Diyarbakır tarihi ve kitabeleri (VII. ve XVI. yüzyıllar arası)

Diyarbakır (Amid) şehri, VII. ve XVI. yüzyıllar arasında İslam dünyasının en önemli şehirleri arasında yer almıştır. Belirttiğimiz yüzyıllar arasında bu şehirde birçok devlet hüküm sürmüştür. Burada hüküm süren devletler yapmış oldukları imar ve kültürel faaliyetleriyle şehrin Orta Çağ İslam dünyasında önemli bir konuma gelmesini sağlamışlardır. Ayrıca Diyarbakır şehrinin ticaret yollarının bağlantı noktasında bulunması ticari ve iktisadi açıdan şehrin gelişmesine olanak tanımış ve İran, Irak ve Akdeniz, Karadeniz arasında bir geçiş güzergâhı üzerinde bulunması nedeniyle birçok devletin dikkatini çekmiştir. Bu çalışmanın genel amacı, VII. ve XVI. yüzyıllar arasında bölgede hüküm süren devletlerin (Bizans Devleti, Abbasiler, Hamdaniler, Büveyhoğulları, Mervaniler, Selçuklular, İnaloğulları, Nisanoğulları, Artukoğulları, Eyyübiler, Anadolu Selçukluları, Timurlular, Akkoyunlular) Diyarbakır şehrine ve bu şehrin gelişimine ve tarihine katkılarını ortaya koymaktır. Bunun yanında çalışmamız şehrin zikrettiğimiz yüzyıllar arasında siyasi ve iktisadi durumunu, sosyal hayatını, ilmi ve kültürel faaliyetlerini, hüküm süren devletlerin hükümdarlarının ve yöneticilerinin inşa ettirmiş oldukları mimari eserleri inceleyerek elde ettiğimiz veriler ve bilgiler ışığında bu döneme vâkıf olmayı amaçlamaktadır. Diyarbakır Tarihi ve Kitabeleri (VII. ve XVI. Yüzyıllar Arası) adlı çalışmamız iki bölümden meydan gelmektedir. Birinci bölümde Diyarbakır şehrinin adı ve coğrafyası hakkında bilgi verdikten sonra Diyarbakır şehrinin İslam öncesi ve İslam fethi sonrasında siyasi tarihini anlatacağız. İkinci bölümde ise VII. ve XVI. yüzyıllar arasında Diyarbakır'ın ekonomik, sosyal ve kültürel her türlü faaliyetlerini anlatarak burada inşa edilen mimari eserlerin incelemesini yapacağız. Bu çalışmamız Diyarbakır şehrinin belirttiğimiz yüzyıllar arasındaki tarihi serüvenini irdeleyerek bu şehrin bulunduğu konum itibarıyla önemini ve bulunduğu coğrafyaya şehir tarihi açısından katkılarını ortaya koymaya çalışmaktadır.