Domates bakteriyel benek hastalığı (Pseudomonas syringae pv. tomato)'nın biyolojik mücadelesinde bakteriyofajların kullanım olanakları

Domates (Solanum lycopersicum L.), dünyada en fazla üretimi yapılan sebzedir. Pseudomonas syringae pv. tomato (Pst) adlı bakteri domateste bakteriyel benek hastalığına neden olmaktadır. Bu hastalığın mücadelesinde farklı yöntemler araştırılmaktadır. Bu yöntemlerden biri de bakteriyofajların kullanımıdır. Bakteriyofajlar, bakterilerin doğal düşmanlarıdır, bakteriler dışında hiçbir canlıyı öldürmezler. Bu çalışmada Pst'yi eriten bakteriyofajların izolasyonu ve Pst'nin biyolojik mücadelesinde bakteriyofajların potansiyel kullanım olanakları araştırılmıştır. Bu kapsamda, Adana ve Mersin illerinde 17 tarla, 12 sera ve 4 ticari fidelikten bakteriyel benek hastalığı belirtisi gösteren bitki örnekleri toplanmıştır. NYGA (Nutrient Yeast Glycerol Agar) besi yeri kullanılarak bitki örneklerinden Pst'yi eriten bakteriyofaj izolasyonu gerçekleştirilmiştir. Petrilerin 27oC'de 36 saat inkübasyonundan sonra plak (inhibisyon alanı) oluşumları gözlenmiş ve 47 adet bakteriyofaj saflaştırılmıştır. Elde edilen bakteriyofajlar içerisinde CMN 33 kodlu bakteriyofajın tohum kökenli hastalığı tamamen (%100) baskıladığı ve çimlenmeyi %14.6 oranında arttırdığı, CMN 34 bakteriyofajı ise hastalığı %65.8 baskıladığı, çimlenmeyi de %21.6 oranında arttırdığı tespit edilmiştir. CMN 33 ve CMN 34 bakteriyofajlarının domatesteki saprofitik floraya ve domateste patojen olan diğer bakteriyel etmenlere herhangi bir etkisinin olmadığı da belirlenmiştir. Araştırma sonucunda CMN 33 ve CMN 34 bakteriyofajlarının bakteriyel benek hastalığına spesifik olduğu (monofaj) tespit edilmiştir. Bildiğimiz üzere, bu çalışma ülkemizde bakteriyofajların bitki hastalıklarının biyolojik mücadelesinde tohum uygulaması olarak kullanılan ilk çalışmadır.