Diyarbakır surlarındaki belli başlı kabartmaların Panofsky'nin ikonografik çözümleme yöntemi ile analizi

Toplumsal ve kültürel hafıza oluşturan Diyarbakır Surları, üzerinde pek çok medeniyetin izlerini taşıyan kabartmalarıyla çok kültürlülük örneğidir. Bu kabartmaların taşıdığı anlamların ikonografik açıdan ele alınması bilimsel, sistematik ve sanat eğitimi alanında kabul görmüş yöntemlerin kullanılmasıyla mümkündür. Şekil ile anlam arasındaki bağın daha doğru anlaşılacağı Panofsky'nin ikonografik çözümleme yöntemi ile Diyarbakır Surlarındaki kabartmalara yönelik daha sağlıklı bir okuma sağlamak ve bu yolla tanınırlık, duyarlılık ve koruma bilincinin oluşumuna katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Diyarbakır Surlarında yer alan belli başlı figüratif kabartmalardan, ikonografik özellikte, yapıldığı dönemdeki medeniyeti temsil eden ve kurgu-kompozisyon bakımından ne olduğu seçilebilen kabartmaların ikonografik açıdan ele alındığı bu araştırmada, nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş, alan yazın taraması yapılmış, surlar gezilerek gözlem yapılmış ve yerinde fotoğraflanarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen bu verilerle kabartmaların taşıdığı anlamlar araştırılırken, betimsel araştırma, fenomenolojik, etnografik, tarihsel analiz desenleri kullanılmış ve Panofsky'nin ikonografik çözümleme yöntemine göre analiz edilmiştir. Her biri yapıldığı döneme özgü anlamlar taşıyan kabartmalar, Diyarbakır'da hüküm sürmüş medeniyetlerin hâkimiyetlerinin sembolü niteliğinde olup, bu medeniyetlerin kültürel formlarının kimi zaman yan yana kimi zaman da üst üste gelmesiyle oluşmuş kültür mozaiğidir. Bu araştırma Diyarbakır Surları ve üzerindeki kabartmaların daha kapsamlı araştırmalara ve korumaya ihtiyaç duyduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Diyarbakır Surları, Kabartma, Panofsky, Kültürel Miras, İkonografi.