Diz osteoartritli hastalarda dengeye etki eden faktörler

Osteoartrit, eklem kıkırdak hasarı ve periartiküler kemiğin yeniden modellenmesi ile karakterize, yavaş ilerleyen dejeneratif bir eklem hastalığıdır. OA, yaşlı erişkinlerde fonksiyonel bozukluğa ve ağrıya neden olan en sık görülen eklem bozukluğudur. Diz, OA'te en sık etkilenen ağırlık taşıyan eklemdir ve diz OA'sı olan hastalarda artmış denge sorunları ve düşme riski yaygındır. Bu çalışmanın amacı diz OA'sı olan hastalarda dengeyi etkileyen faktörleri araştırmaktı. Bu amaçla diz OA'sı olan hastalarda demografik, klinik ve yapısal faktörleri inceledik ve denge ile ilişkilerini araştırdık. Diz ağrısı olan ve diz OA tanısı alan, polikliniklere başvuran 45 yaş ve üstü 100 kadın ve erkek hasta bu çalışmaya dahil edildi. 3 hasta kooperasyon yetersizliği nedeniyle çalışma dışında bırakıldı. Statik dengeyi değerlendirmek için Fonksiyonel Erişim Testi (FET) ve Tek Ayak Durma Testi (TADT), dinamik dengeyi değerlendirmek içinse 5 kez Otur-Kalk Testi (5xOKT) ve Zamanlı Kalk- Yürü Testi (ZKYT) tercih edildi. Ayrıca Berg Denge Ölçeği (BDÖ) kullanıldı. Diz kas kuvveti ve propriyosepsiyon izokinetik dinamometre kullanılarak ölçüldü. Ağrı şiddetini saptamak için WOMAC anketi kullanıldı. Radyografik şiddet Kellgren-Lawrence derecelendirme sistemine göre değerlendirildi. Yaş, hastalık süresi, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ) kaydedildi. Denge testleri ile demografik, klinik ve yapısal faktörler arasındaki ilişkileri değerlendirmek için korelasyon ve çoklu lineer regresyon analizi kullanıldı. Doğrusal regresyon modellerinde diz kas güçsüzlüğü, artmış VKİ ve ileri yaş ZKYT, TADT, 5XOKT ve BDÖ'nin ana belirleyicileriydi ve bu testlerde varyansın % 30-51'ine katkıda bulundukları saptanmıştır. Diz kas kuvveti FET skorlarının tek belirleyicisiydi ve bu testteki varyansın % 19'unu açıklamaktaydı. Diz ağrısı, radyografik şiddet, propriyosepsiyon ve hastalık süresi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p <0.05). Denge testleri ile BDÖ arasında anlamlı seviyede korelasyon saptanmıştır (r aralığı: 0.31-0.68, p <0.05). Diz OA'lı hastalarda diz kas kuvveti, VKİ ve yaş ile birlikte dengenin ana belirleyicisidir. Dengeyi korumak ve düşmeyi azaltmak için kas kuvvetini iyileştirmek ve kilo kaybını arttırmak, diz OA hastalarının rehabilitasyonunda en önemli faktörler olarak görünmektedir.