Dünya'da geri dönüşüm ekonomisi üzerine bir model çalışması

Tarihsel süreçte toplumlar, yaşamlarını sürdürebilmek için uygun yaşam alanlarına ihtiyaç duymuş, beslenme ve barınma gibi temel ihtiyaçları göz önünde bulundurarak toplu ve yeni yaşam alanları oluşturmuşlardır. Bu ihtiyaçlar ve arayışlar, insanlık var olduğu sürece devam etmiş ve uygun bölgelerde geniş yaşam alanları kurulmuştur. Yeni yerleşim mekanlarının genişlemesi nüfusun hızla artması, sanayi devrimi ve sonrasında teknolojinin hızla gelişmesi atık üretimini de artırmıştır. Artan atık miktarı sadece doğal kaynaklar üzerinde olumsuz etkiler yaratmamış insan ve çevre sağlığı için risk oluşturmaya başlamıştır. Dünya genelinde yaşanan iklimsel değişimler ve hızla artan nüfus, doğal kaynakların tükenmesine yol açmış, atık yönetiminin daha verimli yönetimini gözler önüne sermiştir. Bu durum, hükümetlerin çevre bilincini arttırma çabalarıyla birlikte geri dönüşümün yaygınlaşmasına neden olmuştur. Sınırlı kaynaklardan üretilen ürünlerin tam ve etkin kullanımıyla birlikte, kimyasal ve fiziksel işlemlerle yeniden kullanılması veya farklı amaçlar için kullanılması konusuna olan ilgi de artmıştır. Üreticilerin maliyetleri düşürme ve daha kaliteli ürünler sunma istekleri, tüketicilerin ise daha düşük fiyata daha kaliteli ürünlere sahip olma arzuları geri dönüşüm uygulamalarının ön plana çıkmasına neden olmuştur. Geri dönüşüm uzun vadede verimli bir ekonomik yatırım olarak kabul edilmektedir. Dünyada hammadde miktarının azalması ve doğal kaynakların hızla tükenmesi sonucunda ekonomik problemler ortaya çıkabilmektedir. Bu bağlamda geri dönüşümün ekonomi üzerinde birçok olumlu etkisi söz konusudur. Geri dönüşüm faaliyetleri ile enerji ve doğal kaynakların tüketiminin azaltılması ülke ekonomilerinin öncelikleri arasında büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada beş farklı ambalaj atığının sosyo ekonomik belirleyiciler ile olan ilişkisi incelenmiştir. Kullanılan beş farklı modelde 23 AB ülkesinin 2005-2021 dönem arasındaki yılları arasındaki verileri panel veri analiz yöntemi ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçların Türkiye içim oluşturulan geri dönüşüm politikalarının geliştirilmesine katkı sunması hedeflenmektedir.