Diyarbakır piyasasında satılan kuruyemiş örneklerinin aflatoksin düzeylerinin HPLC yöntemi ile tayini

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Diyarbakır ili merkez ilçelerinde (Bağlar, Kayapınar, Sur ve Yenişehir) satışa sunulan ceviz içi ve haşlanmış karpuz çekirdeği örneklerinde aflatoksin kontaminasyon düzeylerini belirlemek ve elde edilen sonuçları halk sağlığı açısından değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Toplamda 60 örnek (30 ceviz içi, 30 karpuz çekirdeği), farklı satış noktalarından Şubat–Mart 2024 döneminde rastgele toplanmıştır. Örnekler, yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) ile AOAC Official Method 991.31 yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Cihaz kalibrasyonu, 0.1–20 ng/mL arasında hazırlanmış standart çözeltilerle sağlanmış; AFB₁ için limit of quantificatin (miktar tayini sınırı, LOQ) 1.0 µg/kg ve toplam aflatoksin için 2.52 µg/kg olarak belirlenmiştir. Bulgular: Yapılan analizler sonucunda, 30 ceviz içi ve 30 karpuz çekirdeği numunesinin hiçbirinde AFB₁ veya toplam aflatoksin (AFB1+AFB2+AFG1+AFG2) tespit edilmedi. Numunelerin alındığı ilçelerin ya da satışa sunuldukları işletme türlerinin (pazar veya kuruyemişçi) aflatoksin düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı gözlendi. Sonuç: Analiz edilen ceviz ve karpuz çekirdeği örneklerinde tespit edilen aflatoksin seviyeleri, mevcut analiz koşulları ve yasal limitler çerçevesinde değerlendirildiğinde halk sağlığı açısından anlamlı bir risk ortaya koymamaktadır. Ancak düşük dozlarda dahi olsa olası maruziyetin özellikle çocuklar ve hassas gruplar üzerinde uzun dönemli etkiler doğurabileceği bilinmektedir. Bu nedenle, yıl boyunca farklı mevsimlerde tekrarlayan izleme çalışmaları yapılmalı; özellikle açıkta satılan ürünlerde risk bazlı denetim artırılmalı ve tüketiciler aflatoksin kontaminasyonuna karşı bilinçlendirilmelidir. Çalışma, bölgesel gıda güvenliği açısından olumlu veriler sunmakla birlikte, sürekli izlemeye duyulan ihtiyacı da ortaya koymaktadır.