Effects of the exchange rate on trade inSomalia (2001 -2022)

Dört değişken olan ER, IR, CS ve T, ilgili özet istatistikleri ile birlikte detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu istatistikler, her bir değişkenin dağılımını ve özelliklerini göstermektedir. Özellikle, CS ve T'nin dağılımları yüksek kurtosis ile sağa çarpıkken, IR negatif değerler gösterirken, ER yüksek bir ortalama değere sahiptir ve Jarque-Bera testi normal olmayan bir dağılımı önermektedir. Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi kullanılarak stationarity değerlendirildiğinde, ER'ın fark alma işleminden sonra stabilize olduğu gösterilmiştir. En iyi model performansı için lag seçim testleri bir adet gecikmenin önerildiğini göstermektedir. Makroekonomik araştırmalarda önemli olan co-integration analizi, değişkenler arasındaki uzun vadeli ilişkileri incelemektedir. ARDL analizi, başlangıç farkında istikrarı doğrulayarak cointegration'ı desteklemektedir. Uzun vadeli ARDL verileri, T ve ER'ın güçlü negatif ilişkilere sahip olduğunu gösterirken, IR ve CS'nin etkileri belirsizdir. Bağımlı değişken, yakın vadede T, IR, CS ve ER'daki değişikliklerden etkilenmektedir. Hata düzeltme terimi, uzun vadeli dengeye doğru önemli bir düzeltmeyi göstermektedir. Korelasyon analizi, ER ve IR arasında pozitif korelasyonlar ve CS ile T arasında orta düzeyde korelasyonlar bulmuştur. ER ve T, ER ve CS, IR ve T arasında negatif korelasyonlar bulunmaktadır, bu da bu değişkenlerin birbirlerine çok bağımlı olmadığını göstermektedir. Anahtar kelimeler: Faiz Oranı, Döviz Kuru, Tüketici Harcamaları ve Işlem Hacmi.