Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi acil servislerinde sağlık çalışanlarına yönelik şiddet sonrası verilen beyaz kod bildirimlerinin sonlanımları

Giriş ve Amaç: Bu çalışmada Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi (DEÜH) Erişkin ve Çocuk Acil Servislerinden verilmiş Beyaz Kod (BK) bildirimleri ve sonrasındaki hukuki süreçlerin sonuçlarını, ayrıca bildirimde bulunmanın çalışanın psikolojik durumuna etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma için 1 Ocak 2018 ve 31 Aralık 2019 tarihleri arasında DEÜH Erişkin ve Çocuk Acil Servislerinden verilen 98 BK bildirimi incelenerek olayın nedeni, mağdurun-failin özellikleri ve hukuki sonlanımları araştırıldı. Bildirimlerde bulunanlardan altı çalışan ulaşılabilir ya da aydınlatılmış onamlarının olmaması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı ve toplam 61 sağlık çalışanı çalışmamızın olgu grubunu oluşturdu. DEÜH Erişkin ve Çocuk Acil Servislerinin çalışanlardan çalışma hayatları boyunca hiç BK bildiriminde bulunmamış 60 çalışanı ise kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Olgu ve kontrol gurubundaki çalışanların yüz yüze görüşme ile Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Beck Umutsuzluk Ölçeklerini (BUÖ) doldurmaları sağlandı. Kişilerin bildirimde bulunmaları ile tükenmişlik, umutsuzluk ve stres algı düzeyleri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 98 BK bildirimi ve 61 BK bildirmiş, 60 BK bildirmemiş olan sağlık çalışanı dahil edildi. Bildirimlerinin %49'u acil servislerdendi ve %61,2'si erkekler; %85,8'i 20-29 yaş aralığı çalışanlar; %83,6'sı hekimler tarafından bildirilmiş olup %79,6'sı mesai dışı saatlerde bildirilmişti. Çalışmaya katılanların %70'i şiddete maruz kalmalarına rağmen, mevcut şiddet olayı için BK bildirmediğini belirtmişti. Tüm bildirimler BK kapsamı dışında kalarak hukuki yardımdan yoksun kalmıştı. Ceza ile sonuçlanan 25 BK davasının %84,0'ünde hükmün açıklanması geri bırakılmıştı. Daha önce BK bildirmiş olmanın meslek (p<0,001), yaş (p=0,031), meslekte geçirilen süre ile (p=0,048) ilişki olduğu ancak çalışanların cinsiyeti (p=0,409), BK uygulaması hakkındaki bilgi düzeyi (p=0,33) ve uygulamayı işlevsel bulup bulmamaları (p=0,1) ile anlamlı ilişkisi olmadığı saptandı. Daha önce BK bildirenlerin ve bildirmeyenlerin MTÖ (p=0,257), ASÖ (p=0,485), BUÖ (p=0,321) toplam puanları arasında fark yoktu. Sonuç: Çalışanlar BK işlemlerinin uzun sürmesi ve işlevsel olmadığını düşünmeleri nedeniyle bildirimde bulunmamaktadır, bildirim sonrasında yeterli hukuki destek almamaktadırlar. Sağlık çalışanlarının bu uygulama kapsamında desteklenmeleri ve bildirimin kolaylaştırılması olayların daha çok raporlanmasını sağlayacaktır. Çalışanların BK bildirimde bulunma durumları tükenmişlik, umutsuzluk ve stres algı düzeylerinde değişikliğe neden olmamaktadır. Anahtar Kelimeler: Sağlık, işyeri, şiddet, beyaz kod, umutsuzluk, tükenmişlik, stres