Doğrudan ekim makinalarında çizi açıcı ayak tipleri için anlık bası yüklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, bir doğrudan ekim makinasına monte edilmiş dört farklı tip (çapa, çizel, çift disk ve ters T) çizi açıcı ayak başına düşen anlık bası yükünün tarla ve toprak kanalı koşulunda belirlenmesi ve bu ayaklara ait bitki çıkış değerlerinin, tarla koşullarında farklı anız ve toprak neminde belirlenmesi üzerine yapılmıştır. Çalışma, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği'ne ait üretim alanında 2 yıl süreyle (2012-2013) yürütülmüştür. Çalışmada, ülkemizde ve özellikle Çukurova Bölgesinde yaygın olarak kullanılmakta olan, dört sıralı pnömatik hassas doğrudan ekim makinası kullanılmıştır. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak 5.25 dekarlık sulanabilir arazi üzerinde kurulmuştur. Deneme alanında; dik anız, yatık anız ve üç farklı yoğunlukta (%25, %50, %75) toprak üzerine serilmiş buğday anızı olmak üzere toplam beş farklı anız koşulunda toprak oluşturulmuştur. Oluşturulan bu toprak koşulları üzerinde, iki farklı toprak nemi içeriğinde (%19, %25) ekim işlemi yapılmıştır. Çalışma sonucunda ters T tipi çizi açıcı ayak, ortalama bitki çıkış zamanı, çıkış oranı indeksi ve bitki çıkış yüzdesine ait değerlerde en iyi sonuçları vermiştir. Ortalama bası yükü değerlerinde tarla ve toprak kanalı koşullarında diğer çizi açıcı ayak tiplerine göre ters T tipi çizi açıcı ayak en iyi sonuçları vermiştir. Çizi açıcı ayak tiplerine göre en yüksek ortalama bası yükü değeri (5319.4 N ve 5196.2 N) her iki yılda da çizel tipi (ÇZ) çizi açıcı ayakta, en düşük değer (4960.2 N ve 4820.5 N) ise ters T tipi (TT) çizi açıcı ayakta bulunmuştur.