Dicle University
Discipline

Public Health

Dicle University

339

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
DoctorateOpen AccessTR

Aile hekimlerinin uygulamadaki tarama ve takip programları hakkındaki öz değerlendirmesi ve görüşleri: Çanakkale örneği

Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı, Çanakkale'de çalışan aile hekimlerinin, Sağlık Bakanlığı'nca belirlenen koruyucu sağlık hizmetlerini uygulama düzeylerinin belirlenmesi; aile hekimlerinin bu hizmetler hakkındaki görüşlerinin ve yaşadıkları sorunların değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmamızda iki aşamalı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşaması kantitatif, 2. aşaması kalitatif olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın 1. aşamasının evrenini Çanakkale'de çalışan 170 aile hekimi oluşturmaktadır. Örneklem seçilmeden, evrenin tamamına ulaşılması amaçlanmıştır; araştırma verileri soru formu yoluyla toplanmıştır. 2. aşama için 5 katılımcı ile görüşme yapılmıştır; yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşme yapılmıştır. Katılımcıların HYP (Hastalık Yönetim Platformu) ve PSM'de (Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri Rehberi) belirtilen işlemleri uygulama düzeyi 0-100 arası bir değer alacak şekilde puanlanmıştır. Bulgular: Araştırmamızın 1. aşamasına 142 (katılım orantısı %83,5) aile hekimi katılmıştır. Katılımcıların %58,5'i erkek, %80,3'ü pratisyen aile hekimidir; yaş ortalaması 45,2'dir. Katılımcıların, HYP ve PSM'nin uygulanabilir olduğunu düşünme orantısı sırasıyla %15,5 ve %42,3'tür. PSM uygulama puanı 62,8, HYP uygulama puanı 26,5 olup, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Günlük ortalama muayene sayısı ile HYP uygulama puanı arasında pozitif yönlü, zayıf şiddette korelasyon tespit edilmiştir; diğer sosyodemografik özellikler ve çalışma özellikleri ile HYP ve PSM uygulama puanı arasında ilişki tespit edilememiştir. Çalışmamızın 2. aşamasında yapılan görüşmelerde; koruyucu sağlık hizmetleri ile ilgili görüşler, koruyu sağlık hizmetlerinde yaşanan sorunlar ve koruyucu sağlık hizmetlerinde yaşanan sorunlarla ilgili çözüm önerileri olmak üzere 3 tema belirlenmiştir. Sonuç: Katılımcılarımız, birinci basamakta önerilen koruyucu sağlık hizmetlerinin uygulanabilirliğinin düşük olduğunu düşünmekte ve düşük düzeyde uygulamaktadır. Koruyucu sağlık hizmetlerinin, birinci basamağın en önemli görevi olduğu düşünülmektedir. Bu hizmetlerde yaşanan sorunlar arasında aile hekimlerinin iş yükünün fazla olması, bireylerin sağlıkları ile ilgili sorumluluğunun düşük olması ve aile hekimliği birimlerine bağlı nüfusun fazla olması yer almaktadır.

Birinci basamak sağlık hizmetleriCinsel sağlıkKoruyucu sağlık hizmetleri+5
Süleyman Konuş
Trakya University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Lüleburgaz'da özel bir hastaneye başvuran yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri ve kardiyovasküler hastalıklar bilgi düzeyleri ile yeme tutumları arasındaki ilişki

Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle gerçekleşen ölümler dünyada ve ülkemizde tüm ölüp sebepleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Kardiyovasküler hastalıkların erken dönemde önlem alınabilmesi için risk faktörlerinin ve farkındalık seviyelerinin tespit edilmesi çok önemlidir. Bu çalışmada, Lüleburgaz'da özel bir hastaneye başvuran yetişkin bireylerin kardiyovasküler hastalıklar risk faktörlerini ve kardiyovasküler hastalık bilgi düzeylerini belirlemek ve yeme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma, Lüleburgaz'daki Özel bir Hastaneye herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş ve üzeri 240 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Yüz yüze yapılan çalışmada; veri toplamada Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği (KARRİF-BD), on yıllık KVH riski (SCORE) hesaplama metodu ve Yeme Tutum Ölçeği (YTT-26) kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında SPSS 22,0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 40,94 ±13,61 yıl, %71,3'ü kadın, %55,8'inin eğitim durumu lise ve altında olup %70'i evlidir. Ortalama KARRİF-BD puanı 22,90±3,46, kardiyovasküler hastalık risk skoru 5,24±6,42 ve YTT-26 ölçek puan ortalaması 9,53±8,49 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların KARRİF-BD ölçek puanı ile cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, egzersiz yapma, tuz tüketimi, ailede KVH durumu arasında anlamlı farklılık belirlenmiştir. SCORE puan ortalamasına göre katılımcıların %16,3'ünün çok yüksek risk grubunda olduğu bulunmuştur. KARRİF-BD ölçek puanı arasında bir korelasyon saptanmamıştır. Katılımcıların %12,1'inin YTT-26' cut-off değeri olan 20 puanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların SCORE puanları ile YTT-26 puanları arasında negatif yönde bir zayıf korelasyon saptanmış olup KARRİF-BD ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır Sonuç: Çalışmada katılımcıların KARRİF-BD ölçeği puan ortalamasının yüksek olmasına rağmen SCORE puanlarına bakıldığında %40'ının KVH riskinin yüksek risk sınıflamasında yer aldığı ve yaklaşık her sekiz kişiden birinin yeme tutumu açısından risk altında olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmesi, izlemler ile riskleri belirlemek ve gerekli önlemleri almak önemli olacaktır.

Beslenme ve yeme bozukluklarıDuygusal yemeHipertansiyon+3
Esengül Kombak
Trakya University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Hemşirelerin afete hazır olma durumları ile afete hazırlık algıları ve psikolojik sağlamlılık düzeyleri

Giriş ve Amaç: Afetlere hazırlık ve müdahalenin, tüm hemşirelerin bilgi ve becerilerinin bir parçası olarak kabul edilmesi, Uluslararası Hemşirelik Konseyi tarafından önemle vurgulanmıştır. Bu araştırmada hemşirelerin afetlere hazırlık algılarını ve psikolojik sağlamlılık düzeyleri belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma, Edirne Sultan 1. Murat Devlet Hastanesi ve Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde çalışan 400 hemşire ile yürütülmüştür. Yüz yüze yapılan çalışmada veri toplama aracı olarak; demografik özelliklerinin sorgulandığı anket formu, Hemşirelerde Afete Hazırlık Algısı Ölçeği (HAHAÖ) ve Connor ve Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (CD-PSÖ) kullanılmıştır. Çalışmaya başlamadan önce kurum izinleri ve etik kurul onayı alınmıştır. Elde edilen veriler SPSS for Windows 20,0 programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 32,29±7,12 olup %73'ünün lisans mezunu, %69'unun mesleğini severek yaptığı, %67,5'inin bir afet durumuyla karşılaştıkları belirlenmiştir. Hemşirelerin %85'i afet ile ilgili bir eğitim aldığını ve %72'si afete kısmen hazır olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların HAHAÖ toplam puan ortalaması 78,64±9,47 olup lisansüstü eğitime sahip, afet eğitimi alan ve mesleğini severek yapan hemşirelerin ölçek puan ortalamaları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte hemşirelerin ölçeğin müdahale alt boyutundan daha düşük puan aldıkları belirlenmiştir. Hemşirelerin CD-PSÖ puan ortalaması 62,84±16,43 olarak bulunmuş olup mesleğini severek yapan, hemşire olarak kendini afetlere hazır hisseden, herhangi bir afette kayıp yaşayan ve kronik hastalığı olan hemşirelerin puan ortalaması anlamlı olarak yüksektir. HAHAÖ Ölçeği ile CD-PSÖ toplam puan ortalamaları arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (r= 0,464, p<0,001). Sonuç: Hemşirelerin afete hazırlık algısının iyi, psikolojik sağlamlılıklarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin afete hazırlık algıları arttıkça psikolojik sağlamlılıkları da artmaktadır. Anahtar kelimeler: Afet, afet yönetimi, afete hazırlık, hemşire, psikolojik sağlamlılık

Devlet hastaneleriDoğal afetlerHastane hemşireleri+3
Şeyda Batı
Trakya University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Edirne ili Keşan içesine bağlı iki köyde tarım çalışanlarının deri kanseri risk düzeyleri, risk algıları konu ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Deri kanseri tüm dünyada ve Türkiye'de artan insidansı ile dikkat çeken önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada, tarım çalışanlarının deri kanseri risk algıları, risk düzeyleri, deri kanseri ve güneşten koruma ile ilgili bilgi düzeyleri ve davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışma Edirne ili Keşan ilçesine bağlı Akhoca ve Suluca köylerinde yaşayan 186 tarım çalışanı ile yürütülmüştür. Veriler, tarım çalışanlarının sosyodemografik özelliklerini sorgulan kişisel bilgi formu, Fitzpatrick deri fototipi sınıflaması, deri kanseri bilgi ve davranış soru formları ile toplanmıştır. Anket yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. İstatistiksel analizleri yapmak için SPSS (IBM SPSS Statistics 20) adlı paket program kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada tarım çalışanlarının yaş ortalaması 52,89±13,63 olup %89,8'i erkek ve %67,7'si ilkokul mezunudur. Katılımcıların %34,4'ünün Fitzpatrick deri fototipi sınıflamasına göre yüksek risk düzeyinde olduğu fakat %75,3'ünün kendisini deri kanserine yakalanma açısından riskli görmediği belirlenmiştir. Tarım çalışanlarının bilgi puan ortalaması 7,76±1,65, davranış puan ortalaması 12,11±3,78'dir. Tarım çalışanlarının bilgi puan ortalamasını özellikle yüksek gelir durumuna sahip olma 0,896 puan ve 40 yaşından küçük olma 0,854 puan arttırmaktadır. Davranış puan ortalamasını ise kadın cinsiyeti 3,562 puan, 6 aydan daha az çalışma süresi 1,987 puan, risk düzeyi 2,306 puan ve bilgi puan ortalaması 0,385 puan arttırmaktadır. Sonuç: Çalışmada her üç çiftçiden birinin deri kanseri risk düzeyinin yüksek olduğu söylenebilir. Bununla birlikte katılımcıların deri kanseri ve güneşten korunma ile ilgili bilgi düzeyinin iyi olduğu fakat davranış puanlarının düşük olduğu belirlenmiştir. Risk düzeyleri yüksek, bilgi ve davranış puan düzeyleri düşük olan kişilere yönelik deri kanseri ve güneşten korunma hakkında eğitimler verilmesi ve tarama programlarının düzenlenmesi gereklidir. Anahtar kelimeler: Deri kanseri, tarım çalışanı, risk algısı, risk düzeyi, güneşten korunma

Deri hastalıklarıGüneş radyasyonuKaçınma davranışı+4
Gülsüm Tombul
Trakya University · Institute of Health Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Edirne ili merkez ilçesi Hekim Şifa-i Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi ve tutumları ve sağlıklı yaşam farkındalıkları

Giriş ve Amaç: Çalışmada, Edirne merkez ilçedeki Hekim Şifa-i Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran yetişkin bireylerin ülkemizde yürütülen kanser tarama programları ile ilgili bilgi ve tutumlarını belirlemek ve bireylerin sağlıklı yaşam biçimi ile ilgili farkındalık düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırma Edirne ili merkez ilçesi Hekim Şifa-i Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran bireylerde 01 Ocak 2023 – 15 Haziran 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Bu tarihlerde Hekim Şifa-i Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran ve araştırmayı kabul eden gönüllü 385 kişi ile yapılmıştır. Çalışmanın verileri sosyo-demografik özellikleri sorgulayan kişisel bilgi formu, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği(KYTÖ) ve Sağlıklı Yaşam Farkındalığı Ölçeği(SYFÖ)ile yüz yüze toplanmıştır. İstatiksel analiz yapmak içim SPSS (IBM SPSS Statics 20) adlı program kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 48,0±9,2'dir. Araştırmaya katılan kişilerin %83,6'sı kadın,%16,4''ü erkektir. Medeni durumlarına bakıldığında %84,4'ü evli,%6'sıbekar, %6'sı ü boşanmış ve %3,6'sı dul olduğunu bildirmiştir. Eğitim durumlarına bakıldığında; katılımcıların %2,3'ü okur-yazar, % 22,9'u ilkokul mezunu,%6,2'si ortaokul mezunu,%28,3'ü lise mezunu, %34,8'iüniversite ve %5,5'i üniversite ve üzeri eğitim düzeylerine sahip olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %49,9'u sigara kullandığı, %74,3'ü sağlıklı beslendiğini düşündüğü ve %38,2 daha önce kanser taraması yaptırdığı belirlenmiştir. SYFÖ toplam puan ortalaması 61,15±13,23'tür. Kadın cinsiyetinde, hayatının herhangi bir döneminde sigara kullanmayanlarda ve sağlıklı beslendiğini düşünenlerde SYFÖ puan ortalamaları anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. Katılımcıların KYTÖ toplam puan ortalaması ise 101,71±12,95 bulunmuş olup kadınlarda anlamlı ölçüde yüksektir. Ayrıca günde 2 paketten fazla sigara içenlerin KYTÖ puanı en düşük bulunmuşken, sağlıklı beslendiğini düşünen katılımcılar kanser taramalarına katılımları daha fazladır. Daha önce kanser taraması yaptıranların kanser taramalarına katılımlarının yüksek olduğunu görmekteyiz. Özgeçmişinde meme, rahim ağzı kanseri varlığı kanser taramalarına tutumu pozitif yönde etkilemiştir. Sonuç: Bulgulara göre kadınlar kanser taramalarına karşı pozitif tutumları mevcut olup ve sağlıklı yaşam farkındalıkları daha yüksektir. Kanser taramaları konusunda bilinçli bir tutum geliştiren bireylerin, taramalara katılım oranlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiş, bu da sağlık hizmetlerine katılımın arttırılmasının önemini vurgulamaktadır. Bireylerin sağlıklı yaşam farkındalığı ne kadar yüksek ise o kadar taramaya katılım arttığı düşünülmektedir. Çalışma, sağlık hizmetleri sunucularının, bireylerin sağlık bilgilerini artırmaya yönelik daha etkin stratejiler geliştirmeleri ve kanser taramalarına katılımı artırmaya yönelik kampanyalar düzenlemelerinin önemini vurgulamaktadır. Bu araştırma, kanser taramalarına yönelik katılımın artırılması için ulusal ve yerelde yılabilecekler konusunda katkı sağlayacak bilgiler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kanser, tarama, koruyucu sağlık hizmetleri.

MamografiPrekanseröz durumlarSağlık bilgisi-tutum, uygulama+2
Meltem Sözer Yavuz
Trakya University · Institute of Health Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Bursa ili Yıldırım ilçesinde yetişkin nüfusun beslenme okuryazarlığı düzeyi, beslenme davranışları ve ilişkili faktörlerin incelenmesi

Giriş ve Amaç: Beslenme bilgisindeki yetersizlik, yetersiz ve dengesiz beslenmenin başlıca nedenlerindendir. Buna ek olarak toplumda beslenmeyle ilişkili sağlık sorunlarının artan prevalansı bireylerin beslenme okuryazarlığı düzeylerinin yeterli olmadığı göstergelerinden biridir. Bu çalışmada, Bursa ili Yıldırım ilçesinde yaşayan yetişkinlerin, beslenme davranışlarını, beslenme okuryazarlığı düzeyini ve ilişkili faktörler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki çalışma, Bursa ili Yıldırım ilçesinde bulunan iki Sağlıklı Hayat Merkezine (I ve II) çalışma tarihleri içerisinde herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş ve üzeri 400 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Yüz yüze yapılan çalışmada; veri toplamada beslenme alışkanlıkları puanlaması anket formu ve yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında SPSS 26.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 40,70 ± 14,19 yıl, %69,8'i kadın, %66'sının eğitim durumu lise ve altında olup %57'si evlidir. Beslenme alışkanlıkları puanlaması ortalama puanı 42,49±9,45, yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı puan ortalaması 21,58±4,87 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları puanlaması anketi ortalama puanı ile yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu, beden kütle indeksi arasında anlamlı farklılık belirlenmiştir. Öğün atlamayanların beslenme alışkanlığının iyi olma durumu öğün atlayanlara göre 8,898 (7,305- 10,490) kat ve fast food tüketmeyenlerde 2,918 (1,325- 4,510) kat daha fazladır. Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığı değerlendirme aracı puan ortalaması ile cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, düzenli fiziksel aktivite yapma durumu, sağlıklı beslenme konusuyla ilgili eğitim alma gibi bağımsız değişkenler arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmada katılımcıların yaklaşık yarısının beslenme alışkanlıklarının orta düzeyde olduğu, her dört kişiden birinin kötü beslenme alışkanlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yarısından fazlasının "sınırda veya yetersiz" bir beslenme okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Bulgular konu ile ilgili farkındalığın arttırılması çalışmalarına gereksinim olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Anahtar kelimeler: Yetişkin, beslenme, beslenme okuryazarlığı, beslenme alışkanlıkları, sağlıklı beslenme

Miray Öztürk
Trakya University · Institute of Health Sciences
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Sağlıklı yetişkinlerde D vitamini eksikliği prevalansı: Sistematik derleme ve meta-analiz

Araştırmalar, tüm dünyada D vitamini eksikliğinin artmakta olduğunu ve bunun önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini göstermektedir. D vitamini eksikliği, genel popülasyonda mortalite için bağımsız bir risk faktörü olup, kanser, kalp hastalıkları, kırıklar, otoimmün hastalıklar, grip, tip 2 diyabet ve depresyon gibi birçok hastalığın etiyolojisinde rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2003-2023 yılları arasında dünya genelinde sağlıklı yetişkinlerde D vitamini eksikliği prevalansını sistematik derleme ve meta-analiz ile tahmin etmektir. Sistematik derlemeler ve meta-analizler için tercih edilen raporlama öğeleri önerilerine uygun prosedürler izlenmiş ve sistematik derlemelerin uluslararası prospektif kaydı kaydı oluşturulmuştur. 4 farklı veri tabanından literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Dünya genelinde sağlıklı yetişkinlerde D vitamini eksikliği prevalansı % 51,1 olarak saptandı. Bu oran kadınlarda % 56,8 iken; erkeklerde % 43,8 olarak tespit edildi. Afrika bölgesinde D vitamini eksikliği prevalansı % 54,2 olarak tahmin edilmekte, bu oran sağlıklı yetişkin kadınlarda % 61,6'dır. Amerika bölgesinde genel D vitamini eksikliği prevalansı % 34,3 iken, kadınlarda % 33,5, erkeklerde ise % 30,7 olarak hesaplanmıştır. Avrupa'da genel prevalans % 51,6, kadınlarda % 60,5 ve erkeklerde % 52,8 olarak tespit edilmiştir. Batı Pasifik bölgesinde genel prevalans % 44,9, kadınlarda % 55,3 ve erkeklerde %33,5 olarak bulunmuştur. Doğu Akdeniz bölgesinde sağlıklı yetişkinlerde D vitamini eksikliği prevalansı % 62,1.Doğu Akdeniz'de kadınlarda D vitamini eksikliği % 62,7, erkeklerde % 49,3 olarak hesaplanmıştır. Güneydoğu Asya bölgesinde genel prevalans % 55,3, kadınlarda % 58,8 ve erkeklerde % 53,0 olarak gözlemlenmiştir. Genel olarak en düşük D vitamini eksikliği prevalansı Amerika'da saptanmış olup, burada her üç kişiden birinde eksiklik tespit edilmiştir. Kadınlarda D vitamini eksikliği erkeklere göre daha yüksek oranlarda bulunmuş, özellikle Doğu Akdeniz'de % 62,7 ile en yüksek prevalansa ulaşmıştır. Bu bulgular, her bölgenin kendine özgü stratejiler geliştirmesi gerektiğini göstermektedir. Güneş ışığına maruziyeti artırma ve D vitamini takviyeleri gibi halk sağlığı önlemleri, eksiklikle mücadelede etkili olabilir. Uluslararası ve yerel sağlık kuruluşlarının bu konuda eğitim ve farkındalık kampanyaları düzenlemesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: D vitamini eksikliği, yetişkinler, prevalans, sistematik derleme ve meta-analiz

Vitamin D eksikliği
Berna Büşra Ergin
Trakya University
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin farklı sınıflarında öğrenim gören tıp öğrencilerinin, aile hekimliği ve iç hastalıkları asistanlarının yaşlılara yönelik bilgi ve tutumları

Demografik dönüşüm, nüfus içerisinde yaşlı bireylerin oranının artmasına yol açar. Tıbbi iş gücü planlaması açısından önemli olan bu durum; giderek artan sayıda yaşlı hastanın bakım ve tedavisini üstlenmek durumunda kalacak olan, tüm hekimlerin yaşlı bireylere yönelik bilgi, tutum ve becerilerini geliştirmeleri gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu doğrultuda, tıp öğrencilerinin ve asistan hekimlerin, yaşlı bireylere yönelik bilgi düzeylerinin artırılması ve olumlu tutumlarının desteklenmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmamız, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören birinci, dördüncü ve altıncı sınıf lisans öğrencileri ile aile hekimliği ve iç hastalıkları asistan hekimleri arasında yaşlılara yönelik bilgi ve tutumlar açısından fark olup olmadığını değerlendirmek, sosyo demografik değişkenlerle ilişkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 2023-2024 Öğretim Yılı Bahar Döneminde, literatürden yararlanılarak geliştirilen 31 soru ve UCLA Geriatrik Tutumlar Ölçeği'ne ait 14 soru olmak üzere toplam 45 sorudan oluşan anket formu kullanılarak 434 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Aile hekimliği asistanlarının, iç hastalıkları asistanlarına kıyasla; kadınların erkeklere kıyasla; geniş ailede yetişenlerin çekirdek ailede yetişenlere kıyasla; büyükanne ve büyükbabalarıyla daha sık görüşenlerin daha seyrek görüşenlere kıyasla; yaşamlarının belirli bir döneminde 65 yaş üstü bir yetişkinle birlikte yaşama deneyimi olanların bu deneyimi olmayanlara kıyasla; akademik kariyerin devamında yaşlı sağlığına ilgi duyanların ilgi duymayanlara kıyasla ve hekimlik mesleğini severek yaptığını belirtenlerin bunu kısmen veya hayır olarak belirtenlere kıyasla daha olumlu tutumlara sahip oldukları belirlenmiştir. Yaşlılara yönelik bilgi düzeyi incelendiğinde klinik deneyimi artan gruplarda hasta yönetimi ve klinik uygulama ile ilişkili bilgi sorularında anlamlı düzeyde daha yüksek doğru yanıt oranları saptanmıştır. Aile hekimliği ve iç hastalıkları asistanları arasında yaşlılara yönelik bilgi düzeyi açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Mehmet Alperen Sezer
Trakya University
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Kemoterapi alan kanser hastalarında yaşam biçimi davranışları, beslenme alışkanlıkları ve beslenme durumları

Bu çalışmada, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (TNKÜ) Hastanesi Medikal Onkoloji polikliniğinde kanser tanısıyla izlenen ve kemoterapi alan hastaların yaşam biçimi davranışlarının, besin tüketim sıklıklarının, riskli beslenme alışkanlıklarının ve beslenme durumlarının kanser türlerine göre belirlenerek bulgular ışığında kanserli hastalara tedavi boyunca ve sonrasında önerilecek yaşam biçimi alışkanlıklarına, beslenme biçimlerine yönelik gerçekleştirilecek eğitimler/girişimlerde başarılı olmak amaçlanmıştır. Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma TNKÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Medikal Onkoloji Kliniğinde kemoterapi almakta olan 176 hasta üzerinde yürütülmüştür. Veri toplanması için literatürden yararlanılarak oluşturulan kişinin demografik bilgileri ve hastalık öyküsünün yanı sıra yaşam biçimi ve beslenme alışkanlıklarını ve besin hazırlama, saklama koşullarını sorgulayan iki bölümden oluşan bir "Anket Formu", üç sorudan oluşan ve hastaların beslenme müdahalesine ihtiyacı olup olmadığını tespit etmeye yarayan "Kısa Nutrisyonel Değerlendirme Formu" ve "Besin Tüketim Sıklığı Formu" kullanılmıştır. Araştırmaya katılmış olan tüm bireylere ilişkin bilgiler anket formundaki sorular bireylere doğrudan kendilerine, yüz yüze sorularak elde edilmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 20 programında değerlendirilerek, tanımlayıcı istatistikler için ortalama ±Standart sapma, sayım değerleri için oranlar kullanılmıştır. Karşılaştırmalı analizler için Student t testi ve Ki-Kare testleri uygulanmıştır. Katılımcıların %54'ü kadın ve %46'sı erkektir. Kadın hastalarda meme kanseri en sık görülen kanser türüyken, erkek hastalarda akciğer kanseri daha sık görülmektedir. Kısa Nutrisyonel Değerlendirme Formu'na (KNDF) göre katılımcıların beslenme alışkanlıkları değerlendirilmiş ve kadınların %64,2'sinin erkeklerin ise %39,5'inin iyi beslendiği saptanmıştır (p<0,05). Hastaların %55,2'sinin vücut kitle indeksi (VKİ) 25'in üstündedir. Katılımcıların KNDF'a göre beslenmeleri değerlendirilmiş ve vücut kitle indeksi 40 ve üzeri olanların %83,3 ile en beslendiği saptanmıştır (p<0.05). Kemoterapinin yan etkilerine bağlı olarak hastaların %60,2'si öğün atlayabilmektedir. Kadınların erkeklere göre daha dengeli ve sağlıklı beslendikleri gözlemlenmiştir (p<0,001). Katılımcıların yeterli ve dengeli beslenme örüntüsünün oluşturulması amacıyla bireylerin tanı anından itibaren beslenmeleri bir uzman tarafından takip edilmeli ve tedavi süresince beslenme durumunun değerlendirilmesi önerilebilir.

Ebru Genç
Tekirdağ Namık Kemal University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Evli kadınların çalışma durumlarının toplumsal cinsiyet algıları ve aile planlaması yöntemi kullanımları üzerine etkisi

Bu çalışma, evli kadınların çalışma durumlarına göre aile planlaması yöntem kullanımları, toplumsal cinsiyet algısının aile planlaması yöntem kullanımına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada Isparta ili Şarkikaraağaç ilçesinde ikamet eden 188 çalışan ve 188 çalışmayan olmak üzere toplam 376 evli kadına yüz yüze anket uygulanmıştır. Veri toplamada kullanılan anket formu üç bölümden oluşmaktadır; sosyodemografik değişkenler, aile planlaması tutum ve davranışları ölçmeye yönelik sorular ve toplumsal cinsiyet ölçeği sorularıdır. Araştırmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmış olup kesitsel tipte bir araştırmadır. Bulgular kadınların yarısına yakınının hiçbir aile planlaması yöntemi kullanmadığını göstermiştir. Aile planlaması yöntemlerini kullanma durumunun yaş, evlilik süresi ve çocuk sayısı ile ilişkisi olduğu ancak diğer demografik değişkenlerle ilişkisi olmadığı, kadının çalışma durumuna göre de farklılaşmadığı bulunmuştur. Kadınların en sık kullandıkları aile planlaması yöntemlerinin sırasıyla geri çekme, kondom, rahim içi araç, hap ve tüplerin bağlanması olduğu ve bu durum açısından çalışan kadınlarla çalışmayanlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Geçmişte kullanılan aile planlaması yöntemlerini terk etmenin öncelikli nedenlerinin sırasıyla; güvenilir olmaması, ilaç alımının zor olması, kanama yapması, kullanımın zor olması ve yan etkileri olması olduğu bulunmuştur. Aile planlaması yöntemleriyle ilgili araçlara erişimde çoğunlukla bir zorluk yaşanmadığı ve araçlara erişimin büyük oranda ücretli olduğu saptanmıştır. Kadınların yarısından biraz azının acil durum kontraseptif yöntemleri hakkında bilgi sahibi olduğu ve bunların çalışan kadınlar olduğu saptanmıştır. Kadınların toplumsal cinsiyet tutum düzeylerinin yüksek olduğu ve kadınların toplumsal cinsiyet yaklaşımlarının pozitif yönlü olduğu bulunmuştur. Kadınların toplumsal cinsiyet algılarının aile planlaması kullanma durumuna göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Diğer taraftan, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet algılarının çalışmayanlardan, kendi eğitim düzeyi ve eşlerinin eğitim düzeyi yüksek olanların eğitim düzeyleri ve eşlerinin eğitim düzeyleri düşük olanlardan, beyaz yakalı çalışanların çiftçilerden ve ev hanımlarından, ilçede ikamet edenlerin kasabada ve köyde ikamet edenlerden ve çekirdek aile sahibi olanların geniş aile sahibi olanlardan toplumsal cinsiyet algılarının daha yüksek olduğu ortaya çıkartılmıştır. Çocuk sayısının toplumsal cinsiyet algısını negatif yönlü etkilediği, eğitim düzeyinin ise pozitif yönlü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Kevser Yaşar
Süleyman Demirel University · Institute of Health Sciences
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Sağlık ile ilgili lisans eğitimi alan üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılık ve uyku kalitesinin gündüz aşırı uykululuğuna etkisi

Bu çalışmanın amacı lisans düzeyi sağlık alanı öğrencilerinde sosyodemografik faktörlerin, uyku kalitesinin ve dijital bağımlılığın gündüz aşırı uykululuğu (GAU) üzerine etkilerini saptamaktır. Kesitsel tipteki çalışma Ağustos 2022-Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Evreni 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında Süleyman Demirel Üniversitesi'ndeki sağlık alanında eğitim veren fakültelerde eğitim alan lisans seviyesi 4241 öğrenci oluşturmuştur. Örnek büyüklüğü OpenEpi programı ile; sıklık (p) %14 ve sıklığa ait dağılım aralığı (d) %2 alınarak, %5 hata payı (α), ve %95 güven aralığında 909 hesaplandı, 1088 kişiye ulaşılarak çalışma tamamlandı. Araştırmanın bağımlı değişkeni GAU görülme durumu, bağımsız değişkenleri sosyodemografik değişkenler, uyku kalitesi ve dijital bağımlılıktı. GAU için Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), uyku kalitesi için Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), dijital bağımlılık için Dijital Bağımlılık Ölçeği (DBÖ) kullanıldı. Online veri toplama yöntemiyle toplanan veriler SPSS 24.0 (Statistical Package for the Social Sciences,) programı ile analiz edildi. Veri analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum (min-maks) değerler, ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, lojistik regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için sınır değer p<0,05 kabul edildi. Bu araştırmada GAU prevalansı %25,5 olarak bulunmuştur. GAU görülme düzeyi kadınlarda, istediği alanda eğitim görmeyenlerde, genellikle yatmadan önce yemek yiyenlerde, kötü uyku kalitesine sahip olanlarda ve dijital bağımlılığı yüksek öğrencilerde daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca kötü sağlık düzeyi algısına ve yüksek stres düzeyi algısına sahip olanlarda, yaşadığı yer gürültülü olanlarda, uyku ritüeline sahip olanlarda, düzenli spor yapmayanlarda ve uykuya dalma sürecinde elektronik cihaz kullananlarda da GAU düzeyleri daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Isparta'daki her dört sağlık alanı öğrencisinden bir tanesinde GAU görüldüğü saptanmıştır. GAU'nun olumsuz etkilerini azaltmak için GAU ile ilgili farkındalığın artırılması ve etkileyen faktörler ile ilgili düzenlemeler yapılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Epworth Uykululuk Ölçeği, Gündüz Aşırı Uykululuğu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Sağlık Alanı Öğrencileri, Uyku Bozuklukları

Merve Güven
Süleyman Demirel University
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite personelinde sezgisel beslenmenin vücut kompozisyonu ve yaşam doyumuyla ilişkisi

Bu çalışmanın konusu üniversite personelinde sezgisel beslenme düzeyi, sezgisel yeme davranışının vücut kompozisyonu ve yaşam doyumuna muhtemel etkisidir. Sezgisel beslenmenin fiziksel belirteçlere ve yaşam memnuniyetine etkisini değerlendirmek için yapılmıştır. Nedensel karşılaştırmalı ve ilişkisel model ile yürütülen nicel, kesitsel ve arşiv tabanlı bir araştırmadır. Araştırmanın katılımcılarını, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesinde çalışan gönüllü 130 akademik ve idari personel oluşturmaktadır. Araştırmanın amacına dair bilgilendirilmiş ve gönüllü olarak çalışmaya dahil edilmiş bireylere BIA cihazı ile ölçümler aynı merkezde gerçekleştirilmiştir. Demografik, sağlık ve yaşam tarzı sorularını, Sezgisel Yeme Ölçeği-2'ni, Yeme Farkındalığı Ölçeği-30'ni, Yaşam Doyumu Ölçeği'ni içeren anket katılımcılar tarafından doldurulmuştur. Genel yeme farkındalığı (yeme farkındalığı ölçeği genel sonucu) ile yaşam doyumu arasında pozitif anlamlı bir ilişki vardır (r=0,191, p=0,029). İç yağlanma ve sezgisel yeme düzeyi arasında (r = -0,182, p = 0,038), yiyeceklere karşı özgürlük ve esneklik arasında (r=-0,206, p=018), bedenin ihtiyacına duyarlı olma (r=-0,180, 0,041) arasında negatif anlamlı bir ilişki vardır. İlaç kullananlar ve kullanmayanlarda yaşam doyumunda anlamlı şekilde farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p=0,042). Regresyon analizleri neticesinde de sezgisel yeme düzeyindeki artışın düşünmeden yeme davranışı ile pozitif korelasyon oluşturduğunu duygusal yeme ile de negatif bir korelasyon gösterdiğini belirtmektedir. Evli ya da 35 yaşın üzerinde olanlarda yaşam doyumu anlamlı olarak yüksektir. Sonuç olarak, yaşam doyumu ile sezgisel yeme seviyesini anlamada hem bireyin medeni durumu hem de yeme farkındalığına dair bazı boyutları önemli rol oynamaktadır. Örneklem grubunun büyütüldüğü farklı yaş grupları veya topluluklardaki bireyler üzerinde yapılacak çalışmalar, daha geniş kapsamlı bulgular sunabilir.

Beyzanur Göksular
Süleyman Demirel University · Institute of Health Sciences
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Süleyman Demirel Üniversitesi sağlıkla ilgili olmayan fakültelerdeki öğrencilerin HPV aşısına yönelik bilgi tutum ve davranışları ile HPV sağlık inanç modeli

Amaç: Bu çalışma, Süleyman Demirel Üniversitesi'nde sağlıkla ilgili olmayan fakültelerde okuyan öğrencilerin insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu ve aşısı hakkındaki bilgi, inanç ve tutumlarını değerlendirmek ve bu değişkenlerin sosyodemografik özellikler ve aşı durumu ile ilişkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel analitik çalışma, Aralık 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında yüz yüze anket kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anket üç bölümden oluşmaktaydı: sosyodemografik veri formu, HPV Bilgi Ölçeği (HPV-KS) ve HPV ve Aşısı için Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (HBM-HPV). Bulgular: Katılımcılar arasında HPV aşılama oranı %1,5 idi. HPV-KS'nin ortalama toplam puanı 11,3 ± 5,9 idi. HBM-HPV'nin ortalama alt ölçek puanları şöyleydi: algılanan faydalar 8,1 ± 1,9, algılanan duyarlılık 5,2 ± 1,4, algılanan ciddiyet 11,9 ± 2,6 ve algılanan engeller 11,0 ± 2,8. Kadın öğrenciler, evli/boşanmış/dul olanlar ve ailelerinde rahim ağzı kanseri öyküsü olanlar aşı olma olasılıkları anlamlı olarak daha yüksekti. Aşı olan katılımcılar, aşı olmayanlara kıyasla HPV-KS toplam ve aşılama programı bilgisi puanları anlamlı olarak daha yüksek, algılanan engeller puanları ise daha düşüktü (p < 0,05). Regresyon analizi, kadın olmak, lise veya daha yüksek eğitimli bir anneye sahip olmak, alkol kullanımı ve cinsel deneyimin HPV-KS puanlarını artırdığını, çalışan bir babaya sahip olmanın ise bu puanları düşürdüğünü gösterdi. Evli/boşanmış/dul olmak ve çalışan bir anneye sahip olmak algılanan engel puanlarını artırırken, cinsel deneyim ve daha yüksek HPV-KS puanları bu puanları düşürdü (p < 0,05). Sonuçlar: Bulgular, sağlık fakültesi öğrencileri dışındaki öğrencilerin HPV bilgisinin yetersiz olduğunu ve aşılama oranlarının son derece düşük olduğunu göstermektedir. Aşılama davranışını teşvik etmek için bilgi tek başına yeterli değildir; algılanan risk, hastalığın ciddiyeti ve algılanan engeller önemli rol oynar. Üniversite öğrencileri arasında HPV aşısının kabulünü artırmak için bilgiyi artıran ve algılanan engelleri azaltan müdahaleler gereklidir.

Merve Hayrunnisa Akyol
Süleyman Demirel University
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Özofagus atrezili çocukların primer bakım vericisinde ebeveynlik stresi, bakım verme yükü ve başa çıkma öz-yeterliğinin belirlenmesi

Pars H. Özofagus Atrezili Çocukların Primer Bakım Vericisinde Ebeveynlik Stresi, Bakım Verme Yükü Ve Başa Çıkma Öz-Yeterliğinin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Epidemiyoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2024. Dünya Sağlık Örgütü ruhsal sağlık kavramının temellerinde stres, öz-yeterlilik ve bakım verme yükünün önemini vurgulamaktadır. Bu araştırma, özofagus atrezili çocukların primer bakım vericisinde, ebeveynlik stresi, bakım verme yükü ve başa çıkma öz-yeterliğini değerlendirmek ve bakım verme yükü ile ilişkili faktörleri belirlemek amacı ile analitik tipte, kesitsel bir araştırma olarak yapılmıştır. Araştırmaya özel hazırlanmış veri toplama formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği, Başa Çıkma Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Ebeveyn Stres Ölçeği kullanılarak 139 geçerli veri toplanmıştır. Analizler IBM SPSS Statistics 26 ve IBM SPSS Amos 21 ve Jamovi paket programları ile yapılmıştır. Katılımcıların %68,3'ünün bakım verme yükünün hafif olmadığı saptanmıştır. Bakım Verme Yükü Ölçeği ile Başa Çıkma Öz-Yeterliği Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı düşük düzeyde negatif yönlü; Ebeveynlik Stres Ölçeği puanları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı orta düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunmuştur. İncelenen yapısal modelde Ebeveynlik Stresinin Bakım Verme Yükü ile ilişkisinde Başa Çıkma Öz-Yeterliğinin aracı etkisi bulunmamıştır. Lojistik regresyon analizinde başa çıkma öz-yeterliliği, cinsiyet, düşük doğum öyküsü, gebelik yaşı, çocukta ek kronik hastalık varlığı kontrol edildiğinde ebeveynlik stresi bakım verme yükü ile ilişkili (OR=1,1 %95 GA=1,1-1,2) saptanmıştır. Düşük öyküsü ve gebelik yaşı bakım verme yükü ile ilişkili bulunan diğer değişkenler olarak tespit edilmiştir. Ebeveynlik Stresi Ölçeği puanına göre orta-ağır ve ağır bakım verme yükünü belirlemek için ROC eğrileri ve Youden indeksi kullanılarak kesim noktası oluşturulmuştur. ROC eğri altında kalan alan 0,765, ölçeğin kesim noktası ise 22 olarak belirlenmiştir. Ebeveynlik stres ölçeği puanı 22 ve üzeri olanlar, düşük öyküsü ve gebelik yaşı 31-40 yaş aralığında olanlar bakım verme yükü açısından önceliklendirilecek grupta değerlendirilebilir. Çalışma bulguları hastane yöneticileri, kronik hastalıklarla ilgili politika yapıcılar ve bu konuda çalışan sağlık uzmanları için ileriye dönük müdahalelerin planlanması açısından yol gösterici bir kaynak olacaktır. Anahtar kelimeler: Bakım veren, bakım veren yükü, öz-yeterlilik, ruh sağlığı, stres

Ana-çocuk hemşireliğiAna-çocuk sağlığıHalk sağlığı hemşireliği+1
Hatice Pars
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Yetişkin bireylerde genel psikopatoloji profilleri ile şiddet eğilimi ve şiddet davranışı arasındaki ilişki

Şiddet, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'nün tanımına göre; kişinin kendisine, başka bir kişiye, bir grup veya topluluğa karşı, yaralanma, ölüm, psikolojik zarar, gelişme geriliği veya yoksunlukla sonuçlanma olasılığı yüksek olan, tehdit altında veya kasıtlı olarak fiziksel güç kullanımıdır. Saldırganlık (agresyon), kendine veya başkalarına zarar verebilecek eylemleri temsil ederken, şiddet aşırı fiziksel zarara neden olmayı amaçlayan saldırganlık olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma sosyodemografik özellikler ve psikopatolojinin şiddet eğilimi ve agresyon ile ilişkisini araştırmaktadır. Veriler online platformlar (facebook, instagram, whatsapp) aracılığı ile ulaşılan bireylerden formları eksiksiz dolduran ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 2923 kişinin bilgilerinden elde edilmiştir. Katılımcılarına öz bildirim ölçeklerinin (Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Psikolojik Belirti Tarama Ölçeği (SCL 90-R), Şiddet Eğilim Ölçeği (ŞEÖ), Açık Agresyon Ölçeği(AAÖ)) doldurulması sağlanmıştır. Çalışmaya katılanların sosyodemografik özellikleri incelendiğinde bireylerin 2134'ü (%73) kadın, 79'u (%27) erkektir. 18-72 yaş aralığındaki katılımcılarınBireylerin yaş ortalaması 39,06±10,64'tür. Çocukken fiziksel şiddete maruz kalan ve tanık olan bireylerde agresyon puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. SCL90-R genel puanları katılımcıların 61'inde (%20,8) yüksek, 232'sinde (%79,2) normal saptanmıştır. Cinsiyet ile SCL 90-R alt ölçekleri arasındaki ilişkide psikotizm alt ölçeği erkek grupta anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. ŞEÖiddet Eğilimi Ölçeği puanı, erkeklerde kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. AAÖ puanları ve sözel agresyon puanları erkeklerde kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. İlkokul mezunu olan, düşük gelir durumu olan, bekar olan ve çocuğu olmayanlarda ŞEÖ yüksektir. Çalışmamızda tüm SCL 90-R alt ölçekleri ile ŞEÖ ve AAÖşiddet eğilimi arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Özellikle, paranoid düşünce ölçeği puanları ile şiddet eğilimi arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Regresyon modellerine göre bazı sosyodemografik özellikler ve sağlık durumu şiddet eğiliminin %22'sini, agresyonun ise %19'unu açıklamakta, bu bağımsız değişkenler SCL 90-R genel puanları dahil edildiğinde şiddet eğilimini açıklayıcılığı %41'e, agresyonu açıklayıcılığı ise %30'a çıkmıştır. dır. Ayrıca tüm psikopatoloji alt ölçeklerinin şiddet eğiliminin %53'ünü açıkladığı; depresyon, öfke ve paranoyanın şiddet eğilimi için anlamlı düzeyde risk faktörü olduğu; agresyonun ise %43'ünü açıkladığı, depresyon ve öfke alt ölçeklerinin agresyon için anlamlı düzeyde risk faktörü olduğu görülmüştür. Bu bulgular ışığında sBazı sosyodemografik özellikler ve tüm Bu bulgular, çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimlerin yetişkinlikteki davranışları etkileyebileceğini göstermektedir. Ppsikopatoloji tipleri ile şiddet eğilimi ve agresyon arasında ilişkili vardır. Depresyon, öfke ve paranoya şiddet için risk faktörleridirarasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Özellikle, paranoid düşünce ile şiddet eğilimi arasında bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca psikopatoloji alt gruplarının şiddet eğiliminin %53'ünü, agresyonun ise %43'ünü açıkladığı; depresyon, öfke ve paranoyanın şiddet için risk faktörü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma sosyodemografik özelliklerin ve, çocukluk dönemi deneyimlerinin ve psikiyatrik semptomların şiddet eğilimi ve agresyon üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Bu sonuçlarbulgular, sağlık politikalarının ve şiddeti önleme programlarının, bireylerin sosyodemografik özellikleri ve psikopatolojilerini yaşam döngüsünün farklı aşamalarını dikkate alarak şekillendirilmesi ve psikiyatrik müdahalelerin daha etkin kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Baise Tıkır
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Ankara ili birinci basamak sağlık kuruluşlarında göçmen çocuklara sağlık hizmeti sunumunda karşılaşılan engellerin belirlenmesi

Özyürek D, Ankara İli Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında Göçmen Çocuklara Sağlık Hizmeti Sunumunda Karşılaşılan Engellerin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Halk Sağlığı Uzmanlık Tezi, Ankara, 2022. Göç bireysel yaşam özellikleri, sosyal ve toplumsal etkiler, yaşam ve çalışma şartları, sosyoekonomik, kültürel ve çevresel koşullar yoluyla sağlık üzerinde doğrudan etkilidir. Çocuklar, göçten etkilenen örselenebilir gruplar arasındadır. Bu araştırmada Ankara'da altı ilçede yer alan aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile sağlığı hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının göçmen çocukların sağlık durumu ve sağlık hizmetine erişiminde yaşanan kolaylıklar ve engeller hakkındaki görüşlerini öğrenmek; kültürel yeterlilik ve hizmet sunumunda karşılaştıkları zorlukla ilgili öz değerlendirmesiyle ilişkili faktörlerin tanımlanması amaçlanmıştır. Ankara ili Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak, Yenimahalle ve Sincan ilçelerinde 224 aile sağlığı merkezlerine ulaşılmış, 224 aile hekimi ve 250 aile sağlığı çalışanı araştırmaya gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 42,6 ± 9,2 (ss), ortanca yaş değeri 42 olup yaş aralığı 23 ile 75 arasındadır ve %76,3'ü kadındır. Araştırmaya katılan aile hekimlerinin %23,5'i (n=52) uzmanlık eğitimi almıştır. Katılımcıların %53,9'u (n=255) yabancı dil bilmekte ve %7,0'ı (n=33) yurt dışında bir aydan fazla bulunmuştur. Katılımcıların %92,4'ü mezuniyet sonrası dönemde göçmen sağlığı ile ilgili teorik ders almadığını belirtmiştir; ancak %17,4'ünün (n=83) bu birimde çalışmadan önce göçmen sağlığı hizmeti deneyimi vardır. Sık telefon ve adres değişikliğinin göçmen çocuklara ulaşma zorluğu, katılımcıların %75'i tarafından önemli bir sorun olarak tanımlanmıştır. Katılımcıların %57,8'i gebelik izleminde ve %55,9'u emzirme eğitiminde zorluk yaşadığını belirtmiştir. Çocukluk çağı taramalarında katılımcıların %59,3'ü zorluk yaşadığını belirtmiştir. Araştırmaya katılan aile hekimlerinin kültürel yeterlilik ölçeği puanları ortalaması 59,4±15,9 (ss), ortanca değer 60,0, puanlar 20,0 ile 100,0 arasındayken; aile sağlığı çalışanlarının kültürel yeterlilik ölçeği puanları ortalaması 62,67±15,7 (ss), ortanca değer 63,0, puanlar 20,0 ile 100,0 arasındadır. Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının kültürel yeterlilik ölçeği puanı ortalamaları birbiriyle benzerdir. Yabancı dil bilme ve mezuniyet öncesi dönemde göçmen sağlığı dersi alma diğer katılımcılara göre daha yüksek kültürel yeterlilik ölçeği puanına sahip olma ile ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Göçmen hastalara hizmet vermede düşük seviyede zorluk yaşadığını belirten katılımcıların kültürel yeterlilik ölçeği puanı, yüksek düzeyde yetersizlik yaşayanlara göre 1,083 kat (GA 1,051-1,115) (p<0,001); göçmen hastalara hizmet vermede orta seviyede zorluk yaşadığını belirten katılımcıların ise 1,049 kat (GA 1,030-1,069) daha yüksektir (p<0,001). Göçmen hastalara hizmet sunumunda sağlık profesyonelleri, göçmen bireyler ve sağlık sistemi düzeyinde sağlık hizmet sunum sürecinde yaşanılan engelleri azaltan, olumlu iletişimi arttıran ve farklı kültürlere yanıt veren sağlık hizmet sunumunu destekleyen müdahalelerin yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: göçmen, çocuk sağlığı, sağlık hizmeti sunumu; Ankara, aile sağlığı merkezi, aile hekimi, aile sağlığı çalışanı, kültürel yeterlilik, sağlık hizmet sunumunda engeller

AnkaraDoktorlar-birinci basamakBirinci basamak sağlık hizmetleri+6
Damla Özyürek
Hacettepe University
2023
00
Master'sOpen AccessEN

Assessing knowledge of Hacettepe University Faculty of Health Sciences fourth-year students on health impacts of climate change

The study aimed to assess the knowledge of Hacettepe University Faculty of Health Sciences fourth-year students on thealth impacts of climate change. This descriptive study was conducted in the Hacettepe University Faculty of Health Sciences in the Departments of Audiology, Child Development, Nutrition and Dietetics, Ergotherapy, and Speech and Language Development. There was no sampling as it was aimed to include all fourth-year Faculty of Health Sciences students in the study. 414 (72.4%) students took part in this study. Results from this study show that, although students had good knowledge on nature and causes of climate change and general effects of climate change, they portrayed relatively lower knowledge on impacts of climate change on human health. Majority of the students (97.3%) had not received any education on health impacts of climate change. Social media (85.0%) was the most commonly used source of information about climate change health impacts. The main barriers faced in obtaining information about climate change health impacts were insufficient provision of climate change education (32.1%), information pollution (23.2%), and lack of access to climate change information (16.4%). Knowledge of nature and causes of climate change varied according to region and marital status. Region of origin had a significant influence on knowledge about climate change health impacts. Usage of school, seminars and workshops as information sources was positively associated with knowledge of nature and causes of climate change and climate change health impacts. There was a low positive correlation between knowledge scores of nature and causes of climate change and health impacts. A moderate positive association was found between knowledge scores of effects of climate change and health impacts of climate change. Appropriate climate change educational platforms should be availed for health science students and curriculum reforms should be done to include climate change and health topics. Key Words: Climate Change, Health, Health Sciences' Students, Impacts, Knowledge.

Participative climate perception
Senıkıwe Kgatlhegang
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de bir sendikaya üye tekstil iş kolunda çalışan kadınlarda psikolojik güçlendirme ve ilişkili faktörler

Tekstil sektörü, kadınların yoğun olarak çalıştığı sektörlerdendir. Tekstil sektöründe çalışma koşulları fiziksel ve ruhsal olarak kadınları etkilediği gibi özel ve sosyal yaşamlarını da etkilemektedir. Psikolojik güçlendirme, hem örgütsel araştırmacılar hem de uygulayıcılar için önemli bir araştırma alanı olarak görülmektedir.Çalışmada Spreitzer Psikolojik Güçlendirme Ölçeği, SF 36 Yaşam Kalitesi ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır.Çalışmanın amacı psikolojik güçlendirmeye yönelik algılarının düzeyinin saptanması ve yaşam kalitesi, depresyon ve toplumsal cinsiyet gibi bazı faktörlerle ilişkisinin belirlenmesidir. Türkiye'de en fazla üyesi olan Türkiye Tekstil, Örme, Giyim ve Deri İşçileri Sendikası'na Türkiye genelindeki toplam 68 işletmede 9486 kadın işçi araştırmanın evrenini oluşturmaktadır.Epidemiyolojik açıdan tanımlayıcı bir çalışmadır. Bilinen Büyüklükte Evren için Örneklem Büyüklüğü Formülü kullanılarak 716 kişi örneklem seçilmiştir. Karma veri toplama yöntemi kullanılmıştır. Niceliksel veri kaynağını anket formları,niteliksel veri kaynağını ise odak grup görüşmeleri oluşturmaktadır. Kadın işçilerden elde edilen verilerin analizinde SPPS paket programı kullanılmıştır. Niceliksel verilerin incelenmesinde, t-testi ve tek yönlü varyans analizi niteliksel verilerin analizinde ise içerik analizi yapılmıştır. SPGÖ algıları ve psikolojk güçlendirme alt boyutları değerlendirildiğinde, yeterlilik en yüksek ortalama puana sahip iken anlamlılık ve özerklik sırasıyla takip etmektedir.En düşük psikolojik güçlendirme alt boyutu ise etki boyutu olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların Spreitzer Psikolojik Güçlendirme Ölçeği'nin toplamından elde ettikleri puanların SF 36 Yaşam kalitesi Ölçeği'nin, sosyal fonksiyon boyutu dışında diğer boyutları ile anlamlı (p<0,01) düzeyde ilişkiler olduğu görülmektedir. Depresyon ve toplam psikolojik güçlendirme arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu (p<0,01) tespit edilmiştir. Katılımcıların iş yerinde aldıkları eğitim sayısının psikolojik güçlendirme alt boyutları ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. İş yerinde alınan eğitim sayısı arttıkça yeterlilik, anlamlılık ve özerklik boyutlarının da yükseldiği tespit edilmiştir.Yaşam kalitesi ve depresyon arasındaki ilişkiler incelendiğinde depresyon ile fiziksel fonksiyon; fiziksel rol kısıtlılığı; duygusal rol kısıtlılığı; enerji/canlılık; ruhsal iyilik hali; sosyal fonksiyon, ağrı ve genel sağlık algısı arasında anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur.Odak grup görüşmesinde, genç kadın işçilerin deneyimli ve kendilerinden daha büyük yaşta olan kadın işçilere göre iş yerlerinde karar alma mekanizmalarına daha az katıldıkları belirlenmiştir. Aynı deneyime sahip olmalarına rağmen erkek işçilerin kadın işçilere göre daha üst pozisyonlara daha fazla terfi edildiği belirlenmiştir. Kadınların uzun saatler çalışması işe erken gidip geç gelmelerinin özel ve sosyal yaşamlarını olumsuz etkilediği tespit edilmiştir.Kadın işçilerin üye oldukları sendikanın ve çalıştıkları iş yerlerinin yöneticilerine ve çalışanlara psikolojik güçlendirme eğitimlerinin verilmesinin çalışanlarda yaratacağı olumlu etki yanında, çalışma performansına yansımalarını izleme fırsatı sunabilir.Kadınların erkek işçiler kadar karar alma mekanizmalarında temsiliyetlerinin sağlanması; işyelerinde toplumsal cinsiyet eşitliği ve şiddete tacize yönelik farkındalık arttıracak eğitimlerin ve seminerlerin sadece işçilere değil sendika ve yöneticilerin de katılımı ile sağlamak kadın işçilerin psikolojik güçlendirme algılarını arttırırken, olası depresyon düzeylerinin azalmasına ve yaşam kalitelerinin de artmasına vesile olabilir. Kadın işçilerin üye oldukları sendika ve çalıştıkları iş yerleri yöneticilerine sonuçlarına yönelik bilgilendirme yapılması, bu tez ile saptanan, çalışanların iş yerindeki sorunları konusunda farkındalığı artıracaktır. Anahtar sözcükler: Psikolojik Güçlendirme, Tekstil, Çalışma Yaşamı, Yaşam Kalitesi, Depresyon, Toplumsal Cinsiyet

KadınlarPsikolojik güçlendirmeTekstil endüstrisi+4
Rana Çavuşoğlu
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye Diyetisyenler Derneği'ne kayıtlı diyetisyenlerin iklim krizinin beslenmeye olan etkileri konusundaki farkındalık durumlarının ve iklim krizini önleme konusundaki yaklaşımlarının saptanması araştırması

Sürdürülebilir beslenme kavramı küresel halk sağlığının önemli konuları arasındadır. Kavram, sağlığın tümelci yaklaşımı ile ilişkilidir. Bu araştırmada, Türkiye Diyetisyenler Derneği üyesi diyetisyenlerin; iklim krizinin beslenmeye olan etkisi konusundaki farkındalık durumlarının belirlenmesi, iklim krizinin önlenmesi konusundaki görüş ve yaklaşımlarının saptanması, iklim krizi kavramının diyetisyenlik uygulamalarına yansıtılabilmesi için diyetisyenlerin görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Araştırma, tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmaya, Türkiye Diyetisyenler Derneği'ne üye 114 gönüllü diyetisyen katılmıştır. Katılımcılara yönelik çevrimiçi olarak 12 Ağustos 2021 ve 18 Nisan 2022 tarihlerinde beş bölümden oluşan veri toplama formu uygulanmıştır. İstatistiksel verilerin analizi için SPSS (IBM SPSS Statistics23.0) paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın yapılması için etik kurul ve kurumsal izinler alınmıştır. Araştırmaya katılan diyetisyenlerin %99,1'i iklim krizi kavramını ve %97,4'ü sürdürülebilir beslenme kavramlarını bilmektedir ve %89,6'sı iklim krizinin sürdürülebilir beslenmeyi gerektirdiğini düşünmektedir. Diyetisyenlerin %86,9'u iklim krizinin sürdürülebilir beslenmeyi gerektiğini düşünürken %90,4'ü iklim krizinin diyetisyenleri ilgilendirdiğini düşünmektedir. Fakülteden 2010 yılından önce mezun olan diyetisyenlerin daha çoğunun iklim krizi kavramını bildiği görülmüştür (p=0,022). Beslenme alışkanlığı sağlıklı olan diyetisyenler sağlıksız olanlara göre iklim krizi kavramını daha fazla sıklıkta bilmektedir (p=0,01). İklim krizi kavramını bilenler bilmeyenlere göre anlamlı olarak daha fazla sürdürülebilir beslenme kavramını bilmektedir (p=0.00). Sonuç olarak; diyetisyenlerin iklim krizi ve sürdürülebilir beslenme konusunda farkındalıklarının geliştirilmesine yönelik faaliyetlerin yapılması önerilmektedir.

BeslenmeBilgiDernekler+7
Şeyma Nur Taşın
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Adölesanlarda yeme bozukluğu sıklığının saptanması ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi

Adölesan yaş grubunda çocuk ve adölesanlar için Akdeniz Diyet Kalitesi İndeksi (KIDMED) ile Akdeniz Tipi Diyete (AD) uyum ve Yeme Tutum Testi 40 (YTT-40) ile yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığının saptanması amaçlanmıştır. Antakya bölgesindeki 46 lisede 27.000 öğrenci eğitim görmektedir. Evren büyüklüğü bilinen formüle göre p :0,50 seçilerek örneklem hesaplanmıştır. Basit rastgele örnekleme yöntemi ile çalışma yapılacak liseler ve sınıflar seçilmiştir. Kesitsel tipte epidemiyolojik bir çalışma yapılmıştır. Veriler çalışmanın amacına uygun yapılandırılmış anket formu ile gözlem altında Mart-Nisan 2022'de toplanmıştır. Veri formu; KIDMED ve YTT-40 ile toplanmıştır. Veri formunda kişilerin beden algısı sorgulanmış ve boy uzunluğu/vücut ağırlığı değerleri beyana dayalı toplanmıştır. KIDMED ölçeğinin değerlendirmesi ; ≥8 puan optimal AD, 4-7 puan AD uygunluğunun geliştirilmesi gerektiği , ≤3 puan ise çok düşük beslenme kalitesi ,YTT-40'soru formundan "≥30" puan alan kişiler "yeme davranışı bozukluğuna yatkın" olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi IBM SPSS 20® ile çalışmanın kesim noktası p:0,50 olarak alınarak yapılmıştır. Öğrencilerin belirttiği boy uzunluğu ve vücut ağırlığına göre beden kütle indeksi Z skorları (BAZ) hesaplanmış olup ; kiloluluk ve şişmanlık sıklığı erkeklerde %25,3, kadınlarda %12,9'dur. Öğrencilerin AD uyum sıklığı %53,7 orta düzeyde ve %9,5 optimal düzeydedir. Öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı %13,7'dir. Erkek öğrencilerin AD uyumunun optimal olma sıklığı kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek iken (sırasıyla %13,5,%7,3) (p<0,05), kadın öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlıklarının erkek öğrencilere göre daha yüksektir (sırasıyla %16,2, %9,5) (p<0,05). AD uyum düzeyi ve yeme bozukluğuna yatkınlık arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Öğrencilerin BAZ 'a göre AD uyum ve yeme bozukluğuna yatkınlık arasında istatistiksel olarak fark saptanmamıştır (p>0,05). Diyet yapan öğrencilerin diyet yapmayanlara göre daha yüksek YTT-40 puanı aldığı bulunmuştur (p<0,05). Öğrencilerin beden algısı ve yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05).Bedeninin kilolu ve şişman olarak tanımlayan öğrencilerin yeme bozukluğuna yatkınlık sıklığı zayıf ve normal olanlarak tanımlayanlara göre daha yüksektir (p<0,05). Adölesan yaş grubundaki öğrencilere; sağlıklı beslenme, Akdeniz tipi beslenme, beslenmeye bağlı kronik hastalıklar, yeme bozuklukları konularında muldisipliner yaklaşımlı eğitimler verilerek sağlıklı beslenme, sağlıklı yaşam davranışları geliştirmeleri farkındalığı arttırılmaldır. Öğrencilerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, yeme bozukluğu ve şişmanlık konularında izlem çalışmalarının sürekliliği sağlanması son derece önemlidir. Anahtar Kelimeler : Adölesan, Akdeniz Tipi Diyet, Şişmanlık, KIDMED, YTT-40

Akdeniz diyetiBeslenmeBeslenme alışkanlıkları+4
Simay Mirioğlu
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin sağlık inanç modeline göre COVID-19 salgınında maske kullanımına uyum davranışlarının saptanması

Tanımlayıcı olan bu araştırma, Sağlık İnanç Modeli kapsamında Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik ve Mühendislik Fakülteleri birinci sınıf öğrencilerinin yeni koronavirüs hastalığı (COVID–19)'dan korunmaya yönelik davranışlara uyumu ve COVID-19 risk algılarını araştırmak amacıyla planlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ve Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'ne kayıtlı birinci sınıf öğrencilerinden araştırmaya katılmaya gönüllü olan öğrenciler araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma 20.12.2021- 20.04.2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında dekanlıkları aracılığı ile öğrencilere çevrimiçi anket formu iletilmiştir. Araştırmaya Hemşirelik Fakültesi'nden 103, Mühendislik Fakültesi'nden 90 kişi katılmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tanıtıcı sosyo-demografik özellikler soruları yer almaktadır. İkinci bölümde 'COVID-19'dan korunmaya yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği' uygulanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa değeri 0,858, doğrulayıcı faktör analizi sonucu %73 ile geçerlik ve güvenirliği iyi düzeydedir. Veriler t-testi, ANOVA testi, pearson ki-kare testi ve Scheffe testinden yararlanılarak analiz edilmiştir. 'COVID-19'dan korunmaya yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği'nden alınan puanların yüksek olması COVID-19 risk algılarının ve maske kullanım durumuna uyumlarının iyi olduğunu belirtmektedir. Hemşirelik Fakültesi Öğrencileri (ort. 86,3±0,58) Mühendislik Fakültesi öğrencilerine (ort. 83,6±0,49) göre ölçekten daha yüksek puan almışlardır. Hemşirelik Fakültesi Öğrencileri Mühendislik Fakültesi öğrencilerine göre okulda p=0,018 ile, kapalı ortak alanlarda p=0,01 ile daha fazla maske kullanımına uyum sağlamaktadırlar. Mühendislik Fakültesi'nde kadınların COVID-19 risk algısı erkeklere göre daha yüksektir (p=0,016). Her iki fakülte de kadınlar maske kullanımına daha fazla uyumuludurlar. Araştırmanın sonuçlarına göre özellikle sağlıkla ilgili olmayan Mühendislik Fakültesi öğrencilerinin sağlıkla ilgili konularda eğitim almaları konusunda gerekli önerilerde bulunulmuştur.

COVID 19Korona virüs enfeksiyonlarıKorona virüsler+6
Gülten Çiftçi
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Ergonomik risklerin, kas-iskelet sistemi sorunlarına ve çalışma yaşam kalitesine etkisi: Sağlık sektörü örneği

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bir üniversite hastanesinde görev yapan laboratuvar çalışanlarının ergonomik risklerini belirlemek ve bu risklerin kas-iskelet sistemi sorunları aracılığıyla çalışma yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı tiptedir. Çalışma Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne bağlı 13 laboratuvar biriminde yürütüldü (Katılma oranı %90,9). Ergonomik risk değerlendirmesi sonucu elde edilen maruziyet skorları (boyun, bilek/el, omuz/kol, bel, stres ve iş temposu maruziyetleri) ve yapılan iş sınıflamasının (Hasta tedavi/bakımına yönelik işler, çoğunlukla masa başı işler, uzun süre ayakta durulan işler ve mekanik zorlanmaya dayalı işler), çalışma yaşam kalitesi üzerindeki doğrudan etkileri ile son 7 günde vücutta ağrılı bölge sayısı üzerinden dolaylı etkilerini değerlendirmek üzere bir araştırma modeli oluşturuldu. Bu çalışmada dört bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır: Sosyodemografik özellikler formu, Hızlı maruziyet değerlendirme ölçeği, İskandinav kas-iskelet sistemi anketi ve Sağlık personeli çalışma yaşam kalitesi ölçeği. Bulgular: Katılımcıların %86'sı son 12 ay içinde ve %72'si son 7 gün içinde en az bir vücut bölgesinde ağrı yaşadığını belirtmiştir. En sık ağrı yaşanan vücut bölgelerinin ise bel, boyun ve sırt olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %100'ünün boyun, %77'sinin stres, %37,3'ünün bilek/el, %31,3'ünün omuz/kol, %20,7'sinin bel ve %13,3'ünün iş temposu maruziyet seviyeleri yüksek/çok yüksek riskli olarak bulunmuştur. Omuz/kol, bel ve stres maruziyet skorları ile sıklıkla ayakta yürütülen işlerde ve mekanik zorlanmaya dayalı işlerde çalışmanın, çalışma yaşam kalitesi ölçek puanı üzerinde anlamlı negatif dolaylı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bel, stres ve iş temposu maruziyet skorları ile masa başı ve ayakta yapılan işlerin, çalışma yaşam kalitesi ölçek puanı üzerinde anlamlı negatif doğrudan etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Toplam etkiye bakıldığında ise; bel, stres ve iş temposu maruziyet skorları ile masa başı ve ayakta işlerin çalışma yaşam kalitesi üzerinde anlamlı negatif toplam etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Oluşturulan model ile elde edilen indirekt, direkt ve toplam etkinin, toplam varyansı açıklama düzeyleri sırasıyla [R²:0,29; p<0,05], [R²:0,22; p<0,05] ve [R²:0,23; p<0,05] olarak saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hızlı maruziyet değerlendirme, Ergonomik riskler, Kas iskelet sistemi sorunları, Çalışma yaşam kalitesi

Abdurrahman Şahin
Harran University
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Türk Kızılay'ında görev yapan sağlık çalışanlarının yeni koronavirüs hastalığından (COVID-19) etkilenme durumları

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19), tüm dünyada yayılarak pandemiye neden olmuştur. Pandemide en çok ihtiyaç duyulan, etkilenen ve desteklenmesi gereken gruplardan biri sağlık çalışanları olmuştur. Bu çalışmada Türk Kızılay bünyesinde çalışan sağlık çalışanlarının COVID-19 pandemisinden etkilenme durumlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipte olan bu araştırmanın evrenini Türk Kızılay'ında görev yapan 2636 sağlık çalışanı oluşturmuştur ve araştırmaya 480 kişi katılmıştır. Araştırmanın verileri hazırlanan veri toplama formu ile Mayıs, Haziran ve Temmuz 2021 döneminde toplanmıştır. Veri girişi ve analizi için SPSS programı (23.0 versiyon) kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların yaş ortalaması ve standart sapması 36±8,28'dir. Katılımcıların %51,7'si (n=248) kadın ve %48,3'ü (n=232) erkektir. Katılımcıların %60,6'sı (n=291) lisans ve üzeri mezunudur. Araştırmaya katılanların %20,4'ü (n=98) COVID-19 tanısı almıştır. Kadınlar arasında tanı sıklığı erkeklere göre daha yüksektir. Katılımcıların COVID-19 sürecinde kesinlikle yaşadıklarını hissettikleri duyguların "sevdiklerini kaybetme korkusu (%75,8, n=364)", "kaygı (%66,3, n=318), "stres (%66, n=317) olduğu saptanmıştır. Uykusuzluk ve uyku düzensizliği durumu ile COVID-19 tanısı alma durumu arasında ilişki saptanmıştır. (p<0,05) COVID-19 tanısı alan ve uykusuzluk ve uyku düzensizliği yaşayanların sıklığı %62,2 (n=61) olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %57,1'inin (n=274) iş yoğunluğunda artış olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu %86,3'ünün (n=414) COVID-19 kişisel koruyucu ekipman eksikliği yaşamadığı tespit edilmiştir. Pandemi sürecinde sağlık çalışanları arasında tanı alma ve temaslı olma düzeyi dikkate değerdir. Hastalığın seyrine etki edebilecek koşulların iyileştirilmesi olanaklıdır. Bu amaçla, bireye yönelik ve/veya kurumsal yaklaşımlarla eğitim programları düzenlemek, stres ve kaygı düzeylerinin giderilmesi için psikolojik destek faaliyetleri yapılabilir. Bu sayede güncel ve gelecekte karşılaşılacak olası sorunların çözümüne katkı sağlanabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık çalışanı, COVID-19, pandemi, sağlık, farkındalık.

COVID 19FarkındalıkKorona virüs enfeksiyonları+4
Hüseyin Çıtak
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Hacettepe Üniversitesi'nde lisansüstü düzeyinde eğitim gören öğrencilerin COVİD-19 pandemisi döneminde sosyal mesafe önlemlerine uyumları ve belirleyicilerinin yapısal eşitlik modeli ile değerlendirilmesi

Bu araştırma Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı enstitülerde Ağustos-Kasım 2021 aylarında öğrenim görmekte olan 361 lisansüstü öğrencisiyle çevrimiçi bir veri toplama formu aracılığıyla yürütülmüştür. Bu araştırmada Korunmaya Güdülenme Teorisi (KGT) üzerinden geliştirilen kavramsal çerçeve doğrultusunda katılımcıların COVID-19 pandemisi döneminde sosyal mesafeye uyum düzeyleri ve bunun belirleyicileri araştırılmıştır. Katılımcıların %68,7'si kadındır; yaşlarının ortalama değeri 30,8±6,5 olup yaş aralığı 22-61 arasında değişmektedir. Katılımcılar arasından 50 kişinin (%13,9) en az bir kronik hastalığı bulunmaktadır. Katılımcıların %16,7'si (60 kişi) en az bir kez COVID-19 geçirmiş; %81,1'i (293 kişi) araştırma verisinin toplandığı dönem için önerilen en az iki COVID-19 aşısı yaptırmıştır. Katılımcıların COVID-19 Döneminde Sosyal Mesafe Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalaması 14,32,9 olup alınan puanlar 4-20 arasında değişmektedir. Bu ölçekten alınan puanlar; daha ileri yaş gruplarında (p<0,001), kadınlarda (p=0,041), riskli bir bireyle aynı hanede yaşayanlarda (p=0,034), doktora eğitimi almakta olanlarda (p=0,034), en az bir kronik hastalığı bulunanlarda (p=0,005) ve düzenli ilaç kullananlarda (p=0,003) aynı kategorideki diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir. Yapısal eşitlik modellemesi sonucu iyi uyuma sahip bir model elde edilmiştir (RMSEA=0,027; SRMR=0,037; CFI=0,99; NFI=0,97; AGFI=0,98). Buna göre yaşa göre kontrol sağlandığında sosyal mesafe önlemlerine uyum davranışını doğrudan yordayan değişkenler cinsiyet, güncel bilgileri takip etme sıklığı ve en az bir kronik hastalığa sahip olma durumudur. Kadınlarda uyumun 0,19 puan daha düşük olduğu saptanmıştır (-,19; SH=,058; t=-3,29). Güncel bilgileri takip etme sıklığındaki bir birim artış ise uyumda 0,15 puan artışa neden olmaktadır (0,15; SH=0,056; t=2,65). En az bir kronik hastalığa sahip olma durumu uyumu 0,12 puan artırmaktadır (0,12; SH=0,057; t=2,16). En az bir kez COVID-19 geçirmiş olma durumu ise güncel bilgileri takip etme sıklığı üzerinden sosyal mesafeye uyum ile ilişkilidir. Algılanan yeterlilik (-0,064; SH=0,59; t=-1,08) ve algılanan tehdit (0,032; SH=0,059; t=0,54) ile uyum arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Sağlık yöneticileri, sosyal mesafe önlemlerine uyum davranışlarını iyileştirmek için müdahaleler geliştirirken, KGT'nin ana yapılarını, hitap edecekleri kitlenin sosyodemografik özelliklerini dikkatli şekilde göz önünde bulundurmalı; farklı grupların uyumunu teşvik etmek için farklı stratejiler geliştirmelidir. Bu çalışmada, lisansüstü eğitimlerine devam eden nüfus grubunda kadınlara, kronik hastalığı olanlara ve güncel bilgileri takip etme sıklıkları düşük olanlara odaklanılması önerilmektedir.

COVID 19Halk sağlığıLisansüstü eğitim+4
Tülin Çoban
Hacettepe University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nde COVID-19 pandemisi öncesi ve sürecinde kardiyovasküler hastalık, diyabet, kanser ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı yükünün değerlendirilmesi (Ocak 2018-Haziran 2021)

Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'ne 1 Ocak 2018 ile 15 Haziran 2021 tarihleri arasında en az bir kez kardiyovasküler hastalık (iskemik kalp hastalığı ve hipertansiyon) diyabet, kanser ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı ICD-10 tanı kodlarıyla başvuran kişilerin COVID-19 pandemisi ve öncesindeki başvuru ve ölüm durumları, bu hastalıklar için yapılan harcamalar ve değişimleri incelenmiştir. Önceki döneme kıyasla pandemi sürecinde bu 5 hastalık için yapılan başvuru sayısı belirgin azalmıştır. Mevsimselliğin ve kişisel faktörlerin kontrol edildiği, bağımlı gruplar özelinde yapılan analizlerde de tüm hastalıklar için toplam, ayakta ve yatarak başvuruların tümü belirgin azalmış olarak saptanmıştır (p<0,001). Acil servis ve enfeksiyon hastalıkları birimlerine başvurular dışında, neredeyse tüm hastalıklar için, genel dahiliye, geriatri, aile hekimliği ve birçok bölüme yapılan başvurulardaki azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Zaman serisi analizleri ile bu hastalıklar için pandemi öncesinde yapılan başvurular özelinde pandemi dönemine ait yapılan tahmin değerleri incelendiğinde, pandemi sürecinde gerçekleşen tüm başvuru sayıları tahmini değerlerin altında kalmıştır. Mayıs 2021 tüketici fiyat endeksi değerine göre düzenlenen harcama verilerinde de COVID-19 sürecinde azalma görülmektedir. Hastalığa özel başvuru verileri ve ilgili harcamalar ile kurulan Markov Zincir Modelleri'nde pandemi öncesi ile süreci karşılaştırıldığında da belirgin farklılıklar ortaya konmuştur. Bulgular bulaşıcı olmayan hastalık hizmetlerinde/hizmete erişiminde pandemi sürecinde aksama yaşandığını ve karşılanamayan bu gereksinim nedeni ile ilerleyen dönemde hastalık sayı, şiddet ve fatalitesinde olumsuzluklar yaşanabileceğini düşündürmektedir. Çalışma bulguları hastane yöneticileri, bulaşıcı olmayan hastalıklarla ilgili politika yapıcılar ve bu konuda çalışan halk sağlığı uzmanları için ileriye dönük müdahalelerin planlanması açısından yol gösterici bir kaynak olacaktır.

Akciğer hastalıklarıAkciğer hastalıkları-obstrüktifCOVID 19+5
Şeyma Aliye Kara
Hacettepe University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

18-49 yaş yeti kaybı olan kadınların aile planlaması hizmetine erişim durumları ve ilişkili faktörlerin saptanması

On sekiz ve kırk dokuz yaş arası yeti kaybı olan kadınların aile planlaması (AP) hizmetine erişim durumları ve bunu ilişkili faktörlerin saptanması amacıyla Temmuz 2021-Mart 2022 tarihlerinde çevrimiçi olarak gerçekleştirilen bu tanımlayıcı çalışmada 144 yeti kaybı olan kadına ulaşılmıştır. Kadınların %45,4'ünün fiziksel/ortopedik yeti kaybı, %27,7'sinin işitme kaybı, %24,1'inin ise görme kaybı bulunmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 36,9±8,2, %59,8'si en az yüksekokul mezunudur. Katılımcıların %58,3'ü ekonomik durumunu orta olarak değerlendirmiştir. Kadınların ortanca ideal çocuk sayıları 2'dir ve %37,5'inin en az bir gebeliği olmuştur. Gebeliği olan kadınların %24,1'inin kendiliğinden, %16,6'sının ise isteyerek düşüğü bulunmaktadır. Kadınların %36,1'i şimdiye kadar bir AP yöntemi kullanmıştır. Gebe kalan 54 kadından 17'sinin istenmeyen gebeliği olmuş, istenmeyen gebeliklerin 9'u isteyerek düşük ile, 5'i doğum ile sonuçlanmıştır. Kadınların %28,4'ü halen herhangi bir yöntem kullanmaktayken, modern yöntem kullanımı %23,6 olup kadınların %13,9'u kondom, %5,6'sı RİA ve %3,4'ü ise geleneksel yöntemler ile korunmaktadır. Halen evli/partneri olan kadınların %62,5'unun AP yöntem talebi vardır. Bu gruptaki kadınların %11,3'ünün karşılanmamış AP ihtiyacı bulunmaktadır. Kadınların %20,1'i daha önceden AP eğitimi almış, %20,1'i bunun için kuruma başvurmuş, %53,6'sı uygun danışmanlık aldığını belirtmiştir. Kadınların %35,2'sine, bir yakını, yeti kaybı olan bir kadının çocuk doğurmaması gerektiğini ifade etmiş, %19,1'ine bir sağlık personeli tarafından çocuk doğurmaması gerektiği ifade edilmiştir. AP eğitimi almış olanların ve yöntem kullanan kadınların AP bilgi puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Yeti kaybı olan kadınların AP konusundaki farkındalığını artırmak için eğitimler gerçekleştirilmesi önerilmiştir.

Aile planlamasıKadınlarSağlık hizmetleri+2
Duygu Kavaklı
Hacettepe University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Bir üniversiteye bağlı üçüncü basamak hastanelerde çalışan tıpta uzmanlık öğrencilerinin ve hemşirelerin çalışma koşullarının, algılanan stres düzeyinin ve pandeminin; aile ve çocuklarıyla olan yaşamlarına yansımalarının değerlendirilmesi

Bu araştırma Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde Temmuz-Eylül 2021 aylarında çalışmakta olan 101 hemşire ve 198 asistan hekimle yürütülmüştür. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının pandemi sürecindeki çalışma koşulları, stres durumları ve aile yaşamlarına yansıması araştırılmıştır. Katılımcıların %66,2'si asistan hekim, %33,8'i hemşirelerden oluşmaktadır. Katılımcıların %66,2'si kadın, %33,8'i erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 32,2±6,8, ortanca değeri 30 olup yaş aralığı 24 ile 57 arasında değişmektedir. Hemşirelerin %60,4'ü ve tıpta uzmanlık öğrencilerinin %57,6'sı "08.00-17.00" mesai düzeninde çalışmaktadır; tıpta uzmanlık öğrencilerinin %11,6'sı nöbet ertesi gün mesai şeklinde çalışmakta, hemşirelerde böyle bir çalışma düzeni bulunmamaktadır (p<0,001). Katılımcıların %33,1'i kendisinin, %52,1'i birinci derece ve %26,1'i ikinci derece yakınlarının COVID-19 tanısı aldığını belirtmiştir. Tıpta uzmanlık öğrencilerinin %33,3'ü ve hemşirelerin %28,6'sı pandemi döneminde çocuklarına aşı yaptırmakta gecikme yaşadıklarını belirtmiştir (p>0,05). Tıpta uzmanlık öğrencilerinin Algılanan Stres Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması hemşirelerden yüksek bulunmuştur (p<0,001). Hemşirelerin COVID-19 Hanehalkı Çevre Ölçeği çatışma alt boyutundan aldıkları puan ortalaması Tıpta uzmanlık öğrencilerinden daha yüksek bulunmuştur (p=0,005). Katılımcılardan evli olanların Algılanan Stres Ölçeği'nden aldığı puan ortalaması 28,9±7,8 bekar katılımcılara göre daha düşük (30,8±7,7) bulunmuştur (p=0,03). Katılımcıların son 1 aylık çalışma düzenine göre Algılanan Stres Ölçeği'nden aldıkları puan ortalaması değerlendirildiğinde; en yüksek puan ortalamasına sahip grubun nöbet ertesi mesai (36 saat) şeklinde çalışanlar olduğu bulunmuştur (p=0,01). Katılımcılardan pandemi süresince çalıştıkları birimler ile Algılanan Stres Ölçeği'nden aldıkları puan ortalamaları karşılaştırıldığında; COVID-19 hastalarına hizmet veren yoğun bakım ünitesinde (p=0,002), diğer servis/ poliklinikler (p=0,02) ve yönetim (p=0,01) biriminde çalışanlar bu birimlerde çalışmayanlardan daha yüksek puan almıştır. Son 1 aydır nöbet ertesi mesai (36 saat) şeklinde çalışmak, mesai ile çalışmaya göre 1,688 kat yüksek stres düzeyi ile ilişkili bulunmuştur (p=0,04).COVID-19 hastalarına hizmet veren yoğun bakım ünitesinde çalışan kişilerin çalışmayanlara göre yüksek strese sahip olma durumları 1,748 kat bulunmuştur (p=0,03).Katılımcılardan çocuğu olanlarınCOVID-19 Hanehalkı Çevre Ölçeği Çatışma alt boyutundan aldıkları medyan puan, çocuğu olmayanlardan daha yüksektir ve aralarındaki fark istatistiksel olarak da anlamlıdır (p=0,002). Pandemide iş yükünde artış olduğunu düşünenler medyan puanı en yüksek gruptur. Gruplar arasındaki bu fark istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Sağlık çalışanlarının pandemi sürecindeki çalışma koşulları stres düzeylerini etkileyen önemli bir faktördür. COVID-19 pandemisinden elde edilen deneyimlerle, gelecekte sağlık çalışanlarının stresini azaltmaya yönelik önlemler alınarak hastane pandemi planları oluşturulmalıdır.

Aile içi iletişimAile içi şiddetCOVID 19+7
Fahriye Has Akdağ
Hacettepe University
2022
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Çocuk sağlığı ve hastalıkları anabilim dalında görevli uzmanlık öğrencisi hekimlerin merhamet yorgunluğu, işe bağlılık, tatmin ve iş yerindeki psikolojik rahatlıkları açısından karşılaştırılması: bir üniversite örneği

Amaçlar: Bu çalışmanın temel amacı, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümünde uzmanlık eğitimi gören hekimlerin mesleki performanslarını etkileyen önemli faktörler olan merhamet yorgunluğu, işe bağlılık, tatmin ve iş yerindeki psikolojik rahatlık algısının birbirleri arasındaki ilişkileri ve etkileşimleri ortaya koymayı amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tipte olup, Haziran-Aralık 2023 ayları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nda öğrenim gören uzmanlık öğrencisi hekimlere sosyodemografik veriler ve İş Tatmin Ölçeği, Merhamet Yorgunluğu-Kısa Ölçeği, İşe Tutulma (UWES-6) ölçeği ve Psikolojik Rahatlık Ölçeği uygulanmıştır. Bu öğrenim sürecindeki 124 uzmanlık öğrencisi hekimin verileri toplanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan hekimlerdeki merhamet yorgunluğu düzeyi 63,1 ± 23,8'dir. Düzenli fiziksel aktivite yapmak ve hekimin işini kendine uygun görmesi merhamet yorgunluğunda koruyucu faktördür (p=0,015;0,003). Merhamet yorgunluğu ile iş tatmini, işe bağlanma, iş yerine enerjik olma, işine kendini adama ve iş yerindeki psikolojik rahatlık açısından negatif yönde anlamlı ilişkiler mevcuttur (r =-0,420; -0,380; -0,445; -0,394; -0,193). İş yerindeki psikolojik rahatlığın iş tatmini üzerindeki etkisinde merhamet yorgunluğunun tam aracı etkisi vardır. Merhamet yorgunluğunun ve iş yerindeki psikolojik rahatlığın işe bağlanma üzerindeki etkisinde iş yerindeki tatminin tam aracı etkisi vardır. Sonuç: Sağlık çalışanlarında gelişen merhamet yorgunluğu, iş tatmini, işe bağlılık ve iş yerindeki psikolojik rahatlıklarını negatif yönde etkilemektedir. Bu nedenle merhamet yorgunluğunun erken tanısı ve sağlık kurumlarında gelişmesini önleyici müdahaleler yapılması önemlidir.

Kevser Sak
İstanbul University-Cerrahpaşa
2024
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Akdeniz diyeti kalite indeksi 2.0'ın Türkçe uyarlaması ve geçerlilik-güvenilirliğinin değerlendirmesi

Amaç: Çalışmanın amacı güncellenen Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi 2.0 (KIDMED 2.0)'ın Türkçe uyarlamasını yaparak ölçeğin geçerlilik-güvenirliğini göstermek ve üniversite öğrencilerinin KIDMED 2.0 uyumunu ve diyeti etkileyebilecek sosyodemografik özellikleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipteki bu araştırma üniversite öğrencilerden 2024 yılında 282 kişinin katılımıyla yürütülmüştür. KIDMED 2. 0 test-tekrar test güvenilirliği sınıf içi tutarlılık katsayısı ve iç tutarlılık katsayısı kullanılarak belirlenmiştir, maddelerin güvenirliği için Cohen'in Kappa değeri %95 güven aralığında alınmıştır. Geçerliliği değerlendirmek için 7 günlük diyet kaydı alınmıştır. Bulgular: Güvenirliği gösteren ilk test-tekrar test ve geçerliliği gösteren ilk test ve diyet kaydı Cohen'in kappa katsayısı iyi düzeydeydi (sırasıyla Ƙ=0,634; Ƙ=0,616)(p<0,001). Ölçeğin sınıf içi korelasyon katsayıları güvenirlik için yüksek düzeydi (ICC: 0,894; p<0,001). Katılımcıların (yaş ortanca:21(20-22)) KIDMED 2.0 uyumu 142'si (%50,4) düşük, 108'i (%38,3) orta ve 32'si (%11,3) yüksek şeklinde tespit edilmiştir. KIDMED 2.0 ile kronik hastalık, algılanan sağlık durumu, beyan edilen yaşam merdiveni, yaşam kalitesi ve etiket okuma alışkanlığı arasında ilişki tespit edilmiştir. Sonuç: Güncellenen KIDMED 2.0 Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir ölçüm formu olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların Akdeniz diyetine uyumu genel olarak düşük düzeydi. Bu durum, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesinin ve Akdeniz diyetine uyumun teşvik edilmesinin halk sağlığı açısından taşıdığı önemi ortaya koymaktadır.

Akdeniz diyeti
Ayşe Sultan Kaya
İstanbul University-Cerrahpaşa
2025
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Algılanan sosyal destek ve sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişki: Özyeterlilik, yaşam kalitesi, sosyal medya bağımlılığının aracı rolü

Amaçlar: Bu çalışmanın amacı, ergen bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına olan etkisini incelemek ve bu ilişkide özyeterlilik, yaşam kalitesi ile sosyal medya bağımlılığının aracılık rollerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Eylül 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında İstanbul'un Fatih ilçesindeki Anadolu, İmam Hatip ve Meslek Liselerinden oluşan yedi lisede öğrenim gören öğrencilerle yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü, özyeterliliğin aracılık rolüne dayalı modele göre belirlenmiş ve 649 öğrenci analizlere dâhil edilmiştir. Veriler, sosyodemografik form ile yaşam kalitesi sorusu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada yapılan çoklu aracılık analizi sonucunda, algılanan sosyal desteğin sağlıklı yaşam davranışları üzerindeki etkisinin hem doğrudan (B = 0,366, [CI = 0,260; 0,473]) hem de dolaylı olarak özyeterlilik (B = 0,243, [CI = 0,183; 0,308]) ve yaşam kalitesi (B = 0,060, [CI = 0,028; 0,095]) aracılığıyla gerçekleştiği saptanmıştır. Özyeterlilik değişkeni toplam etkinin %36'sını, yaşam kalitesi ise %8'ini açıklamaktadır. Sosyal medya bağımlılığı ise aracılık rolü göstermemiştir (B = 0,004, [CI = –0,008; 0,019]). Sonuç: Ergenlerde sağlıklı yaşam davranışlarını geliştirmeye yönelik müdahalelerde sosyal destek ağlarının güçlendirilmesine ek olarak, özyeterliliği ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik çok düzeyli yaklaşımların benimsenmesi önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Özyeterlilik, Sağlık Davranışı, Sosyal Destek, Sosyal Medya, Yaşam Kalitesi

Büşra Kara
İstanbul University-Cerrahpaşa
2025
00
DoctorateOpen AccessEN

Assessment of healthy behaviors among high school students in el-bayda city Libya

the objectives of the study was to assess the health-risk behaviors which include, diet, obesity, physical activity, tobacco use and internet addiction among El-Bayda city adolescent students boys and girls aged 15 to 19 years old, in public and private schools and, detect the effect of some sociodemographic determinants on the adolescents health behaviors. In this cross-sectional study data was collected via modified Arabic Jordan Global School-Based Student Health Survey Questionnaire in addition to some nutrition, socio-economic, internet addiction and sources of health knowledge questions. Furthermore, measuring of student's weight and height were performed to calculate their Body Mass Index (BMI). The questionnaire was conducted to 1624 students through school visits. Data was interred and analyzed using the SPSS version 23. Descriptive statistics and analysis chi square test were performed. A p-value <0.05 was considered as the level of significance. The descriptive statistics showed that 79.6 % of the students were belonged to nuclear families, half of the students (54.3%) belonged to fathers who were 45-54 years of age, 41.7% of students their father education level were university & over and 44.1% of fathers were office workers. About 55.0% of mothers were at the age of 40-49 years, 45.1% of mothers were university & over educated and 51.0% of mothers were housewives. The study found that students have unhealthy dietary behaviors such as consuming insufficient amount of fruits, vegetables, and milk; but consuming soft drinks, fast foods and sweets. The overall prevalence of overweight and obesity was (17.8%, 9.1% respectively). Prevalence of physical activity at least 60 minutes/day in the last 7 days was 9.0%. More than one third (34.0%) of the students have tried smoking. The overall current smoking was 12.5%; about 18.7% have tried water pipe smoking and 6.2% were current water pipe smokers. Moreover, the study found that about 8.9% of the students had severe internet addiction. There was significant difference between boys and girls regarding these risk behaviors. Boys ate more daily breakfast, vegetables, soft drinks, fast foods; girls drank more milk, ate more fruits, and sweets. Boys were more physically active than girls (11.0%, 5.0%). Boys smoked more than girls (18.8%, 2.6%). Girls were more addicted on the internet than boys (11.7%, 6.7%). Adolescent's eating habits were associated to mother's education, father's education and family income. Physical activity was associated to family income. Smoking was associated to family income and father's education. Internet addiction was associated to father's education and number of siblings. As this study was the first to be conducted among adolescent, further studies that include intervention programs are needed to promote healthy behaviors among adolescents.

NutritionBehaviorBehavior analysis+7
Asama Ramadhan Moftah Bın Alı
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2020
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de tütün tüketimi ve obeziteye bağlı kanser yükünün topluma atfedilebilir fraksiyon hesaplamaları ve coğrafi bilgi sistemi ile değerlendirilmesi

Günümüzde, ülkemizdeki başlıca mortalite nedenleri arasında kanserler ikinci sırayı almaktadır. Tütün tüketimi ve obezite kanser gelişimi için öncelikli risk faktörleridir. Bu çalışmada, tütün ürünleri ve obezite ile ilişkili kanserlerde bu risk faktörlerine atfedilebilir fraksiyonların (PAF) hesaplanması ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) analiz yöntemleri kullanılarak dağılım ve kümelenme özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. PAF hesaplamaları için risk faktörlerine ait prevalans verileri 2003 yılı Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet Etkililik Araştırması'ndan edinilmiş, tütün tüketimi için ayrıca Peto-Lopez yöntemine göre hesaplanan beklenen prevalanslar da analizlerde kullanılmıştır. Kanser insidansları ise T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan 2016 yılı Türkiye Kanser İstatistiklerinden ve Uluslarası Kanser Araştırma Kurumu ile Uluslararası Kanser Kayıtçılığı Birliği tarafından yayınlanan Beş Kıtadaki Kanser İnsidansları serisinin XI. sayısından edinilmiştir. Tütün ve obezitenin kanser gelişimi için rölatif riskleri Birleşik Devletler Kanser Prevansiyon Kohort Çalışması-II verilerinden ve Dünya Kanser Araştırma Fonu raporlarından alınmıştır. Bu farklı insidans ve prevalans verileri kullanılarak tütünle ilişkili kanserlerde dört, obezite ilişkili kanserlerde iki farklı modele göre PAF hesaplamaları ve ArcGIS Pro (Esri Inc., ABD) yazılımı kullanılarak CBS analizleri yapılmıştır. CBS analizlerinde alansal interpolasyon ve Anselin Lokal Moran I yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada 2019 yılı için tütün ile ilişkili kanserler grubundaki yeni tanı kanser olgularının erkeklerde %54,2-%61,9'unun, kadınlarda %23,2-%30,6'sının, obezite ile ilişkili kanserler grubundaki yeni tanı kanser olgularının ise erkeklerde %22-%22,4''ünün, kadınlarda ise %23,7-%24,3'ünün atfedilebilir olgular oldukları hesaplanmıştır. Coğrafi dağılım özellikleri bakımından PAF değerlerinin tütünle ilişkili kanserlerde erkeklerde özefagus ve akciğer kanserlerinde doğu ve güneydoğuda, oral kavite ve farinks kanserlerinde doğuda, kadınlarda özefagus kanserlerinde doğuda, akciğer kanserlerinde batı ve kuzeybatıda, mide kanserlerinde doğuda, oral kavite ve farinks kanserlerinde doğuda, obezite ile ilişkili kanser grubunda ise erkeklerde kolon kanserinde, kadınlarda postmenopozal meme kanserinde doğu ve kuzeydoğuda daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Coğrafi bilgi sistemleriKanser hastalarıNeoplazmlar+4
Deniz Yüce
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2020
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Ankara merkez ilçelerde çalışmakta olan aile hekimlerinin çocukluk çağı rutin aşı uygulamaları ve aşı tereddütüne sahip ebeveyne yaklaşımlarının değerlendirilmesi

Giriş: Aşı, bulaşıcı hastalıklardan korunma açısından önemini hala korumaktadır. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre her yıl 3 milyon kişi aşılanarak aşı ile önlenebilir hastalıklardan korunmaktadır. Buna rağmen, dünyada artan bir aşı tereddütü durumu söz konusudur. Aşı tereddütü, sürekli izleme gerektiren karmaşık bir küresel sorundur. Aşı yüzdeleri yüksek Amerika Birleşik Devletleri'nde bile sağlık çalışanlarının %85'inin her yıl en az bir ailede aşı tereddütü olma durumu ile karşılaştığı belirtilmektedir. Aşı tereddütünün çok faktörlü ve karmaşık nedenlerinin olması birey, aşı tedarikçisi, sağlık sistemi olmak üzere ulusal seviyelerde geniş bir yaklaşım yelpazesi gerektirmektedir. Ortaya çıkan tereddüt karşısında, sağlık çalışanları en güvenilir danışman olmakta ve ailenin çocuğunun aşılama kararlarında etkili olmaya devam etmektedir. Birinci basamak hizmetinde çocukluk çağı aşılanmasında en büyük sorumluluk aile hekimlerine düşmektedir. Sağlık çalışanlarının aile ile aşı hakkındaki iletişimi, aşılama yaklaşımı, aşı tereddütü varlığındaki yaklaşımları hakkında çalışma çok sınırlıdır. Bu nedenle, Ankara ili merkez ilçelerdeki aile hekimlerini temsil eden bir grupta, hekimlerin rutin çocuk aşıları uygulama yaklaşımları ve aşı tereddütü durumunda nasıl bir yol izlediklerini değerlendirmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Yöntem: Ankara ili merkez ilçelerinde çalışmakta olup araştırmaya dahil edilecek aile hekimleri tabakalı rastgele olarak belirlenmiştir. Araştırma kesitsel tipte bir çalışma olarak planlanmıştır. Araştırma sonunda 598 kişi çalışmaya katılmayı kabul etmiştir (örneklemin %90'ı). Araştırmada başlıca ilçe, aile hekimliği uzmanlığının olma durumu, aile hekimi olduğu süre, aile hekimine kayıtlı nüfus, kayıtlı 0-24 ay çocuk sayısı, aşı eğitimine katılma durumu, aşı tereddütü eğitimine katılma durumu, bilgi, tutum ve davranış puanının; aileye sorulabilecek soru tamamlama durumu, rutin aşı uygulamasında yapılabileceklerin tamamlanma durumu, aşı tereddütü ile karşılaşma durumunda yapılabilecekleri tamamlama durumu (5li likert olarak sorular sorulmuş olup tamamlama durumu için her zaman yapılması 5 puan, hiçbir zaman yapılması 1 puan olarak kodlanmıştır) üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Analizlerde ki-kare, student t testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon testi ve bu analizlerde anlamlı gelen literatürle de uyumlu olan değişkenlerin aileye sorulabilecek soru tamamlama durumu, rutin aşı uygulamasında yapılabileceklerin tamamlanma durumu, aşı tereddütü ile karşılaşma durumunda yapılabilecekleri tamamlama durumu puanları üzerindeki etkisini değerlendirmek için çoklu lineer regresyon modeli kullanılmıştır. Sonuç: Aşı tereddütü ile karşılaşma her ilçede varken (%58) son yaşanan aşı tereddütünün olma durumu en fazla Pursaklar'da (%94,1), en az Çankaya'da (%42,9) olmuştur. Lineer regresyon modeline göre aileye sorulabilecek soru tamamlama durumu, rutin aşı uygulamasında yapılabileceklerin tamamlanma durumu, aşı tereddütü ile karşılaşma durumunda yapılabilecekleri tamamlama durumu puanları üzerinde cinsiyet, yaş, aile hekiminin uzman olma durumu, kayıtlı nüfus ve 0-24 ay çocuk sayısının etkisi bulunmamaktadır. Davranış puanı her üç puana da etki etmekte ve davranış puanı artamasıyla bakılan puanlar da artmaktadır (sırasıyla β=0,285;0,346;0,361). Yüksek eğitim seviyesine sahip ilçelerde (Çankaya, Etimesgut, Yenimahalle) çalışan aile hekimlerinin aileye sorulabilecek soru ve aşı tereddütü ile karşılaşmada yapılabileceklerin uygulanma sıklığından aldığı puanlar daha düşük olmakta ancak tereddütle kaşılaşmada alınan puana etki etme durumunda istatiksel anlamlılık bulunmamaktadır. Aile hekiminin bulunduğu ilçedeki ailelerin özellikleri ve aile hekiminin davranışı rutin aşı uygulama ve aşı tereddütü yaklaşımlarında etkili olabilir. Bu konuda ilçeye özgü müdahalelerin yapılması ve aile hekimine aşı yaklaşımı konusunda eğitim verilmesi uygun olabilir.

Aile hekimliğiAna-babaAnkara+7
Merve Özden
Hacettepe University
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'deki itfaiyelerin afete hazırlıklarının değerlendirilmesi

Bu çalışmada Türkiye'de il, ilçe ve belde belediyelerine ve büyükşehir belediyesi itfaiye daire başkanlıklarına bağlı itfaiye birimlerinin afete hazırlık durumunun incelenmesi amaçlanmaktadır. Türkiye' deki büyükşehir belediyelerine bağlı itfaiye daire başkanlıkları, il, ilçe ve belde belediyelerine bağlı itfaiye birimleri araştırmanın evrenini oluşturmaktadır ve tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma kesitsel tipte epidemiyolojik bir araştırmadır. Araştırmada mektup ile anket uygulama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında itfaiye birimlerinin %74,7'sine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan itfaiye birimlerinin sorumluluk alanı nüfusu, Türkiye nüfusunun %83,3'ünü (69.240.155), itfaiye birimlerinin sorumluluk alanı yüz ölçümü, Türkiye yüz ölçümünün %78,6'sını (612.735 km2) oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan itfaiye birimlerinin %26,9'u birimlerinin afetlere müdahale etme durumlarının ve %30,6'sı afet ve yangınlarda görev yapacak personelin yeterli düzeyde olduğunu belirtmiştir. Araştırmaya katılan itfaiye birimlerinin %50,0'ı birimlerinde iç hizmet yönergesinin olduğunu, %42,1'i birimlerinde iç afet planının bulunduğunu, %23,4'ü birimlerinde dış afet planının bulunduğunu belirtmiştir. Araştırmaya katılan itfaiye biriminin afete hazırlık puanlarının ortalama değeri 20,32, standart sapması 14,380, ortanca değeri ise; 17,00'dır.

Afet eğitimiAfet hazırlığıAfetler+2
Cumali Karatutlu
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessEN

The perceptions of health professionals serving in primary healthcare centers about healthcare provision, and the level of burnout among them

Objective: The purpose of this study is to investigate the level of burnout and perceptions of health professionals serving in primary healthcare centers in four provinces in Turkey, namely Gaziantep, Hatay, İzmir, Şanlıurfa, Method: The study was conducted in primary healthcare facilities in Gaziantep, Hatay, İzmir and Şanlıurfa. A survey with 85-items was used to collect data for demographic information, perceptions of healthcare professionals regarding their services and burnout. Maslach Burnout Inventory (MBI) was utilized to explore the level of burnout. A total of 236 healthcare professionals completed the survey, out of which 224 responses were used in the analyses. Results: The results showed that healthcare professionals serving migrant groups mainly face challenges linked to linguistic barriers. Most of them consider interpreter services to be essential and appreciate the importance of training. Among the three burnout subscales of the Maslach Burnout Inventory (MBI), particularly Emotional Exhaustion (EE) was found to have a relationship with a variety of factors like age, current workplace, training, number of children, profession, year of graduation, duration of work and knowledge of a common language, legal status and culture. Depersonalization (DP) was associated with age and knowledge of a common language, legal status and culture. Finally, Personal Achivement (PA) showed a relationship with the duration of work, gender and knowledge about culture. Conclusion: Evidence gathered in this study suggests that healthcare professionals serving migrant groups, particularly the ones working in in Family Health Centers and those with limited professional experience, need to be supported by interventions targeting linguistic and cultural barriers. Capacity building opportunities and effective human resource management in the health facilities need to be ensured for staff welfare and improvement of healthcare services. Keywords: asylum seeker; challenges; burnout; delivery of health care; health care provider; Maslach Burnout Inventory; refugee

Primary health careGaziantepEmigrants+7
Nurtaç Kavukcu
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2021
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Rahim ağzı kanseri taraması inanç ölçeği'nin (RAKTİ Ölçeği) Türkçe'ye uyarlanması ve Ankara'da bir üniversitenin 30 yaş ve üzeri kadın idari personelinin ulusal rahim ağzı kanseri tarama programına katılımı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Bu araştırmada; Rahim Ağzı Kanseri Taraması İnanç Ölçeği'nin (RAKTİ Ölçeği) geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi ve Hacettepe Üniversitesi'nde görevli 30 yaş ve üzeri kadın idari personelin rahim ağzı kanseri taraması yaptırma durumlarının, tarama davranışlarını etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. İki aşamalı olarak yapılan bu araştırmanın ilk aşaması metodolojik tipte, ikinci aşama ise kesitsel tipte yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşaması için veriler Hacettepe Üniversitesi ile çeşitli il ve ilçe sağlık müdürlüklerinde görevli 629 personelin katılımıyla çevrimiçi ve gözlem altında toplanmıştır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizi sonuçlarına göre RAKTİ Ölçeği'nin, 30 yaş ve üzeri idari personel için jinekolojik muayene ve rahim ağzı kanseri taramasına yönelik tutum ve inançları değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması için veriler Hacettepe Üniversitesi'nde görevli 330 personelin katılımıyla gözlem altında toplanmıştır. İkinci aşamada; personelin rahim ağzı kanser taraması yaptırma durumları ve tarama davranışlarını etkileyen faktörler araştırılmıştır. Katılımcıların %96,4'ü pap smear testini, %57,9'u HPV testini duymuştur. Katılımcıların %76,1'i rahim ağzı kanserine yönelik tarama testi yaptırmıştır. Araştırmada halen evli olanlar ile önceden evlenmiş olanların, ileri yaşta olanların, halen aile planlaması yöntemi kullananların ve menopoza girmiş olanların tarama testi yaptırma oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Katılımcıların özellikle risk faktörleri başta olmak üzere rahim ağzı kanseri ve taramasına ilişkin yeterli düzeyde bilgi sahibi olmadığı saptanmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda HPV testini duyma durumu ve gebelik sayısının rahim ağzı kanseri ve taramasına yönelik bilgi puanını pozitif yönde ve anlamlı olarak yordadığı saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların jinekolojik muayene ilişkin bazı tutum ve davranışlarının olumlu sağlık davranışlarını (örneğin düzenli kadın doğum kontrol muayenesi olma ve tarama testi yaptırma durumu gibi) etkilediği saptanmıştır. Araştırmanın bulguları üniversite personelinde rahim ağzı kanseri ve taramasına yönelik bilgi düzeylerinin artırılması, olumlu tutum ve sağlık davranışı kazanmalarını sağlamak amacıyla hizmet içi eğitimleri de içeren geniş kapsamlı müdahalelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Kanser, Kanser Taraması, Rahim Ağzı Kanseri Taraması İnanç Ölçeği, Pap Smear, HPV Testi

AnkaraGenital hastalıklar-kadınGenital neoplazmlar-kadın+7
Zehra Gürel
Hacettepe University
2021
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

COVID-19 ve sağlık çalışanlarının ruh sağlığı ilişkisinin çeşitli veri tabanları üzerinden sistematik incelenmesi araştırması

COVID-19 salgını, salgınla mücadelenin ön saflarında yer alan sağlık çalışanlarının ruh sağlığını önemli ölçüde etkileme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının ruhsal durumunu ve ilişkili olabilecek faktörleri anlamak salgını daha iyi yönetebilmek için acil bir önceliktir. Bu araştırmanın amacı, COVID-19 salgını sırasında sağlık çalışanları arasında depresyon, anksiyete, tükenmişlik ve stres sıklığına ve ilişkili olabilecek faktörlere ilişkin mevcut kanıtları sentezlemek ve analiz etmektir. Çeşitli veri tabanlarından 1 Kasım 2020'ye kadar aranan kayıtlar çalışmaya dahil edilmiştir. Sıklık tahminleri için rastgele bir etki modeli kullanılmıştır. Her bir çalışma için taraf tutma riski değerlendirilmiş olup, sıklık tahminleri için hem tüm çalışmalardan elde edilen hem de taraf tutma riski düşük olan çalışmalardan elde edilen değerler hesaplanmıştır. Araştırma protokolü PROSPERO'da kayıtlı ve çevrimiçi olarak mevcuttur. Sistematik derleme için 72, meta analiz için 46 çalışma değerlendirilmiştir. Toplam sıklık; anksiyete için %33,9 (26,4-41,4 %95 Güven Aralığı), depresyon için %34,2 (29-39,4 %95 GA), tükenmişlik için %45,5 (29,3-61,7 %95 GA), stres sıklığı %49,7 (34,5-64,9 %95 GA) olarak bulunmuştur. Taraf tutma riski düşük olarak değerlendirilen çalışmalardan elde edilen sıklık ise; anksiyete için %33,2 (21-45,5 %95 Güven Aralığı), depresyon için %33,4 (27,3-39,4 %95 GA), tükenmişlik için %39,6 (19,13-60,2 %95 GA), stres sıklığı %55,2 (30,3-80,1 %95 GA) olarak bulunmuştur. Kadın, COVID-19 hastalarıyla yakın temas riski yüksek, kişisel koruyucu ekipmanın yetersiz olduğunu düşünen sağlık çalışanlarında ruh sağlığının daha kötü olduğu sonucuna varılmıştır. Salgın nedeniyle ağır koşullar altında çalışan sağlık çalışanlarının önemli bir kısmı ruhsal sorunlar yaşamaktadır. Çalışanların ruh sağlığı risklerini azaltmanın ve uygun müdahaleleri ayarlamanın yollarını bulma ihtiyacı acildir.

AnksiyeteCOVID 19Depresyon+7
Merve Çolaklar
Hacettepe University
2021
00
Master'sOpen AccessTR

İşyeri Sağlık Personeli Derneği üyelerinin çalışma koşullarının değerlendirilmesi

İş yeri hemşireleri iş sağlığı ve güvenliği ekibinin önemli üyesidir. Türkiye'de yönetmelik gereği hemşireler, sağlık memurları, acil tıp teknisyenleri ve çevre sağlığı teknisyenleri diğer sağlık personeli olarak çalışabilmektedir. Bu çalışma, İşyeri Sağlık Personeli Derneği üyelerinin çalışma koşullarını, sosyo-demografik özelliklerini, iş sağlığı ve güvenliği açısından yaşadıkları sorunları ve dernek üyelerinin iş sağlığının gelişmesine yönelik önerilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın verileri 50 soruluk veri toplama formu ile elektronik ortamda toplanmıştır. Tanımlayıcı tipteki bu araştırmaya 500 dernek üyesinden 277'si (%55,4) katılmıştır. Katılımcıların %54,5'i kadın, %56,0'sı evli, %48,0'i çocuksuz, %44,1'i 20-29 yaş arasındadır. Araştırmaya en çok Ankara'dan katılım olmuştur (%17,0). 2010-2019 yılları arasında mezun olanlar araştırmacıların %59,9'unu oluşturmaktadır. Araştırmaya katılanların %49,5'i hemşire %40,1'i ortaöğretim mezunu, çalıştıkları birim %52,7 ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi, %55,2'si mesleğinde ilk 10 yıldadır. Araştırmanın sonucuna göre, iş yeri hemşirelerinin %39,1'inin çalıştıkları ortamda tedavi/muayene odası bulunmaktadır. %23,1'inin iş yerinde kullanabilecekleri kişisel koruyucu donanım bulunmamaktadır. Araştırmanın sonucunda iş yeri sağlık personelinin çalışma saatlerinin, maaşların, mevzuatın, çalışan haklarının ve güvencelerin geliştirilmesi gerektiği; çalışanların yeterli sağlık ekipmanı, kişisel koruyucu donanım, uygun çalışma ortamına sahip olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırma sonucunda iş yeri hemşirelerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, diğer sağlık personeli isminin değiştirilmesi ve mevzuatın değiştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: İş yeri hemşiresi, iş yeri sağlık personeli, iş sağlığı ve güvenliği, çalışma koşulları, iş güvencesi

HemşirelerHemşirelikHemşirelik araştırmaları+6
Seyide Oruç
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessEN

Mental health and quality of life assessment among adult internally displaced persons (UIDPS) in tripoli city libya

Sryh, M., Mental Health and Quality Of Life Assessment among Adult Internally Displaced Persons (IDPs) in Tripoli City Libya, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Program of Public Health Doctor of Philosophy Thesis, Ankara, 2019. Internal displacement in Libya is one of the main results of armed conflicts since 2011. Displacement is associated with important problems such as increase in mental health, communicable and non communicable diseases, and decrease in accessibility to health service. Displacement adversely affects the quality of life of Internally Displaced Persons (IDPs). Our descriptive study aims to assess the percentage of mental disorders, the level of the quality of life and associated socio-economic factors among IDPs in private residents and camps in Tripoli city Libya. In this study, 469 IDPs were reached in Tripoli city, Libya (227 IDPs in private residency and 242 IDPs in camp residency). The questionnaires including socio-economic characteristics, health status, Depression Anxiety Stress Scale (DASS 42) and Quality of Life Scale (SF-36) were filled by IDPs under observation. Two models were used in the analysis; bivariate model and logistic regression model. Among private residents 51.8% were males, 41.0% of them aged 25-34, the mean score for SF 36 Physical Sub dimension (PQOL) and standard deviation (Sd) was found as 69.72±20.85 (p<0.001) and the mean score for SF 36 Mental Sub dimension (MQOL) and Sd was 62.28±17.87 (p<0.001). Among camp residents 33.2% were males, 32.6% of them aged 18-24, they had mean score and Sd 59.43±17.86 for PQOL (p<0.001) and mean score and Sd 55.56±17.20 for MQOL (p<0.001). Camp resident IDPs had higher mental disorders and lower score of quality of life domains than private resident IDPs. Among IDPs; statistically significant association was found between low level of quality of life and camp residency, the presence of chronic disease and mental disorders.

AnxietyDepressionMigrations+6
Mohamed Saleh Mohamed Sryh
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Herhangi bir nedenle diş hekimine başvuran seçilmiş bir grup 5-6 yaş çocuklarda ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve bunun diş çürüğü ile olası ilişkisinin incelenmesi

Çocukluk çağında ağız sağlığı problemleri önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi değerlendirmeleri (OHRQoL) genel sağlığın ve iyi olma halinin bir yansımasıdır. Kesitsel tipteki analitik bu araştırmada, herhangi bir nedenle diş hekimine başvurmuş, 5-6 yaş çocukların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi ve bu yaş çocukların yaşam kalitesi düzeylerinin erken çocukluk çağı çürüğü ile ilişkili olup olmadığının incelenmesi hedeflenmiştir. Hacettepe Üniversitesi (H.Ü.) Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan izin alınmasını takiben, herhangi bir nedenle H.Ü. Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti kliniğine başvuran ve çalışmaya katılmayı (ebeveyn ve kendisi) kabul eden toplam 200 çocuğun, ağız içi muayeneleri yapılmış, diş çürükleri ve ilişkili veriler dmft/s, ICDAS (International Caries Detection and Assessment System) II ve pufa indeksleri kullanılarak kaydedilmiştir. Yaşam kalitesi değerlendirmeleri ECOHIS (The Early Childhood Oral Health Impact Scale) ölçeği kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada yer alan çocukların % 51,5' i kız çocuk olup, % 53,0' ü altı yaşındadır. Tüm çocukların % 85,5' inde EÇÇ (Erken Çocukluk Çağı Çürüğü), %67,0' sinde ICDAS indeks çürük kategorisine göre ileri seviyede çürük ve %35,0' nde pufa bulgusu görülmüştür; % 14,0 çocukta en az bir dişin etkilendiği dental travma hikayesi olduğu öğrenilmiştir. Çocukların ortalama (±ss) ECOHIS skoru 20,79±22,0 olup; EÇÇ'ü olan ve olmayan çocuklarda sırasıyla, 23,54±8,12 ve 4,55±8,4 olarak bulunmuştur ve aralarında görülen bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (bağımsız gruplar için t testi p <0,001). Çocukların EÇÇ durumu ile toplam ECOHIS skorları arasında pozitif yönde, orta düzeyde güçte ve istatistiksel olarak anlamlı (r=0,510; p <0,001, Spearman test); ICDAS indeks sistemine göre almış oldukları en yüksek çürük skorları ile ECOHIS skorları ise pozitif yönde, iyi derecede korele olup, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı (r=0,655; p<0,001, Spearman test) bulunmuştur. Çocukların yaşam kalitesinde negatif etkilenim olup olmama durumu tek değişkenli lojistik regresyon analizi ile incelendiğinde: Anne ve babanın eğitim durumları, çocuğun diş hekimine gidip gitmemiş olma durumu, çocuğun ICDAS çürük sınıflamasına göre hangi seviyede olduğu, ağzında EÇÇ olma durumu istatistiksel olarak kuvvetli düzeyde etkili faktörler olarak bulunmuştur (p<0,001). Araştırmadaki 5-6 yaş okul öncesi dönemdeki çocuğun ve ailesinin ağız sağlığı ile ilşkili yaşam kalitesi skorlarının yüksek olduğu ve EÇÇ olmasının yaşam kalitesini negatif etkilediği sonucuna varılmıştır. Diş hekimleri ve özellikle pedodontistlerin ağız-diş sağlığına ilişkin tanı ve tedavi planlamasında çocukların fonksiyonel ve estetik açılardan değerlendirilmelerinin yanı sıra ağız bulgularının çocuğun yaşamına nasıl etki ettiğinin, dolayısı ile, çocuğun psikolojik ve sosyal sağlığının da bir bütün olarak ele alınması önemlidir. Anahtar Kelimeler: Yaşam kalitesi, okul öncesi, çocuk, diş çürükleri, pedodonti

Ağız sağlığıDiş çürükleriDiş çürütücü ajanlar+4
Cansu Özşin Özler
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Hacettepe Üniversitesi'nde çalışan idari personelin toplumsal cinsiyet konusunda algı ve görüşlerinin çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlarla ilişkisinin incelenmesi

Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi'nde çalışan idari personelin toplumsal cinsiyet konusunda algı ve görüşlerinin çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlarla ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, tanımlayıcı tipte epidemiyolojik bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Hacettepe Üniversitesi Beytepe ve Sıhhiye Yerleşkesi'nde çalışan 3025 kadın ve 2582 erkek idari personel oluşturmaktadır. Birimlere göre ağırlandırarak minimum örneklem büyüklüğü hesaplanmıştır. Böylece araştırmaya; 169 kadın ve 140 erkek, toplamda 309 kişi katılmıştır. Araştırmada veriler, sosyo demografik özellikleri, çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlarla ilişkili sorulardan oluşan anket formu ve "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği" (TCRTÖ) ile toplanmıştır. Araştırmanın bulguları "Ki Kare, Kruskal-Wallis testi ve Mann-Whitney U testi" ile değerlendirilmiştir. Bu çalışmada kadınlar erkeklere göre daha fazla çalıştığı birimden uzak kalmak zorun kalmıştır. Bunun nedeni ise genellikle hamilelik ve çocuk bakımı olduğu bulunmuştur. Kadın katılımcıların erkeklere göre daha fazla ayrımcılık/yıldırma yaşadıkları tespit edilmiştir. Ayrıca iş ve kişisel yaşam sorumlulukları arasında kadın katılımcıların erkeklere kıyasla daha fazla bölünme yaşadıkları tespit edilmiştir. Kadın katılımcıların eşlerinin evdeki sorumluluklarla ilgili harcadıkları zamanın ise erkek katılımcıların eşlerine oranla daha az olduğu bulunmuştur. Kadın katılımcıların TCRTÖ'den aldıkları puan ortalaması 161,6 iken, erkek katılımcıların 138,1 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak; Kadınların erkeklere göre daha eşitlikçi tutuma sahip oldukları bulunmuştur. Ayrıca ayrımcılık/yıldırma yaşama, iş ve kişisel yaşam sorumlulukları arasında bölünme yaşama, evli olan katılımcıların eşlerinin ev işleri sorumluluğu alma, evli olan katılımcıların eşlerinin çocuk bakımı zaman harcamaları kadınların aleyhine istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05).

AlgıCinsel kimlikToplumsal cinsiyet+3
Simge Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ankara'da pediatri araştırma görevlilerinin çalışma yaşamı özellikleri ve işle ilgili yaşam kalitesi ve bilinçli farkındalık düzeyi değerlendirilmesi

Bilinçli farkındalık yargısız olarak mevcut anın farkındalığı olarak tanımlanır, iyilik hali ve çalışma yaşamı ile arasındaki ilişki son yıllarda farklı boyutları ile incelenmekte ve müdahalelere konu olmaktadır. Türkiye'de pediatri asistanlarında bilinçli farkındalık çalışılmamıştır ve iş ile kişisel yaşam arasındaki etkileşimin karmaşıklığı göz önüne alındığında bu etkileşimin değerlendirilmesi önemlidir. Bu kesitsel araştırmada Ankara'daki pediatri asistanlarının sosyodemografik özellikleri, sağlık durumu, iyilik durumu, işle ilgili yaşam kalitesi ve bilinçli farkındalık durumunun kişisel bildirime dayalı olarak ilgili ölçekler ve değişkenler doğrultusunda hazırlanan anket aracılığı ile araştırılmış ve bu özellikler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Ankara'da altı üniversite ve dört eğitim ve araştırma hastanesinde eğitimine devam eden tüm pediatri asistanları demografik özellikler, sağlık durumu, iyilik durumu (Ruh Sağlığı Sürekliliği Kısa Formu), iş baskısı (İsveç İş Yükü-Kontrolü-Destek Ölçeği), çalışma yaşamı kalitesi (İşle İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği) ve bilinçli farkındalık (Bilinçli Farkındalık Ölçeği) durumunu ölçen anket formları doldurmak üzere çalışmaya davet edilmiştir. Toplam 486 pediatri asistanından 355'i (tamamlanma yüzdesi 73) anket formlarını tamamlamıştır. Değişkenler içinde cinsiyet (kadın olma), düzenli alkol kullanımı, herhangi bir sağlık yakınması ve kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanımı, gelir yeterliliği puanı düşük, toplam iyilik ve çalışma yaşamı kalitesi düşük olanlarda bilinçli farkındalık puanı daha düşük saptanmıştır. Pearson ve Spearman korelasyon katsayıları bilinçli farkındalık ve toplam iyilik puanı, çalışma yaşamı kalitesi puanı, iş kariyer memnuniyeti puanı ve çalışma koşulları puanları arasında düşük-orta düzeyde pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir.

AnkaraDoktorlarFarkındalık+4
Eda Karadağ Öncel
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye zaman kullanım anketi 2006 verilerinin sağlığı geliştirici fiziksel aktivite açısından analizi

Türkiye İstatististik Kurumu Zaman Kullanım Anketi 2006 (ZKA-2006) kapsamında Türkiye genelinde 5070 haneye ve hanelerde yaşayan 11 bin 815 hanehalkına ulaşılmıştır. Türkiye'yi temsil eden bir örneklemde kişilerin hafta içi ve hafta sonu birer gün zarfında zamanlarını nasıl geçirdiklerini verilen günlüklere kaydetmeleri istenmiş ve elde edilen bu veriler kodlanarak veri tabanı oluşturulmuştur. Bu tez çalışması ZKA-2006 mikro veri setinin sekonder analizi olarak planlanmıştır. Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyleri, metabolik eşdeğerlerine (MET) çevirilerek sağlığı geliştirici fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme için, dakika cinsinden kaydedilen aktivitelerin süreleri, Amerikan Zaman Kullanım Çalışmaları, Fiziksel Aktiviteler Özet Listesinden Metabolik Eşdeğer (MET) cinsinden değerlerle çarpılmıştır. Hesaplamalara 3 MET ve üzeri aktiviteler katılmış, yüzde 95 güven aralığı esas alınarak tek yönlü varyans analizi, etki büyüklüğü ve lineer regresyon analizleri yapılmıştır. Hafta içi günler dikkate alındığında kadın olmak, 25-45 yaş grubunda bulunmak, son bir haftada ücretli bir işte çalışmış olmak, ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip bulunmak, kırsal kesimde yaşıyor olmak, iyi algılanan sağlık durumuna sahip olmak, ve en düşük refah düzeyinde yer almak sağlığı geliştirici fiziksel aktiviteyi arttıran özellikler olarak saptanmıştır. Ülkemizde de düzenli olarak yapılmaya başlanan ZKA verilerini kullanarak sağlığı geliştirici fiziksel aktiviteyi etkileyen faktörleri tespit etmek ve bu konuda politikalar geliştirmek ve zaman içerisinde meydana gelen değişim trendini inceleyerek bu politikaların etkisini ortaya koymak mümkün olacaktır. Bu tez çalışması bu anlamda bir metodolojik çalışma olarak ileriki çalışmalara bir temel oluşturma girişimidir. Anahtar kelimeler: sağlığı geliştirici fiziksel aktivite, etki büyüklüğü, metabolik eşdeğer (MET), zaman kullanım anketi

AnketlerEtki süreciFiziksel aktivite+3
Demet Börekçi
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

Halk sağlığı alanında infografik kullanımı üzerine bir eğitim müdahalesi çalışması

Bu araştırmada sağlık eğitiminde kullanılan görsel araçlar ve bu araçlar arasında yer alan infografiklerin halk sağlığı alanında kullanımı konusunda tıpta halk sağlığı uzmanlık öğrencilerinin bilgilerinin saptanması, eğitim müdahalesi ile infografik kullanım yetkinliklerinin gelişip gelişmediğinin değerlendirilmesinin yanı sıra bir sağlık kurumuna başvuran kişiler arasında infografiklerin metin temelli eğitim içeriğine göre hatırlamaya etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Birinci araştırma, Türkiye'de tıpta halk sağlığı alanında uzmanlık öğrencisi olarak görev yapmakta olan 192 kişi arasında sürdürülmüştür. İnfografik hazırlama konusunda yetkinliği artırmak adına yürütülen eğitim müdahalesine gönüllüler arasından belirlenen 27 kişi katılmıştır. Kendisini infografikler konusunda yetkin veya çok yetkin olarak tanımlayanların düzeyi %11,1'den, %77,7'e yükselmiş (p<0,001) ve hazırlanan infografiklerin %92,5'i kabul edilebilir seviyenin üzerinde puan aldığı görülmüştür. İkinci araştırma Sincan Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran 40-69 yaş arası 160 kadın arasında yürütülmüştür. Katılımcılardan 79 kişiye bilgi puanlarını artırmak amacıyla infografik, 81 kişiye de metin ile müdahale edilmiştir. Yapılan müdahale sonunda, iki grupta da bilgi puanı artmıştır (p<0,001). Bilgi puan artışı katılımcıların, infografik ile müdahale edilen grupta daha fazla olmuştur (p<0,001). Öğrenim durumunun bilgi puan artışına etkisine bakıldığında infografik grubunda değişikliğe sebep olmazken (p=0,212), metin grubunda lise mezunlarında, ilkokul mezunlarına göre daha yüksek artış saptanmıştır. Sonuç olarak, hazırlanan infografiğin bilginin hatırlanabilirliği üzerine etkisi ve metin temelli bilgi kaynağına göre daha etkili olduğu saptanmıştır. Halk sağlığı uzmanları eğitim alarak doğru kullanımı öğrendiklerinde infografikleri toplum eğitimleri için kullanabilirler. Bununla beraber infografiklerin algılama, davranış değişikliği üzerine etkilerini araştıran çalışmalar yapılmalıdır.

Grafik eğitimiHalk sağlığıSağlık eğitimi+2
Selim Güler
Hacettepe University
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Selenyum ve ateroskleroz: Gaziemir'de bir hastanede olgu kontrol çalışması

Giriş ve amaç: Ateroskleroz, özellikle aort, koroner ve serebral arterleri tutan ve arterlerde elastikiyet kaybı ve kalınlaşmayla kendini gösteren bir damar hastalığıdır. Dünyada ve Türkiye'de ölüm sebeplerinin başında gelen ateroskleroz iş gücü kaybı, yaşam kalitesi ve maliyet açısından önemli halk sağlığı problemlerinin başında gelir. Ateroskleroz patogenezi ile ilgili birçok hipotez olmasına karşın, en kabul gören hipotez, oksidatif stres hipotezidir. Vücutta serbest radikal oluşumu arttıkça antioksidan savunma mekanizması devreye girer. Antioksidan sistem yetersiz kaldığında organizmada oksidatif stres gelişir. Reaktif oksijen türlerine karşı korunmayı sağlayan glutatyon peroksidaz, katalaz, süperoksit dismutaz gibi enzim sistemleri vardır. Glutatyon peroksidaz serbest radikal oluşumunu önleyici antioksidanlardandır ve aktvitesinin artması için yeterli miktarda selenyum alınmasına ihtiyaç vardır. Klinik çalışmalar, oksidan aktivitenin aterosklerotik hastalıklarla beraber azaldığını savunsa da, aradaki ilişki tam olarak bilinmemektedir. Selenyum ve ateroskleroz arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar sınırlı ve çelişkilidir. Bu çalışmada, makroskobik ateroskleroz tanısı alan ve almayan bireylerin serum selenyum düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız bir olgu kontrol çalışmasıdır. Minimum örnek büyüklüğü hesabı Gpower programı ile; etki büyüklüğü 0,5 , hata payı %5, güç %80 alınarak 128 kişi olarak belirlenmiştir. Bazı kan örneklerinin çalışılamama olasılığı gibi durumlar göz önüne alınarak, 70 olgu, 70 kontrol grubuyla hedef örnek büyüklüğü 140 kişi olarak kararlaştırılmış, sonuç olarak 148 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Örnek büyüklük hesabı EK 1gösterilmiştir. Akut Kalp ve Damar Hastanesi'ne başvuran, anjiyografi kararı verilmiş ve çalışmayı kabul edip onam formunu imzalayan, 45 yaş ve üstü, makroskobik aterosklerozu olan ve olmayan bireylerin epikrizleri incelenmiştir. Bireyler gerekli radyolojik muayene ve anjiografi işlemlerinden geçtikten sonra kriterlere uygun bireylere çalışma anlatılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden bireyler arasında koroner ve karotis arterlerindeki lezyon durumu ≥%70, koroner arterdeki lezyon <%30, karotis arterdeki lezyon <%50 olarak tespit edilen bireyler ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Sonuç olarak, hasta grubuna 36 koroner arter hastası, 38 karotis arter hastası, kontrol grubuna ise 74 sağlıklı kişi alındı. Bireylerin antropometrik ölçümleri için Tanita BC-418 MA tartı cihazı ve esnemeyen mezura kullanıldı. Hastaların kanları en az 8 saat açlıktan sonra sarı jelli tüplere alınmış, biyokimya testleri Akut Kalp ve Damar Hastanesi laboratuarında çalışılırken, selenyum düzeyleri EgeLab laboratuarında çalışılmıştır. İstatistiksel analizlerde ateroskleroz durumlarına göre kişiler iki (ateroskleroz ve kontrol) ve üç (koroner aterosklerozu, karotis aterosklerozu ve kontrol) gruba ayrılarak gruplar ve selenyum düzeyleri açısından karşılaştırıldı. Analizlerde t testi, varyans analizi, lojistik regresyon, ki-kare ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 79 erkek, 69 kadın dahil edilmiştir. Kişilerin yaş ortalaması 63,3±9,4'tür. Ki-kare analizi ve tek değişkenli lojistik regresyon sonucunda; erkeklerde koroner ve karotis ateroskleroz riski 3,23 kat fazla bulunmuştur. Bunun yanında yaşın her bir yıl ilerlemesiyle ateroskleroz riskinin 1,08 kat arttığı belirlenmiştir. Kişilerin selenyum düzeyleri ortalama 106,0±29,5 olarak saptanmıştır. Ortalama selenyum düzeyleri; koroner arter hastalarında 106,3±30,5 μg/L, karotis arter hastalarında 107,3±31,3 μg/L, kontrollerde ise 105,2±28,4 μg/Lolarak saptanmıştır. Sonuç olarak ateroskleroz ile selenyum arasında bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır (p>0,05). Bunun yanında HDL-K ve Tip 2 DM ile ateroskleroz arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sonuç ve öneriler: Çalışma grubunda selenyumun ateroskleroz açısından bir riskle ilişkili olmadığı saptanmıştır. Katılımcıların selenyum düzeylerinin genel olarak iyi/yüksek olması bu duruma yol açmış olabilir. Toprak yapısı ve beslenme örüntülerini de inceleyen daha detaylı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Ateroskleroz; Selenyum; Antioksidan; Tip 2 Diyabet;

AntioksidanlarAterosklerozDiabetes mellitus+3
Çağla Yüksek
Ege University · Institute of Health Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Ege Üniversitesi Tıp ve Diş hekimliği fakültelerinde eğitim gören yabancı uyruklu öğrencilerde depresif belirti prevalansı ve mental sağlık hizmetlerine gereksinim algısı

Amaç: Bu çalışmanın amacı Ege Üniversitesi Tıp ve Diş Hekimliği Fakültelerinde 2017-2018 yılında eğitim gören yabancı uyruklu öğrencilerde depresif belirti prevalansını, risk faktörlerin ve mental sağlık hizmetlerinden yararlanma düzeyinin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel özellikteki bu çalışmanın evrenini 2017-2018 eğitim yılında Ege Üniversitesi Tıp ve Diş Hekimliği Fakültesinde öğrenim gören tüm yabancı uyruklu öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplandığı 2017-2018 eğitim döneminde tıp fakültesinde 110, diş hekimliği fakültesinde de 35 olmak üzere toplam 145 yabancı uyruklu öğrencinin eğitim gördüğü belirlenmiştir. Bu öğrencilerin %84,1'ine ulaşılabilmiştir. Görüşülen toplam 122 öğrencinin %73,8'inin (n=90) tıp, %26,2'sinin (n=32) diş hekimliği fakültesinde okumaktadır. Depresyon belirtisi varlığı çalışmanın bağımlı değişkeni olarak alınmıştır ve Epidemiyolojik Çalışmalar Merkezi Depresyon Skalası (The Center for Epidemiologic Studies Depression Scale; CES-D) ölçeği ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenler ise demografik özellikler; sosyoekonomik durum, sağlık davranışları–alışkanlıklar; sosyal ilişkiler, akademik durum; ayrımcılık ile karşılaşması ve Mental Sağlık Hizmetine Gereksinim Algısı ve Hizmet Kullanımı olmak üzere yedi başlık altında değerlendiren bir anket kullanılmıştır. Veri toplama aşamasında öğrencilere sınıflarında ya da kütüphanede ulaşılmıştır. Tüm bağımsız değişkenler için tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır (frekanslarda, ortalama değerlerde ve standart sapma) ve ki-kare testini kullanılmıştır. Bulgular: Toplam 39 ülkeden gelen katılımcıların yaş ortalaması 23,51±3,47 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin %93,5'i ailesinin gelir düzeyinin orta veya iyi olduğunu düşünmektedir. Her on öğrenciden ikisi maddi sıkıntı yaşadığını bildirmiştir. Araştırma grubunun %81,9'u ve %48,4'ü sırasıyla tıp/ diş okuyor okumaktan ve alınan tıp/ diş hekimliği eğitimi niteliğinden memnun olduğunu ifade etmiştir. Katılımcıların %66,4'ü tıp/ diş hekimliği fakültesindeki akademik başarı düzeyinden memnun olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin %44,3'ü tıp ya da diş hekimliği okuma nedeni olarak çocukluğundan beri idealindeki meslek olduğu ifade etmiştir. Fakültedeki öğretim üyeleri ile olumlu bir iletişim kurabildiğini düşünen öğrenciler araştırma grubunun yarısını oluşturmaktadır. Birlikte eğitim görülen arkadaşlar açısından ise bu oran yüzde 72,9'a çıkmıştır. CES-D ölçeğine göre araştırma grubunun 17.43±10,25 skor ortalamasıyla %35,2 öğrencide depresif belirtiler olduğu belirlenmiştir. Tıp fakültesinde ilk üç sınıfta okuyan öğrencilerin yarısında depresif belirti saptanırken, diş hekimliği fakültesinde ise sınıflar arasında bir fark gözlenmemiştir. Tıp /diş hekimliği okuyor olmaktan ve aldığı eğitimin niteliğinden memnuniyet ile depresif belirti varlığı arasında anlamlı bir ilişki gözlenmiştir. Birlikte eğitim gördüğü arkadaşları ile iyi bir ilişkisi olan, sorunlarını rahatlıkla paylaşabildiği en az bir arkadaşı olan ve ailesinden manevi destek alabilen öğrenciler arasında depresif belirti sıklığı diğer öğrencilere göre daha düşük bulunmuştur. Öğrencilerin hane reisinin işi ve maddi açıdan sıkıntı yaşayıp yasamadığını ifadesi açısından bakıldığında depresif bulgu gösteren ve göstermeyen kişiler arasında anlamlı fark olduğunu göstermektedir. Diğer yandan, fakültedeki öğretim üyeleriyle iletişim ve depresyon arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Cinsiyet, yaş, medeni durum, doğum yeri, yaşamının en büyük bölümünü geçirdiği yer, öğrencinin ailesinin şu anda yaşamakta olduğu yer, doğumdan bu yana Türkiye'de yaşamış olma ve eğitim dönemlerinde oturulduğu yer ile CES-D'ye göre depresif belirti varlığı arasında bir ilişki saptanmamıştır. Araştırma grubunun %63,3'ü fakültede mental sağlık sorunları için danışmanlık veren bir birim olmadığını ya da varlığını bilmediğini belirtmiştir. Öğrencilerin %22,1'i doktor, psikolog, sosyal çalışmacı gibi bir profesyonel danışman ile görüşmenin kendisine iyi geleceğini düşünmüş, fakat sadece %6,6'sı herhangi bir danışman ile görüşmüştür. Sonuç: Bu çalışma tıp/diş hekimliği öğrencilerinde depresyon prevalansı yüksek olduğunu ve dünya çapında yapılan çalışmalarda da benzer bir eğilimin olduğunu göstermiştir. Öğrenim yılı ve alınan eğitiminden ve niteliğinden memnuniyeti depresyon prevalansı üzerinde bir etkiye sahiptir. Tıp fakültesinde öğrenim yılı artıkça depresif belirti sıklığı düştüğünü saptanmıştır ama diş hekimliği fakültesinde sınıflar arasında bir fark gözlenmemiştir.

Depresif bozuklukDepresyonMental bozukluklar+6
Hadera Atobrhan Israel
Ege University · Institute of Health Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

İzmir'de Kredi Yurtlar Kurumu erkek yurtlarında kalan yabancı uyruklu öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve Türk öğrencilerle karşılaştırılması

Amaç: Bu araştırmada İzmir'de Kredi Yurtlar Kurumu (KYK) erkek yurtlarında kalan yabancı uyruklu öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi ve Türk öğrencilerle karşılaştırmasını amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan araştırmanın evrenini 2015-2016 öğretim yılında İzmir'de KYK Erkek Yurtlarında kalan ve toplam sayısı 5.258 olan Türk ve yabancı uyruklu öğrenciler oluşturmuştur. Türk öğrencilerin sayısı 4.633, yabancı öğrencilerin sayısı 625'tir. Erasmus programıyla giden ve gelen öğrenciler bu sayılara dâhil değildir ve kapsam dışı bırakılmıştır. İzmir'de KYK erkek yurtları sekiz adettir ve yabancı öğrencilerin konakladığı yedi yurdun tamamı çalışma kapsamına alınmıştır: Hacı Ahmet Tatari Yurdu, Bornova Erkek Yurdu, Atatürk Yurdu, Barbaros Yurdu, Çiğli Erkek Yurdu, Urla Yurdu ve Çakabey Yurdu. Bu yurtlarda hem yabancı uyruklu öğrencilerin hem Türk öğrencilerin sayılarına orantılı olarak evreni temsil edecek iki örneklem grubu seçilmiştir. Çalışmanın örneklem büyüklüğü 252 öğrenciden oluşmuştur. Öğrenciler, yurtlara ve uyruğa tabakalı olarak seçilmiştir. Toplam seçilmesi gereken 126 yabancı öğrenci, mevcut 625 yabancı öğrenci içinden, 126 Türk öğrenci de mevcut 4.633 öğrenci içinden sistematik rastgele yöntemle seçilmiştir. Verilerin toplanmasında "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçegi II" (SYBDÖ-II) ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Sosyo-demografik Anket Formu" kullanılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkenleri yaş, medeni durum, anne-babanın öğrenimi, kayıtlı olduğu eğitim programı, kalınan yer, kaldığı yerden memnuniyet, ekonomik durum algısı, sağlık algısı, boy, kilo, kronik hastalık varlığı, sigara, alkol kullanımı ve İzmir'de zorlandığı konulardır. Bağımlı değişkenler SYBDÖ toplam ve alt boyut puanlarıdır. Ölçeğin altı alt boyutu bulunmaktadır. Ölçeğin ve alt boyutlarının skorları yükseldikçe sağlıklı yaşam biçiminin daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. Verilerin değerlendirmesinde; bağımsız gruplarda t testi ve tek yönlü varyans analizi veya Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Önemlilik düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Bulgular: Her iki gruptan 124'er öğrenci çalışmaya katıldı (%98.4 kapsayıcılık). Yabancı uyruklu öğrencilerin SYBDÖ-II toplam puan ortalaması 129.29±17.60, Türk öğrencilerin toplam puan ortalaması 130.73±20.56 olarak belirlendi ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0.555). Her iki grupta da en yüksek puan ortalamasının ölçeğin manevi gelişim alt boyutundan (yabancı uyruklu öğrencilerin 26.31±4.22, Türk öğrencilerin 26.20±4.19), en düşük puan ortalamasını ise fiziksel aktivite alt boyutundan (yabancı öğrencilerin 17.99±4.29, Türk öğrencilerin 19.02±5.39) alındığı bulundu. Alt boyutlar içinde sadece kişilerarası ilişkiler açısından Türk ve yabancı öğrenciler arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı. Türk öğrencilerin 25.04±5.04 olan ortalaması, yabancı öğrencilerin 23.73±3.10 olan ortalamasından daha yüksekti (p=0.016). Yabancı öğrencilerin SYBDÖ-II puan ortalamalarının eğitim düzeyi, kaldıkları yurt, ekonomik durum, sağlık durumu, kronik hastalık varlığı, burs durumu, eğitimden memnuniyet, arkadaş ilişkilerinde zorlanma ve kültür farklılığından zorlanma durumlarına göre, Türk öğrencilerin ise üniversite, yurt, ekonomik durum, sağlık durumu, burs durumu ve arkadaş ilişkilerinde zorlanma durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği saptandı (p<0.05). Sonuç: Araştırmaya katılan yabancı uyruklu öğrencilerin SYBDÖ-II toplam puan ortalaması, Türk öğrencilerin ortalamasına benzerdir. Her iki grupta araştırma kapsamına alınan öğrencilerin SYBDÖ-II toplam puanının orta düzeyde olduğu ve alt boyutlar içinde manevi gelişimin en yüksek olduğu, fiziksel aktivitenin en düşük puanı aldığı saptandı. Öğrencilerin yeterli fiziksel aktivite ve düzenli egzersiz yapmadıkları görülmektedir ve bu nedenle yurtlarda spor salonlarının kurulması önerilebilir. Bu sonuç doğrultusunda KYK tarafından sağlığın korunması programları ve sağlık seminerlerinin yapılması, KYK yurtları içinde sağlığı geliştirici davranışların desteklenmesinin sağlanması uygun bir yaklaşım olabilir. Yabancı öğrencilerin kişiler arası ilişkilerinin geliştirilmesi için Türk öğrencilerle ortak sosyal etkinliklerin düzenlemesi hem dil gelişimi hem de arkadaşlık kurma anlamında yararlı olabilecektir.

Erkek öğrencilerSağlık tutumlarıSağlıklı yaşam+7
Abdı Azız Omar Aden
Ege University · Institute of Health Sciences
2016
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

İzmir'deki hastanelerde işçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetlerinin değerlendirilmesi

GİRİŞ - AMAÇ Son yıllarda işçi sağlığı ve iş güvenliği (İSİG) alanında hızlı değişiklikler olmuştur. Sağlık çalışanları için İSİG, diğer çalışanlardan farklı özellikler arz etmektedir. Sağlık çalışanlarının büyük çoğunluğu "çok tehlikeli işler" sınıfında bulunan hastanelerde görev yapmaktadır. Amerikan İş Güvenliği ve Sağlığı Ulusal Enstitüsü tarafından biyolojik ve psiko-sosyal riskler başta olma üzere hastanelerde beş başlık altında 94 risk belirlenmiştir. Ülkemizde son yıllarda bu risklere yönelik sağlık çalışanlarının İSİG hizmetlerini almasını destekleyen düzenlemeler hayata geçirilmiştir. Özel sağlık kuruluşları için İş Kanunu bağlayıcılığını korumakta iken 2012 yılında çıkan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kamu ve özel tüm sağlık kurum ve kuruluşlar için hükümler içermektedir. Çalışmanın amacı; İzmir'de yataklı tedavi kurumlarında çalışan sağlık çalışanlarına yönelik İSİG hizmetlerinin durumunu saptamak, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile diğer mevzuat hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığını tespit etmek, İSİG hizmeti sunarken yaşanan sıkıntıları ve eksiklikleri ortaya çıkarmak, İSİG konusunda geliştirilmeye müsait alanları tespit etmektir. GEREÇ - YÖNTEM Çalışmanın evreni, İzmir'deki 56 yataklı tedavi kurumudur. Çalışmaya tüm evren alınmış olup ayrıca örneklem seçilmemiştir. Çalışma iki ayrı bölümden oluşmaktadır. 1.Niceliksel ve 2.Niteliksel. Çalışmanın niceliksel bölümü kesitsel tipte planlanmıştır. Niteliksel bölüm, niceliksel bölümden elde edilen sonuçları açıklamak üzere planlanmış ve gömülü kuram yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama Mayıs 2015 ve Eylül 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. BULGULAR Araştırma evrenindeki toplam 56 hastanenin 49'u çalışmaya katılmıştır. İSİG hizmetleri, her bir hizmete ayrı puan verilerek hesaplanan İSİG puanı aracılığıyla 100 puan üzerinden toplu olarak değerlendirilmiştir. Bu hastanelerin İSİG puan ortalamaları 75,8±10,5 bulunmuştur. 26 hastane ortalamanın altında kalmış ve yetersiz olarak değerlendirilmiştir. Ortalamanın üstünde puanı olan hastane sayısı ise 23'tür. Çalışmadaki en iyi hastane 97,9 puan alırken, en düşük puanlı hastane ise 50,3 almıştır. İSİG puanı; özel hastanelerde, hastanede yetkili sendika olmadığı ve SKS harici akreditasyon çalışması olduğu durumlarda daha yüksek bulunmuştur. Korelasyon analizinde İSİG puanı ile hastane yaşı (hizmet süresi), taşeron çalışan oranı ve sayısı, çalışanların bildirdiği fiziksel şiddet hızı ve çalışanların bildirdiği sözel şiddet hızı arasında negatif korelasyon, İSİG hizmeti sunma süresi arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. TARTIŞMA Lojistik regresyon analizi sonucu İSİG hizmetlerini etkileyen en önemli değişken olarak hastanenin mülkiyet tipi (kamu/özel) bulunmuştur. Kamu hastaneleri İSİG hizmet sunumunda özel sektöre göre daha kötü durumdadır. Niteliksel çalışma bulguları bu farklılığın, olası nedenlerini; 1) İSİG mevzuatının kamuya uyumlu olmaması, kamuda gereksiz bürokrasinin olması ve ihalelerin sorunlu olması, 2) Kamuda İSİG profesyoneli istihdamının yetersiz ve sorunlu olması, 3)Kamuda İSİG hizmetlerinin denetiminin yetersiz olması şeklinde ortaya koymuştur. Hizmet sunumunda yaşanan diğer sorunlar ise; 1) İşveren/yönetim desteği yetersizliği, 2) İşyeri hekimlerinin İSİG hizmet sunumuna katılımı yetersizliği, başta doktorlar olmak üzere sağlık çalışanlarının İSİG hizmeti alımında isteksiz olması, 3) Eğitimlerin yer-zaman-içerik olarak geliştirilmesi gerekliliği 4)Kalite birimlerinin halen hastanelerde İSİG konusunda en etkin birim konumunda olması, 5) İş kazası ve kesici delici alet yaralanmaları bildiriminde eksiklikler, olarak sıralanmıştır. SONUÇ Daha geniş bir çerçeveden baktığımız zaman sorunların çözümünde devlete; hem bir işveren olması, hem de düzenleme ve denetleme görevinden dolayı iş düşmektedir.

HastanelerHastaneler-devletSağlık personeli+4
Umut Otlu
Ege University
2016
00
Medical SpecialtyOpen AccessTR

İzmir' de kardiyoloji anjiyografi laboratuvarlarında çalışan sağlık çalışanlarının çalışma koşulları ile iyonlaştırıcı radyasyonun olası sağlık etkileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Kardiyoloji anjiyografi laboratuvarı çalışanları, çalışma ortamı kaynaklı olarak iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmakta ve kardiyoloji alanında yapılan girişimsel işlem sıklığı gün geçtikçe artmaktadır. İyonlaştırıcı radyasyonun kanıtlanmış sağlık etkilerinin yanı sıra, düşük doz maruz kalımın etkileri tam olarak bilinmemektedir. Çalışanlarda radyasyona bağlı sağlık etkilerinin oluşumunda; koruyucu önlemlerin alınma durumu, çalışma koşulları, bireysel faktörler gibi birçok faktör etkili olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı; İzmir'de kamu, üniversite ve özel tüm hastanelerde kardiyoloji anjiografi laboratuvarında çalışan sağlık çalışanlarının; sosyo-demografik özellikleri, çalışma koşulları, çalışılan ortamdaki iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınma durumu ve sağlıkla ilgili özgeçmiş, sağlık davranışları ve sağlık yakınmalarının tanımlanması ve iyonlaştırıcı radyasyonun olası sağlık etkileri ile ilişkili faktörlerin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel bir araştırma olarak planlanan bu çalışmanın evrenini İzmir'deki özel, kamu ve üniversite hastanelerindeki kardiyoloji anjiyografi laboratuvarlarında çalışan sağlık çalışanları (doktor+hemşire+sağlık teknisyeni) oluşturmaktadır(N:161). Araştırmada örnek seçilmemiş ve evrenin tümüne ulaşılması planlanmıştır. Araştırmanın kapsayıcılığı %80,1' dir. Çalışmanın bağımlı değişkeni; doktor tarafından tanı konulmuş bir hastalığa sahip olma durumudur. Bağımsız değişkenler ise; sosyo-demografik, çalışma koşulları, işçi sağlığı ve güvenliği önlemleri, sağlıkla ilgili özgeçmiş, sağlık davranışları ve sağlık yakınmaları ile ilgili değişkenler olarak gruplandırılarak değerlendirilmiştir. Veriler Ağustos 2016-Mart 2017 tarihleri arasında, yüzyüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde ki-kare, Fisher'in kesin testi ve Student T testi kullanılmış, karıştırıcı etkenlerin kontrolünde ise lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Yaş ortalaması 36,3±9,0 olan araştırma grubunun %62,8'i erkek sağlık çalışanlarından oluşmaktadır. Çalışanların %56,6'sı doktor, %28,7'si hemşire, %14,7'si sağlık teknisyenidir ve araştırma grubunun %72,1'i kamuda çalışmaktadır. İyonlaştırıcı radyasyona maruz kalarak çalışılan süre ortalaması 9,0±8,0 yıldır. Mevcut yasal durumda şua izni hakkı bulunan sağlık çalışanlarının; %76,4'ü şua izinlerini her yıl düzenli olarak kullandığını belirtmişlerdir. Sağlık çalışanlarının %54,3'ü radyasyon güvenliği ile ilgili eğitim almış olduğunu bildirmiştir. Koruyucu donanımların "her zaman" kullanım durumu sırasıyla kurşun önlük(%100), tiroid koruyucu(%91,5), kurşun paravan(%32,6), kurşun gözlük(%21,7) ve eldiven(%2,3) olarak tespit edilmiştir. Sağlık çalışanlarının %38,8'i maruz kalınan her durumda dozimetre kullanmaktadır. Araştırma grubundaki sağlık çalışanlarının %31,8(n:41)'i tanı konulmuş bir hastalığa sahiptir ve ilk üç sıradaki hastalıklar tiroid bezi hastalıkları (%12,4), depresyon(%6,2) ve anemidir(%4,7). Araştırma grubundaki sağlık çalışanlarının; yaş ortalaması, cinsiyeti, mesleği, toplam çalışma yılı, hafta sonu çalışma varlığı, icap nöbeti varlığı, iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalınarak çalışılan süre, şua izni varlığı, fiili hizmet zammı varlığı, kurşun paravanın düzenli kullanımı, kişisel koruyucuların düzenli kontrol yapılma durumu, düzenli dozimetre kullanımı ve birinci derece akrabalarında kanser veya genetik hastalık bulunma durumları ile tanı konulmuş bir hastalığın varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. İlişki saptanan durumların çoklu lojistik regresyon analizleri sonucunda tanı konulmuş bir hastalık varlığı; icap nöbeti olanlarda 5,3 kat ve kurşun paravan kullanımını "bazen+hiçbir zaman" olarak tanımlayanlarda 4 kat fazla saptanmıştır. Sonuç: Araştırmada tanı konulmuş bir hastalık varlığı; kişilerin beyanlarına göre belirlenilmiş olup, nedenselliğin multifaktöriyel olduğu bu grup hastalıklarda, çalışanlarının radyasyondan etkilenimlerinin daha detaylı olarak değerlendirilebileceği laboratuvar ve muayene bulgularının dahil edildiği daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: sağlık çalışanları; iyonizan radyasyon; iş sağlığı ve güvenliği

Mümine Yüksel
Ege University
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Öğrencilerin dijital oyun bağımlılığının obezite mevcudiyeti ve LGS başarısı ile ilişkisinin incelenmesi

Dijital oyun bağımlılığı (DOB); oyun oynama isteği ve ayrılan süre üzerinde kişinin kontrolünü kaybetmesiyle, bu aktivitenin diğer sorumlulukların ihmali seviyesinde kişinin hayatında yüksek öncelik haline gelmesi olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada lise 1. sınıf öğrencilerinin katılımıyla; DOB'un, Liselere Geçiş Sistemi Sınavı (LGS) başarısı ve obezite mevcudiyetine etkisinin değerlendirmesi amaçlandı. Araştırma kesitsel türde tasarlandı. Araştırmanın evrenini Konya'nın Meram ilçesinde bulunan liseler oluşturmaktadır. Meram ilçesinde 13 tanesi özel lise, 8 tanesi de LGS puanına göre öğrenci kabul eden lise olmak üzere 39 lise arasından basit rastgele yöntemle seçilen; LGS puanı ile öğrenci alan 4 lise ve LGS puanından bağımsız öğrenci alan 5 lise olmak üzere toplam 9 lisede, 417 adet lise 1. sınıf öğrencisinden 2022 yılının mayıs ayında, Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden gerekli izinler alınmak suretiyle, veriler yüz yüze toplandı. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından literatürdeki benzer çalışmalar incelenerek derlenen veri toplama formu ve "Çocuklar İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (ÇİDOBÖ)" kullanıldı. LGS puanı ile "dijital oyun oynamaya yönelik aşırı odaklanma ve çatışma" alt faktörü (r=0,144, p=0,003) ve "oyun süresinde tolerans gelişimi ve oyuna yüklenen değer" alt faktörü (r=0,108, p=0,027) arasında düşük seviyede pozitif bir korelasyon saptandı. LGS puanı ile öğrenci kabul eden 4 okul ile LGS puanına bakılmadan yerleşilen 5 okulda ÇİDOBÖ ile alt faktörleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. BKİ grubuna göre ÇİDOBÖ ve alt faktörleri arasında istatistiksel farklılık tespit edilmedi. Öğrencilerin %3,4'ü ÇİDOBÖ'ye göre normal, %13,4'ü bağımlı ve %1,2'si yüksek düzeyde bağımlı grupta yer almaktaydı. Öğrencilerin BKİ ve ÇİDOBÖ grupları arasında farklılık tespit edilmedi. Erkek öğrencilerde, kız öğrencilere kıyasla daha yüksek düzeyde DOB görüldü. LGS puanı ile ÇİDOBÖ'nün "dijital oyun oynamaya yönelik aşırı odaklanma ve çatışma" ile "oyun süresinde tolerans gelişimi ve oyuna yüklenen değer" isimli iki alt faktörü arasında düşük seviyede korelasyon olduğu belirlendi. Obezite mevcudiyeti ile DOB arasında bir ilişki tespit edilmedi.

Akademik başarıBağımlılıkLise giriş sınavları+4
Onur Süer
Necmettin Erbakan University · Institute of Health Sciences
2023
00