılcı antibiyotik kullanımıyla ilgili bilgi eksiklikleri ve hatalı davranışlar dikkat çekicidir. Bu konuda eğitimler veya medya üzerinden bilgilendirmeler faydalı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Antibiyotikler, grip, soğuk algınlığı, akılcı ilaç kullanımı