Exploring the cultural identity of Diyarbakır traditional houses through architectural proportions and spatial relationships

Diyarbakır'ın geleneksel evleri, yerel araziye uyum sağlayan ekolojik tasarım prensipleriyle karakterizedir ve önemli kültürel, tarihsel ve mimari öneme sahiptir. Literatür, bu evlerin Türk geleneksel evleriyle mimari oranlar ve mekansal ilişkilerde benzerlik simgelediğini öne sürmektedir. Ancak, Diyarbakır'da, Suriye veya Irak'taki gibi geleneksel evler genellikle kapsamlı belgelere sahip değildir. Bu nedenle, rekonstrüksiyon çabaları sırasında, mimari oranların belirlenmesinin yanı sıra, farklı bileşenler arasındaki mekansal ilişkilerin net bir şekilde anlaşılması gereklidir. Tarihi merkezlerdeki evlerin tam olarak yeniden oluşturulması her zaman mümkün olmayabilir, ancak doğru mekansal ilişkilerin ve oranların sağlanması, rekonstrüksiyon sürecini etkili bir şekilde yönlendirebilir. Bu çalışma, Diyarbakır'ın geleneksel evlerinin kültürel ve mimari kimlikleri arasındaki ilişkiyi iki yönlü bir araştırma olan oransal analiz ve mekansal analiz yoluyla keşfetmeyi amaçlamaktadır. Oransal analiz, Diyarbakır'ın kültürel kimliğini yansıtan kapsamlı bir tasarım dili açığa çıkarırken, mekansal analiz merkezi avlu ve iwan'ı, derin sosyal değerleri ve çeşitli aile ihtiyaçlarına uyumluluğu simgeleyen ortak unsurlar olarak tanımlar. Sonuç olarak, çalışma kültürel ve mimari kimlik arasındaki derin bağı vurgulayarak, geleneksel evlerin korunması ve yeniden inşası için içgörüler sunar. Ayrıca, geleneksel mimari oranların ve mekansal ilişkilerin çağdaş mimariye entegre edilmesine katkıda bulunabilir. Bu akademik kaynak, Diyarbakır'ın kültürel mirasının anlaşılmasını artırır ve bu yaklaşımın Diyarbakır veya diğer bölgelerdeki diğer geleneksel yapıları incelemek için bir referans olarak hizmet eder. Farklı bölgelerdeki yapı yöntemlerinden kaynaklanan potansiyel sonuç farklılıklarına rağmen, mimari ve kültürel kimlik arasındaki ilişki sabit bir faktör olarak kalır. Anahtar Kelimeler: Kültürel Kimlik, Mimari Kimlik, Mimari Oranlar, Mekânsal İlişkiler.