Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında vergilemenin rolü

Ülkelerin büyüme ve kalkınma sürecinde temel belirleyici değişken, büyüme ve kalkınmanın finansman kaynağı olan tasarruflardır. Tasarrufları arttırmada en efektif yöntem ülkeye doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının girişini artırmaktır. Bunun nedeni doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının diğer sermaye transferi türlerine göre daha az maliyetli olmasının yanı sıra teknoloji transferinin gerçekleştirilmesi, insan kaynağının geliştirilmesi ve yönetim becerilerinin arttırılmasına doğrudan katkıda bulunmasıdır. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında yatırım yerine karar verilmesi sürecini etkileyen en önemli faktörlerden birisi de hedef ülkedeki vergilemedir. Bu çerçevede vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisinin parametrik olarak ortaya konması, bu değişkenin bir politika aracı olarak olup olmayacağını göstermektedir. Bu tezin amacı vergilendirme kapsamında yasal kurumlar vergisi oranında indirim yapılması ile birlikte doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki vergi yükünü etkileyen vergi parametreleri de dikkate alınarak hesaplanan efektif ortalama vergi oranında da azalma sağlanmasının doğrudan yabancı sermaye yatırım akımları üzerinde etkisinin bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Tezin temel hipotezi vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkisinin olduğu yönündedir. Bu iki değişken arasındaki ilişkinin varlığına bağlı olarak; 2000 – 2013 yılları kapsayan dönemde aralarında Türkiye' nin de bulunduğu 24 OECD ülkesinde, vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırım akımlarındaki rolü ve bir politika değişkeni olarak kullanılıp kullanılamayacağı yapılan ekonometrik analizle ortaya konmuştur. Bu kapsamda, incelenen literatürdeki çalışmalardan farklı olarak 2008 küresel finansal krizinin etkilerinden arındırılarak yapılan panel veri analizinde, yatırımlar üzerindeki vergi yükünü temsilen EATR kullanılarak yatırım yeri kararında etkin olan varlıkların değerinin etkisi giderilerek hesaplandığından vergilemenin DYSY akımları üzerindeki etkisini ölçmede daha etkin bir sonuç elde edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, krizin etkilerini de dikkate alarak elde ettiğimiz bulgular, literatürdeki benzer çalışmaların sonuçlarını desteklemektedir. Literatür taraması ve ekonometrik analizin sonuçlarına göre ele alınan OECD ülkeleri ile birlikte Türkiye' nin durumu da ayrıca değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeye göre, Türkiye' ye yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırım akımlarının arttırılmasını sağlamak için gereken vergi politikasının niteliğine ilişkin önerilerimiz sonuç bölümünde sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı, DYSY, Vergileme, Efektif Kurumlar Vergisi Oranı, EATR, Panel Veri Analizi.