Doğanşehir (Malatya) yöresi incir (Ficus carica L.) gen kaynaklarının bazı meyve ve ağaç özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, 2022 ve 2023 yıllarında Malatya iline bağlı Doğanşehir ilçesinde yer alan Dedeyazı, Topraktepe, Bıçakcı, Örencik, Kapıdere mahallelerinde doğal olarak yetişen incir genotiplerinin (Ficus carica L.) meyve ve ağaç özelliklerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Çalışmada toplam 50 incir genotipi seçilmiş ve her bir genotipe ait lokasyon GPS yardımıyla işaretlenmiştir. Belirlenen incir genotiplerinin fenolojik, morfolojik, bazı pomolojik ve kimyasal analizleri gerçekleştirilmiştir. Yürütülen çalışmada, ilk yapraklanma tarihinin 3 Mayıs'ta başladığı ve meyve doğuşunun mayıs ayı içinde gerçekleştiği gözlenmiştir. Meyvelerin olgunlaşmaya 23 Temmuz'da başladığı ve tam olgunluğa ulaştığı dönemin ağustos ayı sonu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, genotiplere ait yaprak ve sapların bazı özellikleri de belirlenmiştir. Olgun meyve özellikleri incelenere meyve ağırlıkların en düşük 44 DŞR 08 genotipinde (2.00 g). En yüksek 44 DŞR 26 genoipinde (16.27 g). Meyve Şekil İndeksi en düşük 44 DŞR 08 ve 44 DŞR 27 genotipinde (0.85mm). En yüksek değerin 44 DŞR 16 genotipinde (1.73 mm) olarak belirlenmiştir. Meyve boyun uzunluğu en düşük 7 genotipte görülürken (0.01 mm ), en yüksek değerin 44 DŞR 46 genotipinde (4.52 mm) olduğu belirlenmiştir. Ostiol açıklığının en düşük 44 DŞR 46 genotipinde (1.23 mm), en yüksek değeri 44 DŞR 24 genotipinde (8.66 mm) olduğu saptanmıştır. En düşük SÇKM miktarı 44 DŞR 18 genotipinde (%8.20), en yüksek değerin 44 DŞR 13 genotipinde (%28.90) olarak belirlenmiştir. Ümitvar olarak seçilen genotiplerin Kabukta Çatlama durumu 'Yok' olarak belirlenmiş olup Kabuğun Soyulma Durumu 'Kolay' ve Ostiolum açıklığının 'Küçük' olduğu belirlenmiştir. 2022 ve 2023 yıllarında uygulanan tartılı derecelendirme yöntemi ile istatistiksel analiz sonuçlarına göre 44 DŞR 12, 44 DŞR 27, 44 DŞR 37 ve 44 DŞR 38 kodlu genotipler, ümitvar genotipler olarak belirlenmiştir. Belirlenen incir genotipleri, bilimsel çalışma yapacak araştırıcılar için önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Doğanşehir, Ficus carica L., Genetik kaynaklar, Ostiolum, Pomoloji, SÇKM