Diyarbakır manileri

Maniler; bir milletin, bir kentin kültürel dokusunu, duygusal ve düşünsel hafızasını nesilden nesile sözlü olarak aktaran, genellikle yedi heceli, tek dörtlükten oluşan anonim şiirlerdir. Manilerin anonim halk edebiyatını temsil eden bir tür olması; onu ortak duygularda buluşmayı kolaylaştıran, ayrıştırmanın zor olduğu bir tür haline getirmiştir. Sözlü geleneğin diğer türleri gibi maniler de anonim olmalarına bağlı olarak, ortaya çıktığı ilk söylenişe sadık kalamamıştır. Toplumsal ve bireysel tutumların değişmesi ile sosyal ve kültürel gelişim, bu söyleyişleri kısmen de olsa değiştiren unsurlar olmuştur. Maniler, bölgeden bölgeye nakledililirken içeriğindeki bazı değişiklikler, maninin yerleştiği toplumun kültürüyle açıklanabilir. Bir yöreye ya da bir bölgeye özgü manileri incelerken keskin çizgiler çizmek yerine; o yörenin değerleri, olmazları ve estetik yargılarını, toplumun ortak zevk ve değerleriyle karşılaştırarak betimlemek daha anlamlı olacaktır. Yöreyi yakından tanıtan maniler ışığında, kentin dokusuna ulaşmak mümkündür. Eldeki manilerin; lirik, epik, pastoral, didaktik ve satirik şiir türlerine uygun olması, manilerin zengin içerikler olduğunu kanıtlamaktadır. Kişilerin ve yörenin ortak bilincinin ve duyuş, düşünüş izlerinin tespit edilen manilerle çözümlenebilmesi, halk bilimi açısından önemlidir. Dokuz bölümden oluşan çalışmamız, Diyarbakır ili ve çevre ilçelerinden derlenen manileri kapsamaktadır. Amacımız; manilerin işlev ve amaçlarını, elde edilen veriler kapsamında açıklamak, yorumlamak ve değerlendirmektir. Ulaşacağımız sonuçlar, halk biliminin araştırma alanlarını aydınlatmak, toplumun geçmişi ile geleceği arasında köprü kuran kök değerlere ulaşmak gibi konularda işlevsel olacaktır.