Diyarbakır bazaltlarınınbazı önemli malzeme özelliklerinin tahribatsız yöntemlerle belirlenebilirliliğinin araştırılması

Mühendislik yapılarının optimum koşullarda planlanabilmesi için formasyonların doğru verilerle analiz edilebilmesi gerekmektedir. Bu konuda ortam formasyonu hakkında en önemli bilgi, laboratuvar ve arazi şartlarında yapılacak deneylerle elde edilecek kayaçların fiziksel ve mekanik özelliklerinin belirlenmesi ile elde edilir. Bu çalışmada, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Diyarbakır-Karacadağ bazalt taşının mekanik özelliklerini belirleyebilmek amacıyla, yayılım alanlarına göre farklılık gösteren 4 bölgeden alınan numuneler üzerinde deneysel çalışmalar yapılmıştır. Hazırlanan numuneleri üzerinde P - dalga ; Schmidt sertliği; Görünür gözeneklilik; Tek eksenli basınç dayanımı; Dolaylı Çekme Dayanımı (Brazilian); Elastisite modülü ve Poisson Oranın değerlerinin belirlenmesi için deneyler yapılmıştır. Elde edilen deneysel veriler ışığında, bazalt taşlarının hem geleneksel hem de mimari yapılarda birçok malzemenin yerini alarak yaygın bir şekilde kullanım alanı bulabileceği sonucuna varılmıştır. Deney sonuçları regresyon analizi ile değerlendirilerek tahribatsız deney yöntemi olan P – dalga hızı ve schmidth sertlik değerine bağlı olarak Bazaltların Yoğunluk , Porozite , Tek eksenli basınç dayanımı , Dolaylı çekme dayanımı , Elastisite modülü ve poisson oranı arasında ilişkiler araştırılmıştır. Sonuç olarak ; tahribatsız deney yöntemleri ile belirlenebilen P – dalga hızı ve Schmidth sertliği değeri ile diğer kayaç özellikleri (Yoğunluk , Dolaylı çekme dayanımı , Tek eksenli basınç dayanımı , Görünür gözeneklilik , Sismik hız , Elastisite modülü ve poisson oranı) arasında yüksek korelasyonlu (R²= 0,91– 0,79) (R²= 0,97– 0,84) ve anlamlı ilişkiler elde edilmiştir.