Doğa paradigmasından siyasal paradigmaya: Derin ve toplumsal ekoloji

İnsan-doğa ilişkisinin paradigmatik tarihi, insan-insan ilişkisi bağlamında doğa-siyaset ilişkisinin de paradigmatik tarihidir. İnsan-doğa ilişkisinin tarihini ve doğanın anlamını sorgulayan derin ekoloji ve toplumsal ekoloji yaklaşımları; insan ve doğa arasındaki özne-nesne, efendi-köle ve fayda-maliyet ilişkisini reddetmekte; bu ilişkinin siyasal ve toplumsal yapı düzeyinde değişmesi gerektiğini savunmaktadır. Arne Naess'in öne sürdüğü derin ekoloji düşüncesi, söz konusu değişimi bireysel yaşam önceliğinde; Murray Bookchin'in ortaya koyduğu toplumsal ekoloji düşüncesi ise bu değişimi toplumsal sistematik önceliğinde ele almaktadır. İki yaklaşım da temel olarak mekanik dünya düşüncesini, modernitenin kapitalist iktisadi ilişkilerini ve tüketim toplumunu eleştirmekte ve doğanın özne olduğu alternatif bir ekolojik politika sunmaktadır.