Dış ticaretin finansmanında kullanılan araçlar: Türk Eximbank kredilerinin ihracata etkisinin araştırılması

Bu araştırmanın temel amacı, dış ticaretin finansmanında kullanılan yöntemleri genel hatlarıyla açıklamak ve Türkiye'nin ihracatını artırmada önemli bir işlev üstlenen Türk Eximbank kredi programlarının ihracat üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda çalışmada, dış ticaretin finansmanında kullanılan araçlar genel itibarıyla açıklanmış, Türk Eximbank tarafından sağlanan kredilerin ihracat performansına katkısı hem teorik hem de ampirik yaklaşımlarla incelenmiş ve elde edilen bulgular doğrultusunda politika geliştiricilere yön gösterici öneriler sunulmuştur. Çalışmada, 1993–2024 dönemini kapsayan veri seti üzerinden yürütülen ekonometrik analizlerde, yapısal kırılmaların varlığı dikkate alınarak birim kök testleri uygulanmış ve zamana bağlı değişken parametreli Bayesyen vektör otoregresif modeli (TVP-VAR) tercih edilmiştir. Bu yöntemsel çerçeve, ekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin zaman içinde farklılık gösterebileceği varsayımına dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, Türk Eximbank kredileri ile ihracat arasında dinamik ve çift yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Kredilerin ihracat üzerindeki etkisinin belirli bir gecikmeyle ortaya çıktığı, ancak genel olarak pozitif ve anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, ihracat hacmindeki gelişmelerin de kredi talebini etkilediği görülmüştür. Bu durum, kredi ve ihracat arasındaki ilişkinin karşılıklı bir yapı arz ettiğini göstermektedir. Çalışma, mevcut literatürle karşılaştırıldığında daha esnek ve zamanla değişen analiz teknikleri kullanması bakımından metodolojik bir yenilik sunmakta ve politika yapıcılar için uygulanabilir öneriler geliştirmektedir. Bulgular, Türk Eximbank'ın ihracatı destekleme amacına büyük ölçüde ulaştığını ortaya koymakla birlikte, özellikle ekonomik dalgalanmalara karşı daha esnek kredi yapılarının ve dijital altyapı iyileştirmelerinin önemine dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda, ihracat finansman sisteminin kapsayıcılığının artırılması, kredi erişiminin kolaylaştırılması ve finansal araçların etkinliğinin artırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.