Düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerileri gelişimindeki etkisini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test tek gruplu desen kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları, seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Bu araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesi fen bilgisi öğretmenliği lisans programını okumaya devam eden 97 fen bilimleri öğretmen adayı ile (1, 2, 3, 4. sınıf) gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın veri toplama süreci beş haftalık bir zaman diliminden oluşmaktadır. Bu çalışmada veriler, Duran (2014) tarafından geliştirilen Hipotetik- Yaratıcı Akıl Yürütme Becerileri Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Tek gruplu ön test- son test şeklinde uygulanan envanterden elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde ilişkili örneklem t-testi ve bu testin non-parametrik karşılığı olan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Fen bilimleri öğretmen adaylarının Hipotetik-Yaratıcı Akıl Yürütme Becerileri Envanteri'nden aldıkları puanların analizi için ilişkili t-testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda son test toplam puan ortalamasının (𝑥̅=84,53) ön test toplam puan ortalamasından (𝑥̅=79,77) yüksek olduğu bulunmuştur. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır [t(96) = -4,33, p= .000< 0.05] ve son test lehinedir. Normal dağılım varsayımının sağlanamadığı tüm bilimsel muhakeme becerileri alt boyutları için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; hipotetik-yaratıcı düşünme becerisi, oranlı düşünme becerisi, olasılıklı düşünme becerisi, korelasyonel düşünme becerisi için ön test ve son testten alınan puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sıra ortalamaları ve sıra toplamları göz önünde bulundurulduğunda farkın pozitif sıralar yani son test lehine olduğu görülmektedir. Değişkenleri belirleme ve kombinezonlu düşünme becerisinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Sonuç olarak, düşünce deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel muhakeme becerilerinin gelişimine olumlu etkisi olduğu saptanmıştır. Bu etkinin özellikle hipotetik-yaratıcı düşünme, oranlı düşünme, olasılıklı düşünme ve korelasyonel düşünme becerisi alt boyutlarının gelişimine yönelik olduğu bulunmuştur.