Doğal afetlerde özel gereksinimli bireylere müdahale kapsamında afad personelinin yeterliliklerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırma, doğal afetler sırasında özel gereksinimli bireylere yönelik müdahale süreçlerinde aktif rol alan oluşumlardan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) personelinin yeterliliklerini incelemektedir. Afetler ve acil durumlar özel gereksinimli bireyler için tipik gelişim gösteren bireylere kıyasla daha olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Afetler ve acil durumlar sırasındaki müdahaleyi daha karmaşık ve zorlu hale getiren bu durum, alanında uzman kişilere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bir durum çalışması olarak desenlenmiş olan bu araştırma, Tokat AFAD biriminde görev yapan 35-50 yaş arası 11 erkek personelin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Yüz yüze gerçekleştirilen veri toplama aşamasında görüşmeler araştırmacı tarafından ses kaydına alınmıştır. Görüşmeler sırasında alınan ses kayıtları metne aktarılarak, içerik analizi ile kodlamalar yapılmış ve yapılan kodlamalardan da temalar ve alt temalar elde edilmiştir. Tekrarlı yanıtlar frekans değeri olarak gösterilmiştir. Katılımcıların yanıtları doğrudan alıntılar yapılarak açıklanmıştır. Araştırmanın sonucunda Tokat AFAD personelinin özel gereksinimli bireylere dair sahip oldukları bilgilere ulaşılmıştır. Katılımcıların, özel gereksinimli bireyleri genelleyici bir yaklaşımla ele alarak 'engelli birey' başlığı altında topladıkları görülmüştür. Katılımcılar, özel gereksinimli bireylerin afet ve acil durumlardan sosyal-duygusal olarak daha fazla etkilendiğini belirtmişlerdir. Personelin aldığı eğitimler ve bu eğitimlerin yeterliliğine ilişkin görüşlerinden elde edilen bulgular personelin hâlihazırdaki eğitimlerinin yeterli olmadığını ve güncel eğitimlere olan ihtiyaca dikkat çekmiştir. Katılımcı personel, doğal afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireyleri tanıma sürecinde fiziksel ipuçları ve iletişimden faydalandıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların çoğu, müdahale uygulamalarında bir bireyin özel gereksinimli olduğuna kanaat getirdiklerinde müdahalelerini daha özenli ve şefkatli bir şekilde uyguladıklarını belirtmişlerdir. İletişim aşamasında ise özel gereksinimli bireylerle daha fazla sözlü iletişimden yararlandıklarını ve çevrelerindeki bakım veren bireylerin bilgilerine başvurduklarını ifade etmişlerdir. Araştırma, afet ve acil durumlarda özel gereksinimli bireylere müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için personelin devamlı ve güncel eğitim almasına olan ihtiyacın önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, özel gereksinimli bireylere dair farkındalığının artırılmasının AFAD personelinin müdahale uygulamalarını daha etkili gerçekleştirebilmesi açısından önemine dikkat çekilmiştir. Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Birey, AFAD, Doğal Afet